Η Έλενα Μοσχίδη εξερευνά την μυσταγωγία και την απόλαυση της δημιουργικότητας

Ένα θαυμάσιο βιβλίο έπεσε στα χέρια μου στα μέσα του φετινού φθινοπώρου. Ένα βιβλίο που, διαβάζοντάς το σχεδόν απνευστί, κατάλαβα πόσο ανάγκη το είχα, ιδίως από το πρίσμα μου ως δημιουργού, ως συγγραφέα, ως αρθρογράφου και εκφράστριας ιδεών.

Βέβαια, η συγγραφέας του, η φωτισμένη δημοσιογράφος και ερευνήτρια Έλενα Μοσχίδη, δηλοί ότι το βιβλίο της ”Δημιουργικότητα-Από τον Πάνα στον Έρωτα” απευθύνεται σε όλους τους ανθρώπους, καλλιτέχνες ή μη, δημιουργούς ή μη. Γιατί η δημιουργικότητα είναι στοιχείο της ανθρώπινης φύσης, όχι της καλλιτεχνικής. Η πράξη της δημιουργίας δεν αποτελεί προνόμιο και αποκλειστικότητα των καλλιτεχνών, ανήκει σε όλους μας και αφορά τον τρόπο με τον οποίο δρούμε μέσα στην καθημερινότητά μας με οτιδήποτε  καταπιανόμαστε, εφόσον το πραγματώνουμε με αγάπη.

Η συγγραφέας ανοίγει διάλογο με ιερά τοτέμ της δημιουργίας: συγγραφείς, ζωγράφους, μουσικούς. Οι διάλογοι είναι πέρα για πέρα αληθινοί, εφόσον αποκαλύπτουν την πραγματικότητα των όσων οι ίδιοι οι δημιουργοί και οι ιστορικοί τους αποτύπωσαν στο χαρτί, πάνω σε ζητήματα δημιουργικότητας, τέχνης, έμπνευσης και ελευθερίας.

Γράφει για το βιβλίο ο δημοσιογράφος  Γιώργος (Τετράδης) Παπαδόπουλος:

Ποια σχέση μπορεί να έχει ο Μπουκόβσκι με τον Όσκαρ Ουάιλντ; Ο Ναχμάνοβιτς με τον Καίσλερ; Ο Ρίλκε με τον Ηράκλειτο; Ο Μπαχ με τον Ταρκόφσκι; Ο Ελύτης με τον Φρόιντ; Το νέο βιβλίο της Μοσχίδη

βουτάει στα βαθιά και ενώνει μερικούς από τους γίγαντες της σκέψης και της δημιουργίας με μια κλωστή: Τι σημαίνει «δημιουργώ»; Τι κάνει τον Άνθρωπο να δημιουργεί; Ποια είναι η βαθύτερη ανάγκη πίσω από τη δημιουργία; Η Μοσχίδη συνομιλεί με τα θηρία, πρόσωπο με πρόσωπο, δεν κάνει διατριβή. Αυτή είναι η πρωτοτυπία. Αλλά μιλάει για όλους μας. Όχι για Αυτούς. ΓΙΑ ΕΜΑΣ.

Οι σημειώσεις της Έλενας, που μας κατατίθενται με πολύ αρμονική ροή και οργάνωση,  επικεντρώνονται και στη σημασία του «παίζειν» και σε όλα όσα συνυπάρχουν μέσα σε αυτή την ενέργεια –ως μέγιστη

πράξη δημιουργικότητας, ως τρόπος ζωής– που, μεγαλώνοντας, καταστέλλεται από ένα κοινωνικό και εκπαιδευτικό σύστημα, το οποίο, εμμέσως, επιβάλλει στο παιδί να υιοθετήσει πρότυπα ιδεών με γνώμονα

τη λογική και όχι τις ανάγκες της καρδιάς του.

Στο τέλος του βιβλίου, η Έλενα Μοσχίδη τονίζει πως η κοινωνία και η εκπαίδευση συχνά καταστέλλουν

αυτή την αυθεντική έκφραση, προωθώντας λογικές που απομακρύνουν από τις ανάγκες της καρδιάς.

(Μερικές από τις) προσωπικές μου σημειώσεις/υπογραμμίσεις για το βιβλίο ”Δημιουργικότητα”:

1. σελ.20, μιλώντας για τον Ντοστογιέφσκι, η Έλενα γράφει: ”Διαχειρίστηκε τα τραύματά του προς όφελός του και όχι εις βάρος του”-μήπως ένας ορισμός της δημιουργικότητας;
2. σελ.23, ”Ξέρεις καμιά γυναίκa που κυοφορεί ανελλιπώς;”, ρώτησε ο ψυχολόγος της την Έλενα, όταν εκείνη τού μίλησε για το δημιουργικό κενό που βίωνε εκείνη την εποχή της ζωής της
3. σελ.25, ”Δημιουργικότητα είναι η επινόηση καινοτομιών, εφευρέσεων”
4. σελ.29, ”Μόνο το 5% των ανθρώπων κάνουν ένα επάγγελμα που αγαπούν” (ναι, ίσως γιατί ζούμε σε μια βαθιά αντι-δημιουργική κοινωνία)
5. σελ.31, ”Τι είναι η ανακάλυψη; Το ξεσκέπασμα κάποιου πράγματος που ενέκαθεν βρισκόταν εκεί.”
6. σελ.34, ”Οι στίχοι δεν γεννιούνται, όπως πιστεύει ο κόσμος, από τα αισθήματα, αλλά από τις εμπειρίες”, λέει ο Ρίλκε-μα, φυσικά, μα φυσικά!
7. σελ.39, ”Το να σκέφτεται κανείς δημιουργικά πιθανότατα σηματοδοτεί το ότι αντιμετωπίζει οικεία πράγματα με διαφορετικό τρόπο”, λέει η Έλενα-έμεινα σε αυτήν την φράση για μπόλικα λεπτά και σκέφτηκα, σκέφτηκα, σκέφτηκα…
8. σελ.48, (για τον Ιερώνυμο Μπος) ”Μεγαλειώδη το θάρρος και η ευθύτητά του σε μια εποχή πολυσχιδή και σκληρή, όπως ο Μεσαίωνας”-πιστεύω ότι η εποχή μας τα έχει περισσότερη ανάγκη από ποτέ, το θάρρος της αληθινής μας άποψης και γνώμης, όχι αυτό που νομίζουμε ότι θα είναι αρεστό, ιδίως εμείς, οι νεότεροι δημιουργοί και καλλιτέχνες, εντός μιας επιβολής ψευτοαριστερών και ψευτοεπαναστατικών ιδεωδών, εξαιρετικά διαστρεβλωμένων, όμως, και διαστρεβλωτικών της αληθινής μας πρόθεσης και όρεξης για ζωή με τον δικό μας τρόπο!
9. σελ.52, η Έλενα απευθύνεται τρυφερά και κατά μέτωπο στον αγαπημένο της/μας Μπαχ: ”Με ευγένεια μάς παίρνεις απ’ το χέρι-μας καθοδηγείς σε κόσμους ολόδικούς σου”-Κάθε καλλιτέχνης μήπως αυτό δεν θέλει κι ονειρεύεται;
10. σελ.62, ”Οι μεγάλες ιδέες, είπε ο Αλμπέρ Καμύ, καταφθάνουν αθόρυβα στον άνθρωπο σαν το πάτημα της περιστεράς”-no comment.
11. σελ.67, ”Αν αδυνατεί κανείς να θαυμάζειμ έλεγε ο Αϊνστάιν…Μένει ασυγκίνητος, δυσκολεύεται να αναλογιστεί και να κατανοήσει το βαθύ ρίγος της μαγεμένης ψυχής-αν ο ναρκισσισμός ενός καλλιτέχνη επεμβαίνει (εκ)τυφλωτικά στο μάτι του, το στραμμένο στον Άλλον και στο Έξω, τότε έχουμε πρόβλημα και, προσωπικά, δεν επιθυμώ να ακολουθώ και να ενισχύω τέτοιους καλλιτέχνες.
12. σελ.77-78, Ο Άγγλος φιλόσοφος Μπράντλεη λέει ότι η ποίηση μάς δημιουργεί την εντύπωση όχι πως ανακαλύψαμε κάτι καινούργιο, αλλά πως θυμηθήκαμε κάτι που είχαμε ξεχάσει.
13. σελ.86, ”Δεν μπορεί να γεννηθεί τίποτε εν απουσία παιχνιδιού”-πολύ εμφανές αυτό στους ηθοποιούς, οι οποίοι αν και καλλιτέχνες, δεν συγκαταλέγονται ακριβώς στους δημιουργούς, παρά το ότι συμμετέχουν με το σώμα τους και την ψυχή τους στην δημιουργία ενός ρόλου, κατά καθοδήγηση ή διδασκαλία του σκηνοθέτη ή του κειμένου
14. σελ. 91, ”Αν οι καλλιτέχνες και οι επιστήμονες παραμένουν παιδιά, αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι αντιμετωπίζουν το παραμύθι ως πραγματικότητα και τη δουλειά ως παιχνίδι”-πόσο συμφωνώ, αγαπητή κυρία Μοσχίδη!
15. σελ.131, ”(…)Τι άλλο κάνουμε πέρα από το να αναζητούμε αθανασία;”

Το υπέροχο βιβλίο της Έλενας Μοσχίδη κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κοντύλι.

Δείτε επίσης:

Η Σιωπή των Σταθμών: μια φανταστική βιογραφία μόλις κυκλοφόρησε