55 χρόνια από το Νόμπελ Λογοτεχνίας του Σεφέρη – Πώς ο Νερούδα και ο Μπέκετ έχασαν το βραβείο

Σαν σήμερα, στις 10 Δεκεμβρίου 1963, ο Γιώργος Σεφέρης έγινε ο πρώτος Έλληνας που τιμήθηκε με το Νόμπελ Λογοτεχνίας από τη Σουηδική Ακαδημία και έδωσε το παρών στην τελετή απονομής που έγινε στη Στοκχόλμη, παραλαμβάνοντας το βραβείο από τον βασιλιά Γουσταύο.

Το 1955 και το 1961 ήταν υποψήφιος για το Νόμπελ, ενώ δύο χρόνια αργότερα οι φήμες στην Αθήνα έλεγαν ότι θα είναι εκείνος ο νικητής. Τελικά, το μεσημέρι της 24ης Οκτωβρίου έφτασε στην Αθήνα το τηλεγράφημα της Σουηδικής Ακαδημίας που ανήγγειλε τη χαρμόσυνη είδηση. Σύμφωνα με το τηλεγράφημα, ήταν ο νικητής του βραβείου «για το υπέροχο λυρικό ύφος του, που είναι εμπνευσμένο από ένα βαθύ αίσθημα για το ελληνικό πολιτιστικό ιδεώδες».

Ο Γιώργος Σεφέρης ήταν ανάμεσα στους 80 υποψήφιους συγγραφείς για το Νόμπελ Λογοτεχνίας. Οι έξι τελικές επιλογές της επιτροπής ήταν πέρα από τον Σεφέρη, ο Γ.Χ. Ώντεν, ο Πάμπλο Νερούδα, ο Σάμιουελ Μπέκετ, ο Γιούκο Νισίμα και ο Άξελ Σάντιμοζ. Πριν από την τελική απόφαση οι φιναλίστ περιορίστηκαν στον Σεφέρη, τον Ώντεν και τον Νερούδα.

«Διαλέγοντας έναν Έλληνα ποιητή για το βραβείο Νομπέλ, νομίζω πως η Σουηδική Ακαδημία θέλησε να εκδηλώσει την αλληλεγγύη της με τη ζωντανή πνευματική Ελλάδα. Εννοώ, αυτή την Ελλάδα για την οποία τόσες γενεές αγωνίστηκαν, προσπαθώντας να κρατήσουν ό,τι ζωντανό από τη μακριά παράδοση της. Νομίζω, ακόμη, ότι η Σουηδική Ακαδημία θέλησε να δείξει πως η σημερινή ανθρωπότητα χρειάζεται και την ποίηση -κάθε λαού- και το ελληνικό πνεύμα», ήταν το σχόλιο του Έλληνα ποιητή μόλις έμαθε για την βράβευσή του.

Ωστόσο, υπάρχει και μια αρνητική άποψη για τη βράβευση του Σεφέρη. Αν και κανείς δεν αμφιβάλλει για τη συμβολή και την επιρροή που είχε το έργο του ποιητή διεθνώς, κάποιοι θεώρησαν ότι η λογοτεχνική αξία του Μπέκετ και του Νερούδα ήταν ανώτερες από εκείνη του Γιώργου Σεφέρη. Το 2013 δόθηκαν στη δημοσιότητα τα πρακτικά της επιτροπής σχετικά με την απονομή Νόμπελ 1963. Ο γραμματέας της σουηδικής επιτροπής φαίνεται ότι προτίμησε τον Σεφέρη έναντι των Μπέκετ και Νερούδα, λόγω της απουσίας προκλητικών απόψεων. Σύμφωνα πάντα με τα πρακτικά της Ακαδημίας, ο Νερούδα ήταν κομμουνιστής και ο Μπέκετ ήταν ανήθικος και μηδενιστής. Έτσι, ο γραμματέας Όστερλουντ προτίμησε να βραβεύσει τον Γιώργο Σεφέρη. Πάντως, ο Νερούδα βραβεύτηκε με το Νόμπελ Λογοτεχνίας το 1971 και ο Μπέκετ το 1969.