Featured

Η Έλλη Μερκούρη στο Infowoman.gr: «Δεν είναι επαρκής η πρόοδος για την προσβασιμότητα στον πολιτισμό»

Υπάρχει μία ιδιαίτερα ταλαντούχα θεατρική ομάδα που ονομάζεται «Τρελά Χρώματα». Η ιδιαιτερότητα και πρωτοτυπία αυτής της ομάδας είναι, ότι πρόκειται για μία Ομάδα Κωφών και ακουόντων ηθοποιών, η οποία μέσα από μια συστηματική ενασχόληση με την θεατρική δράση, έχει αναδείξει νέους κώδικες στην υποκριτική έκφραση, αξιοποιώντας με ανανεωτική ματιά την νοηματική γλώσσα, παράλληλα με την φωνητική ερμηνεία, τις αρχές του αυτοσχεδιασμού και τις τεχνικές του σωματικού θεάτρου

Η Ομάδα παρουσιάζει την παράσταση «Απόψε Αυτοσχεδιάζουμε» του Νομπελίστα συγγραφέα Λουίτζι Πιραντέλλο στο Θέατρο Άβατον για 16 παραστάσεις.

Το έργο διερευνά τη δυναμική σχέση μεταξύ σκηνοθέτριας-ηθοποιών, αλλά και συνεργατών, προκειμένου να δημιουργηθεί μια συμπεριληπτική παράσταση, επισημαίνοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο τη διαφορετική εκδοχή στη δημιουργία μιας παράστασης με προσβασιμότητα.

Η σκηνοθέτρια και πρωταγωνίστρια της παράστασης, Έλλη Μερκούρη, μίλησε στο Infowoman.gr για το έργο αυτής της σπουδαίας ομάδας, για τις προκλήσεις μίας παράστασης που απευθύνεται σε κοινό κωφών και ακουόντων, καθώς και σε ποιο βαθμό οι καλλιτέχνες με αναπηρία στην Ελλάδα έχουν ευκαιρίες στον πολιτισμό.

Σκηνοθετείτε και πρωταγωνιστείτε στο «Απόψε αυτοσχεδιάζουμε» του Λουίτζι Πιραντέλλο. Πείτε μας λίγα λόγια για το ρόλο σας

Προτιμώ να μην αποκαλύψω πρόσθετες λεπτομέρειες σχετικά με τους ρόλους που διαδραματίζει κάθε συμμετέχων. Ωστόσο, είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι, μέσα στην παράσταση συμβαίνει μια αξιοσημείωτη αντιστροφή ρόλων. Το κοινό αποκτά μια διαφορετική εικόνα της ιδιότητας του καλλιτέχνη και κατανοεί τους ρόλους του ηθοποιού, του σκηνοθέτη ή του διερμηνέα. Ανεξάρτητα από αυτό, είναι σημαντικό να τονιστεί ότι το θεατρικό πεδίο του Πιραντέλλο είναι βυθισμένο σε συνεχή αναπαραγωγή ρόλων, συμβάλλοντας στην περίπλοκη δυναμική που διερευνάται στην παράσταση. Η παράσταση εμβαθύνει στη ιδιαίτερη σύνδεση μεταξύ σκηνοθέτη-ηθοποιών, με σκοπό τη δημιουργία μιας ολοκληρωμένης παράστασης που αναδεικνύει ποικίλες μεθόδους εξασφάλισης της προσβασιμότητας. Αντλώντας έμπνευση από την εξερεύνηση του Πιραντέλλο για την έννοια του “θεάτρου μέσα στο θέατρο” και τις θολές γραμμές μεταξύ φαντασίας και πραγματικότητας, η παράσταση αντανακλά την πειραματική του προσέγγιση.

Ποιες είναι οι προκλήσεις στη μεταφορά ενός κειμένου σε μία παράσταση, που απευθύνεται και σεΚωφούς και ακούοντες;

Ο Πιραντέλλο είχε ως στόχο να δώσει έμφαση στην παρασκηνιακή διαδικασία δημιουργίας μιας θεατρικής παραγωγής, καταρρίπτοντας τα παραδοσιακά όρια των θεατρικών συμβάσεων και της ψευδαίσθησης. Η παράστασή μας αγκαλιάζει ομοίως αυτή την έννοια στο πλαίσιο της προσβασιμότητας. Η διερεύνηση της σχέσης σκηνοθέτη-ηθοποιού επιδιώκει να παρουσιάσει μια ξεχωριστή εκδοχή μιας προσιτής παράστασης. Η συνεργασία μεταξύ Κωφών και ακουόντων ηθοποιών προκαλεί έρευνες σχετικά με τον ρόλο του σκηνοθέτη και τις αποδεκτές παραμέτρους για τους διερμηνείς νοηματικής γλώσσας σε καλλιτεχνικά περιβάλλοντα. Η παράσταση ενσωματώνει το σωματικό θέατρο, την Ελληνική Νοηματική Γλώσσα και τη φωνητική ερμηνεία για να διαλύσει τα θραύσματα της θεατρικής ψευδαίσθησης μέσα από διαφορετικές τεχνικές και υποκριτικούς κώδικες, εισάγοντας εναλλακτικές μορφές τέχνης για την απεικόνιση της αντιστροφής των ρόλων. Η παράσταση έχει σχεδιαστεί τόσο για τους Κωφούς θεατές, όσο και για τους ακούοντες. Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι, χρησιμοποιούνται εξειδικευμένες τεχνικές για την υπογράμμιση της προσβασιμότητας, συμπεριλαμβανομένων των Υπέρτιτλων (στα ελληνικά) και της ζωντανής Ακουστικής Περιγραφής για την οπτική επικοινωνία.

Ποιο είναι το στοιχείο εκείνο που μπορεί να προσθέσει η νοηματική γλώσσα σε ένα θεατρικό έργο;

Είναι ζωτικής σημασίας να αναγνωρίσουμε ότι, ενώ το θέατρο παραδοσιακά βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στον λόγο, η ενσωμάτωση της νοηματικής γλώσσας, καθόλου δεν παρακάμπτει το ζήτημα του λόγου, αλλά μάλλον απαιτείται ένας επαναπροσδιορισμός του ζητήματος. Η φωνητική ερμηνεία από τους ακούοντες καλλιτέχνες ευθυγραμμίζεται, εναρμονίζεται και συγχρονίζεται άψογα με τη νοηματική γλώσσα που χρησιμοποιούν οι Κωφοί καλλιτέχνες. Αυτή η σύμπραξη αποτελεί τον κεντρικό πυρήνα και το επίκεντρο της Ομάδας: η διερεύνηση του τρόπου με τον οποίο οι καλλιτέχνες επικοινωνούν μέσω της τέχνης του θεάτρου, ακόμη και όταν χρησιμοποιούν διαφορετικά γλωσσικά εργαλεία. Στο πνεύμα της υιοθέτησης διαφορετικών δυνατοτήτων, η Ομάδα πειραματίζεται περιστασιακά με αντισυμβατικούς συνδυασμούς. Για παράδειγμα, ένας ακούοντας καλλιτέχνης μπορεί να εκφραστεί μέσω της νοηματικής γλώσσας, ενώ ένας Κωφός καλλιτέχνης μπορεί να χρησιμοποιήσει τη φωνή του και τους δικούς του μοναδικούς ήχους. Αυτή η προθυμία να εξερευνήσει και να συνδυάσει διάφορες γλωσσικές μορφές συμβάλλει στον πλούτο και τη μοναδικότητα της καλλιτεχνικής έκφρασης της Ομάδας.

Πότε άρχισε η συνεργασία σας με την ομάδα «Τρελά Χρώματα»;

Αισθάνομαι ότι πάντοτε οφείλω να κάνω ιδιαίτερη αναφορά στον άνθρωπο που με έφερε σε επαφή με αυτά τα εξαιρετικά πλάσματα…είναι το λιγότερο που μπορώ να κάνω! Η συνάδερφος και αγαπημένη φίλη η Γιούλη Τσαγκαράκη είναι η αιτία που ανέλαβα την Ομάδα το 2011. Εκείνη με σύστησε και μου χάρισε ένα δώρο ζωής, συνυφασμένης με καταπληκτικές εμπειρίες. Να προσθέσω ότι, η ίδρυση της ομάδας ήταν πρωτοβουλία της Όλγας Δαλέκου, Κωφής ηθοποιού και της Γιούλης. Μοιραζόμαστε ένα κοινό όραμα με επίκεντρο την ένωση των ανθρώπων μέσω της τέχνης του θεάτρου, είτε ως ερμηνευτές επί σκηνής, είτε ως θεατές. Η Ομάδα λειτουργεί ως σύμπραξη μεταξύ Κωφών και ακουόντων ηθοποιών, επιδιώκοντας τη συστηματική ενασχόληση με τη θεατρική πράξη. Το καλλιτεχνικό μας ταξίδι περιλαμβάνει την εξερεύνηση νέων κωδικών στην υποκριτική έκφραση, την καινοτόμο χρήση της νοηματικής γλώσσας, τη φωνητική ερμηνεία, τις αρχές του αυτοσχεδιασμού και τις τεχνικές του σωματικού θεάτρου. Με την πάροδο των ετών, η ομάδα είχε το προνόμιο να συνεργαστεί με σημαντικούς πολιτιστικούς φορείς. Η προηγούμενη χρονιά είχε ιδιαίτερη σημασία για εμάς, καθώς τιμηθήκαμε με τιμητικό έπαινο για την καλλιτεχνική μας συνεισφορά στα Βραβεία Θεάτρου και Παραστατικών Τεχνών, που απονέμει η Ένωση Κριτικών Θεάτρου και Παραστατικών Τεχνών.

Πώς γίνεται η επιλογή των ατόμων που συμμετέχουν στην ομάδα σας;

Η Ομάδα αποτελείται από έμπειρους καλλιτέχνες και άτομα που έχουν εκπαιδευτεί για πάνω από μια δεκαετία, είτε μέσω εργαστηρίων, είτε μέσω καλλιτεχνικών σπουδών, είτε μέσω των εκτεταμένων καλλιτεχνικών εμπειριών τους επί σκηνής. Οι συλλογικές μας προσπάθειες σε συνεργασία με όλους τους καλλιτεχνικούς συνεργάτες, συνεπάγονται σημαντική αφοσίωση και επιμονή, με αποτέλεσμα να έχουμε μια σφιχτοδεμένη ομάδα καλλιτεχνών, η οποία επιθυμεί να θέτει υψηλούς στόχους, όσον αφορά το καλλιτεχνικό ή το εικαστικό αποτέλεσμα.

Πώς αντιμετωπίζονται οι άνθρωποι με αναπηρίες στο θέατρο;

Είναι αυτονόητο ότι οι καλλιτέχνες με αναπηρία έχουν πολύ λιγότερες ευκαιρίες εργασίας. Σε κάθε κράτος πρέπει να θεωρείται αυτονόητο ότι, ο πολιτισμός είναι άρρηκτα συνδεδεμένος με την έννοια του σεβασμού, ο οποίος περιλαμβάνει την ανθρώπινη επικοινωνία. Για να προωθηθεί πραγματικά μια κουλτούρα συμπερίληψης, είναι ζωτικής σημασίας να υπάρξει μια πιο ισχυρή δέσμευση του κράτους για την προώθηση της προσβασιμότητας και του πολιτισμού. Έχουν σημειωθεί αξιοσημείωτα βήματα στον τομέα της προσβασιμότητας, αλλά πρέπει να αναγνωρίσω ότι η πρόοδος που έχει σημειωθεί σε αυτό το θέμα δεν είναι ακόμη επαρκής. Υπάρχει επιτακτική ανάγκη για αυξημένη βοήθεια και υποστήριξη από το κράτος τόσο σε θέματα προσβασιμότητας, όσο και σε πολιτιστικά θέματα. Η υποστήριξη σε καλλιτεχνικές ομάδες με αναπηρία θεωρείται ακόμη πιο κρίσιμη, όταν τίθενται ζητήματα, όπως οι υπηρεσίες προσβασιμότητας, η συνεργασία με ειδικούς σε θέματα και τα μυριάδες προβλήματα, τα οποία συνδέονται με μια θεατρική παραγωγή.

Ποιο έργο θα θέλατε να είναι το επόμενο εγχείρημά σας;

Μέσα από συλλογικές προσπάθειες με καλλιτεχνικούς συνεργάτες, έχουμε αντιμετωπίσει πολλές προκλήσεις και έχουμε εργαστεί κάτω από απαιτητικές συνθήκες. Αυτή η συλλογική διαδικασία έχει δημιουργήσει έναν πυρήνα ατόμων που επικοινωνούν απρόσκοπτα. Στο μέλλον θα θέλαμε να αντιμετωπίσουμε την πρόκληση ενός πολυπρόσωπου έργου. Ωστόσο, για να συμβεί αυτό το γεγονός θα πρέπει να οργανωθεί η κατάλληλη εκπαίδευση και καθοδήγηση, μέσω θεατρικών εργαστηρίων, κάτι που είναι πολύ χρονοβόρο, προκειμένου να συμμετέχουν άτομα με και χωρίς αναπηρία.