Κυστική Ίνωση: Πώς βοηθά η αναπνευστική φυσικοθεραπεία και η άσκηση

Η κυστική ίνωση είναι η πιο συχνή κληρονομική νόσος στον Δυτικό κόσμο. Είναι μία ανίατη, ιδιαίτερα απειλητική για τη ζωή, γενετική, κληρονομική, μη μεταδοτική ασθένεια. Ένα ελαττωματικό γονίδιο προκαλεί το σώμα να παράγει μία αφύσικα παχιά, κολλώδη βλέννα, που φράζει τους πνεύμονες και οδηγεί σε επικίνδυνες μολύνσεις των πνευμόνων. Αυτές οι παχιές εκκρίσεις επηρεάζουν και πολλά άλλα όργανα του οργανισμού, όπως το πάγκρεας και το ήπαρ.

Σύμφωνα με διεθνή δεδομένα, ο μέσος όρος ζωής των ασθενών είναι περίπου 35 έτη, ενώ στην Ελλάδα εκτιμάται ότι είναι μικρότερος. Ένα παιδί με κυστική ίνωση γεννιέται κάθε εβδομάδα στη χώρα μας, ενώ ο συνολικός αριθμός των πασχόντων ανέρχεται στους 800, εκ των οποίων μόνο το 1/3 θα ενηλικιωθεί. Περισσότεροι από 500.000 υγιείς φορείς ζουν στην Ελλάδα, χωρίς να γνωρίζουν ότι φέρουν το παθολογικό γονίδιο που ευθύνεται για τη νόσο.

Χαρακτηριστικά της νόσου

Είναι μια πολυσυστημική νόσος, που έχει ως κύριο χαρακτηριστικό της την εμφάνιση ιδιαίτερα παχύρρευστων και αφυδατωμένων εκκρίσεων σε διάφορα όργανα και αδένες του σώματος.

Η αναπνευστική φυσικοθεραπεία (Warnock & Gates, 2015; Hoo et al., 2015) και η άσκηση (Hebestreit et al., 2015) συμβάλλουν στην:

• Εκμάθηση τεχνικών και χρήσης μέσων παροχέτευσης για την απομάκρυνση της παχύρευστης βλέννης του αναπνευστικού συστήματος μέσω του: (α) ενεργού κύκλου αναπνοής (Mckoy et al., 2016), (β) της αυτογενούς παροχέτευσης, (γ) των δια χειρός τεχνικών και ειδικών θέσεων παροχέτευσης και (ε) της θετικής εκπνευστικής πίεσης με ταλάντωση,
• Ενδυνάμωση των αναπνευστικών μυών
• Βελτίωση των όγκων αναπνοής
• Βελτίωση της ποιότητας ζωής
• Εξατομικευμένα προγράμματα άσκησης, όπως αερόβιας άσκησης (λ.χ. περπάτημα, τρέξιμο, ποδήλατο, κολύμπι) συμβάλλουν στην πραγματοποίηση των στόχων φυσικοθεραπείας (Kriemler et al., 2016; Tucker et al., 2017).

Πρόγραμμα πνευμονικής αποκατάστασης μειώνει τον δυναμικό υπεραερισμό και προωθεί τη μυϊκή λειτουργία του ασθενούς, μειώνοντας τη δύσπνοια που προκαλείται από την άσκηση (Stevens & Neyedli, 2017).

Οι φυσικοθεραπευτές συνεργάζονται με πνευμονολόγους, διαιτολόγους, ψυχολόγους, κοινωνικούς λειτουργούς, κι άλλους επιστήμονες, ώστε η θεραπεία να είναι κομμάτι της ευρύτερης αντιμετώπισης της ασθένειας. Οι Φυσικοθεραπευτές, μέλη του Πανελλήνιου Συλλόγου Φυσικοθεραπευτών (ΠΣΦ), κάτοχοι τίτλων σπουδών Ανωτάτων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων της χώρας μας (ΤΕΙ) ή ισότιμων σχολών της αλλοδαπής, με την κατάλληλη εκπαίδευση που έχουν αποκτήσει κατά την τετραετή φοίτηση και άσκησή τους, μπορούν να βοηθήσουν στον σχεδιασμό και την  εφαρμογή ολοκληρωμένων προγραμμάτων αποκατάστασης για την αντιμετώπιση της κυστικής ίνωσης.

Ο ΠΣΦ, με τα Περιφερικά Τμήματά του (ΠΤ) και τα Επιστημονικά Τμήματά του (ΕΤ), στα οποία συμπεριλαμβάνεται και το Επιστημονικό Τμήμα Καρδιοαγγειακής και Αναπνευστικής Φυσικοθεραπείας – Αποκατάστασης (Ε.Τ.Κ.Α.Φ.Α), μέσω δράσεων προάγει, αναγνωρίζει, εκπαιδεύει, αλλά και ενημερώνει το ευρύ κοινό για τη σημασία της πρόληψης, της αξιολόγησης και της κλινικής εφαρμογής του κατάλληλου προγράμματος αναπνευστικής φυσικοθεραπείας και άσκησης για τους ασθενείς με κυστική ίνωση