Ελλάδα και ψυχική ευεξία: Πρωταθλήτρια στα αρνητικά συναισθήματα στην ΕΕ – Τι αποκαλύπτει το Ευρωβαρόμετρο

Η αβεβαιότητα, το άγχος και η απογοήτευση φαίνεται να χαρακτηρίζουν ολοένα και περισσότερο την καθημερινότητα των Ελλήνων. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του Ευρωβαρόμετρου, η Ελλάδα καταγράφει το υψηλότερο ποσοστό αρνητικών συναισθημάτων μεταξύ των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αποτυπώνοντας μια κοινωνία που εξακολουθεί να βιώνει τις συνέπειες διαδοχικών οικονομικών και κοινωνικών κρίσεων.

Σχεδόν δύο στους τρεις Έλληνες (65%) δηλώνουν ότι κυριαρχούνται από αρνητικά συναισθήματα, επίδοση που αποτελεί την υψηλότερη στην ΕΕ και αναδεικνύει το έντονο ψυχολογικό βάρος που συνοδεύει την καθημερινή ζωή.

Η αβεβαιότητα κυριαρχεί στην Ελλάδα

Σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, η «αβεβαιότητα» αποτελεί το συχνότερο συναίσθημα, καθώς την αναφέρει το 44% των πολιτών, ενώ σχεδόν το ίδιο ποσοστό (43%) δηλώνει ότι εξακολουθεί να αισθάνεται ελπίδα για το μέλλον.

Στην Ελλάδα, όμως, η εικόνα είναι αισθητά διαφορετική.

Το 59% των πολιτών δηλώνει ότι κυριαρχείται από αβεβαιότητα, ποσοστό κατά 15 μονάδες υψηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Παράλληλα:

• το 50% αναφέρει ως βασικό συναίσθημα το άγχος (έναντι 21% στην ΕΕ),
• το 48% αισθάνεται απογοήτευση (23% στην ΕΕ),
• το 31% δηλώνει θυμό (15% στην ΕΕ).

Την ίδια στιγμή, τα θετικά συναισθήματα εμφανίζονται αισθητά περιορισμένα. Μόλις το 15% των Ελλήνων δηλώνει ότι αισθάνεται ασφάλεια, όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος φτάνει το 33%, ενώ μόνο ένας στους δέκα (10%) δηλώνει ευτυχισμένος, έναντι 22% στην υπόλοιπη Ευρώπη.

Γιατί οι Έλληνες αισθάνονται περισσότερο πιεσμένοι

Σύμφωνα με την κοινωνική ψυχολόγο και ερευνήτρια του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικών Ερευνών, Κατερίνα Ηλιού, η δεκαετής οικονομική κρίση, η πανδημία, η αύξηση του κόστους ζωής, η εργασιακή ανασφάλεια και η στεγαστική κρίση έχουν διαμορφώσει ένα περιβάλλον που επηρεάζει έντονα την υποκειμενική ευημερία των πολιτών.

Όπως επισημαίνει, όταν οι άνθρωποι συγκρίνουν το βιοτικό τους επίπεδο είτε με το παρελθόν είτε με άλλες κοινωνικές ομάδες ή χώρες και αισθάνονται ότι υστερούν, ενισχύονται συναισθήματα όπως η ανασφάλεια, η απαισιοδοξία και ο θυμός.

Οι νέοι αισθάνονται πιο αισιόδοξοι από τους μεγαλύτερους

Τα στοιχεία δείχνουν επίσης σημαντικές διαφορές ανάμεσα στις ηλικιακές ομάδες.

Στην Ελλάδα, το 88% των νέων ηλικίας 15-24 ετών δηλώνει ικανοποιημένο από τη ζωή του, ποσοστό που βρίσκεται κοντά στον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Ωστόσο, η εικόνα αλλάζει όσο αυξάνεται η ηλικία:

• 73% στις ηλικίες 25-39 ετών,
• 64% στις ηλικίες 40-54 ετών,
• μόλις 52% στους πολίτες άνω των 55 ετών.

Η κοινωνική ψυχολόγος εξηγεί ότι οι νέοι εμφανίζουν συχνότερα αυτό που η επιστήμη ονομάζει «προκατάληψη αισιοδοξίας», καθώς δεν έχουν ακόμη βιώσει όλες τις δυσκολίες που συνοδεύουν τον κύκλο της ζωής και επομένως τείνουν να βλέπουν το μέλλον με μεγαλύτερη αισιοδοξία.

Αντίθετα, οι μεγαλύτερες ηλικίες εμφανίζονται περισσότερο προβληματισμένες, με σχεδόν τους μισούς πολίτες άνω των 55 ετών να θεωρούν ότι η ποιότητα ζωής τους δεν ανταποκρίνεται στις προσδοκίες τους.

Τι σημαίνει «καλή ποιότητα ζωής» για τους Έλληνες

Σε αντίθεση με πολλές ευρωπαϊκές χώρες, όπου η ποιότητα ζωής συνδέεται συχνά με παράγοντες όπως ο ελεύθερος χρόνος ή η ισορροπία προσωπικής και επαγγελματικής ζωής, στην Ελλάδα η έννοια της ευημερίας παραμένει στενά συνδεδεμένη με την οικονομική ασφάλεια.

Για τους περισσότερους Έλληνες, βασικές προϋποθέσεις μιας καλής ζωής είναι:

• η δυνατότητα κάλυψης των καθημερινών εξόδων (72%),
• η πρόσβαση σε ποιοτικές υπηρεσίες υγείας (68%),
• η εργασιακή ασφάλεια (64%),
• η οικονομικά προσιτή στέγαση (60%).

Τα στοιχεία αυτά αναδεικνύουν ότι οι βασικές ανάγκες εξακολουθούν να αποτελούν την κύρια πηγή ανησυχίας για μεγάλο μέρος του πληθυσμού.

Οι βασικές προτεραιότητες των πολιτών

Δεν προκαλεί έκπληξη ότι οι Έλληνες θεωρούν ως σημαντικότερα ζητήματα για τα επόμενα χρόνια:

• τον έλεγχο του πληθωρισμού και του κόστους ζωής (52%),
• την οικονομική ανάπτυξη και τη δημιουργία θέσεων εργασίας (51%),
• τη δημόσια υγεία (49%),
• την καταπολέμηση της φτώχειας (45%).

Σε αντίθεση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όπου προτεραιότητα δίνεται συχνότερα στην κλιματική αλλαγή ή την άμυνα, στην Ελλάδα οι οικονομικές δυσκολίες παραμένουν στο επίκεντρο της καθημερινότητας.

Η Ευρώπη ως παράγοντας σταθερότητας

Παρά τη δυσκολία που βιώνουν οι πολίτες, η στάση απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση παραμένει σε μεγάλο βαθμό θετική.

Το 71% των Ελλήνων θεωρεί ότι η ΕΕ αποτελεί παράγοντα σταθερότητας σε έναν κόσμο γεμάτο προκλήσεις, ενώ το 81% επιθυμεί ακόμη πιο ενεργό ρόλο των ευρωπαϊκών θεσμών στην αντιμετώπιση διεθνών κρίσεων.

Ωστόσο, μόνο το 63% πιστεύει ότι η Ελλάδα έχει συνολικά ωφεληθεί από τη συμμετοχή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ σχεδόν ένας στους τρεις εκτιμά ότι τα οφέλη δεν ήταν τα αναμενόμενα.

Παράλληλα, το 37% των Ελλήνων θεωρεί ότι το προσωπικό του βιοτικό επίπεδο θα επιδεινωθεί μέσα στην επόμενη πενταετία, ποσοστό υψηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Μια κοινωνία που εξακολουθεί να δοκιμάζεται

Τα ευρήματα του Ευρωβαρόμετρου σκιαγραφούν μια κοινωνία που εξακολουθεί να λειτουργεί υπό καθεστώς έντονης πίεσης. Παρότι οι οικονομικοί δείκτες παρουσιάζουν βελτίωση, η αίσθηση ευημερίας δεν φαίνεται να έχει περάσει στην καθημερινότητα των πολιτών.

Η ακρίβεια, η στεγαστική δυσκολία, η εργασιακή ανασφάλεια και η πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας εξακολουθούν να επηρεάζουν καθοριστικά την ποιότητα ζωής των Ελλήνων, οι οποίοι εμφανίζονται πιο αγχωμένοι, πιο αβέβαιοι και λιγότερο αισιόδοξοι σε σχέση με τους υπόλοιπους Ευρωπαίους.