Η Μαρία Φιλίνη «βουτά» σ΄έναν κόσμο που η αγάπη είναι με έναν τρόπο σχεδόν μεταφυσικό αποκλεισμένη

Maria Filini©Anastasia Giannaki

Η ταλαντούχα ηθοποιός και σκηνοθέτιδα Μαρία Φιλίνη αυτήν την περίοδο πρωταγωνιστεί στην παράσταση «Η χρονιά με τα 13 φεγγάρια», που βασίζεται στην εμβληματική ταινία του Ρ. Β. Φασμπίντερ, και μεταφέρεται από την Κατερίνα Γιαννοπούλου για πρώτη φορά στο θέατρο για το Φεστιβάλ Αθηνών.

Πρόκειται για τις τελευταίες μέρες της ζωής της Ελβίρα, μιας διεμφυλικής αντι-ηρωίδας που βρέθηκε στο περιθώριο και στην κοινωνική απομόνωση και ήρθε αντιμέτωπη με την απόλυτη μοναξιά. Τώρα περιπλανιέται στους δρόμους μιας αφιλόξενης πόλης, προσπαθώντας να ανασυνθέσει τα κομμάτια της ζωής της. Εγκαταλειμμένη από όλους, επισκέπτεται τόπους και ανθρώπους που τη σημάδεψαν, προσπαθώντας να βρει έναν λόγο για να συνεχίσει να ζει. Το πλέον προσωπικό έργο του Φασμπίντερ συναντά τις ανοιχτές πληγές του σήμερα, την αναζήτηση για τον απόλυτο έρωτα, την οδύνη της ανθρώπινης ύπαρξης, την έμφυλη βία, τον κοινωνικό αποκλεισμό όσων δεν ταιριάζουν στο κυρίαρχο ετεροκανονικό αφήγημα, την αυτοκτονία ως κοινωνικό φαινόμενο και ως διαμαρτυρία απέναντι στις συνθήκες της ζωής. Μια παράσταση για το δικαίωμα στην αγάπη και την ύπαρξη, σε μια εποχή εξαιρετικά κρίσιμη για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τα ζητήματα φύλου.

Εμείς μιλήσαμε με τη Μαρία Φιλίνη με αφορμή την παράσταση αυτή….

Πόσο ρίσκο έχει το να μεταφέρει κάποιος μία τόσο εμβληματική ταινία στο θέατρο;

Θεωρώ ότι το ρίσκο υπάρχει έτσι και αλλιώς πάντα σε ό,τι δημιουργούμε. Για μένα το ενδιαφέρον μάλιστα βρίσκεται ακριβώς σε αυτή την ανάληψη ρίσκου, γιατί μαζί με αυτή έρχονται και άλλα πράγματα, όπως μια μεγαλύτερη ελευθερία έκφρασης καθώς και εξερεύνησης. Η Κατερίνα Γιαννόπουλου, επιχειρεί λοιπόν σε αυτή την παράσταση κάτι που είναι τρομερά επίκαιρο και δελεαστικό. Την εξερεύνηση των ορίων ανάμεσα στο σινεμά και το θέατρο, δυο μορφές τέχνης που τα τελευταία χρόνια έρχονται όλο και πιο κοντά δίνοντας, κατά τη γνώμη μου, μια καινούργια εμπειρία θέασης και μια καινούργια γλώσσα σκηνικής δημιουργίας.

Τι σας γοητεύει στη χρονιά με τα 13 φεγγάρια; Τι θα δούμε στην παράσταση αυτή;

Με γοητεύει αυτός ο λεπτός συνδυασμός μελοδράματος και φιλοσοφίας που διαβάζω σε αυτή την ταινία του Φασμπίντερ. Αυτά τα πλάσματα που κινούνται σε ένα κόσμο όπου η αγάπη είναι με έναν τρόπο σχεδόν μεταφυσικό αποκλεισμένη. Και αυτή ακριβώς την υπαρξιακή περιπέτεια για αγάπη κι αποδοχή είναι που θα παρακολουθήσουμε.

Σκιαγραφήστε μας τον ρόλο σας…

Μέσα στην παράσταση περνάω από τρεις χαρακτήρες : της Ιρενε, της μοναχής Γκουντρούν και ενός αυτόχειρα. Και οι τρεις αυτοί ρόλοι συναντούν την Ελβίρα σε διαφορετικές στιγμές της ιστορίας της και με ένα τρόπο της αποκαλύπτουν πράγματα για το παρελθόν, αλλά και το μέλλον της και την αλλάζουν με ένα σκληρό τρόπο.

Τι πραγματεύεται το έργο και πόσο επίκαιρο είναι σήμερα;

Η αναζήτηση της αγάπης και της αποδοχής είναι για μένα το θέμα του έργου και είναι πάντα επίκαιρο, καθώς με ένα τρόπο συνιστά μια από τις βασικές επιδιώξεις της ανθρώπινης ύπαρξης. Για να ζήσουμε κάποιος πρέπει να μας βλέπει όπως είμαστε και να μας αγαπά και να μας αποδέχεται για αυτό. Κάπως έτσι ερχόμαστε στον κόσμο. Με αυτές τις βασικές ψυχικές ανάγκες και όταν αυτές ικανοποιούνται μπορούμε να παραμείνουμε σε αυτόν με μια αίσθηση ευτυχίας και πληρότητας. Δεν είμαστε όλοι όμως τόσο τυχεροί πάντα στη ζωή. Υπάρχουν και φορές που αναγκαζόμαστε να επιβιώσουμε χωρίς αυτά. Μερικοί από μας για μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα. Πώς μπορεί να γίνει αυτό; Τι αίσθηση έχει; Τι μπορεί να προκαλέσει; Πώς το βιώνουμε; Αυτά είναι μερικά από τα ερωτήματα που θέτει ο Φασμπιντερ κατά τη γνώμη μου, πάνω στο θέμα που πραγματεύεται.

Πόσο ανεχόμαστε το διαφορετικό σήμερα;

Το απλώς να ανεχόμαστε το διαφορετικό δεν σημαίνει ότι και το αποδεχόμαστε και εκεί ακριβώς πιστεύω ότι υπάρχει το πρόβλημα. Πάντα και σήμερα. Η ανοχή δεν αφορά τελικά κανέναν μας. Η αποδοχή είναι για μένα μια σαφώς ανώτερη ανθρώπινη ψυχική και πνευματική λειτουργία. Θαυμάζω τα άτομα που την ασκούν συνειδητά και ακούραστα. Για μένα είναι ένδειξή ευφυίας. Μόνο οι ανόητοι βλέπουν τις διαφορές, οι δημιουργικοί βλεπουν τις άπειρες δυνατότητες της σύνθεσης.

Τι είναι αυτό που σας θυμώνει περισσότερο γύρω σας;

Η πατριαρχία από όποιον κι αν ασκείται και σε όποιο χώρο. Δεν πιστεύω ότι έχει φύλο ούτε τάξη ούτε τομέα. Εμπερικλείει όλα όσα μισώ. Την αδικία, την μικρονοητικότητα, το διαχωρισμό, τη βία, την απομόνωση,το συντηρητισμό, την καταστροφή, την εμπορευματοποίηση κάθε ανθρώπινης λειτουργίας, τη μοναξιά και την κατάθλιψη, τον εξευτελισμό,το μίκρεμα του κόσμου σε ένα κομμάτι γής που ορίζεται από σύνορα και διοικείται από προνομιούχους και τους απογόνους τους.

Πιστεύετε πώς το «ταρακούνημα» αυτό της πανδημίας μάς έκανε καλύτερους, ίσως πιο ανθρώπινους;

Όταν ξεκίνησε η φρίκη, μου καρφώθηκε στο μυαλό, η φράση του Δάντη από τη Θεία Κωμωδία που λέει “στα μισά του δρόμου της ζωής μου έφτασα σε ένα δάσος σκοτεινό”. Υπήρξα τυχερή και δεν έχασα ανθρώπους και λυπάμαι για όλους όσοι δεν στάθηκαν τόσο τυχεροί όσο εγώ. Λυπάμαι ειλικρινά και ολόκαρδα. Τώρα πια βλέπω ωστόσο, ότι αυτή η φρίκη ήταν και μια θαυμάσια ευκαιρία αναγέννησης, σκληρή αλλά θαυμάσια, όπως κάθε επαφή μας με το μυστήριο του θανάτου. Δεν ξέρω τι έκανε αυτό σε άλλους. Δεν μπορώ να μιλήσω για όλους, άλλα βλέπω πολλά άτομα μετά από αυτό να λάμπουν από μια νέα εσωτερική λαχτάρα για ζωή και αγάπη και άλλα άτομα που έγιναν απλά πιο αδίστακτα και λαίμαργα για εξουσία. Επιλέγω να κοιτώ τα άτομα που κοιτάνε μέσα από τις απώλειες ένα μέλλον συμπεριληπτικό και πολύχρωμο για όλους μας. Είναι οι προσωπικές μου ηρωίδες! Όσοι δεν αποδέχονται την αλλαγή έτσι και αλλιώς μένουν πίσω. Βιολογία είναι και είναι απλό.