Η συγγραφέας Ματίνα Ευαγγέλου στο Infowoman.gr: “Σήμερα υπάρχει πολλή ¨φασαρία¨ για τη γυναίκα”

Η Ματίνα Ευαγγέλου, μας καλεί να ακολουθήσουμε τις ηρωίδες της σ’ ένα ταξίδι εξέλιξης και αυτογνωσίας στο πρώτο της μυθιστόρημα με τίτλο «Θα Σου Δείξω τον Φόβο» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Επίμετρο. Να τις γνωρίσουμε, να τις νιώσουμε, να δούμε το φως και τα σκοτάδια τους, και έπειτα ν’ αναρωτηθούμε οι ίδιοι: Αν το τέλος ήταν αύριο, τι θα θέλαμε από τη ζωή ακόμη; Τι δεν έχουμε κάνει; Ποια κομμάτια λείπουν από το παζλ μας;

Εμείς, με αφορμή το μυθιστόρημά της μιλήσαμε με τη συγγραφέα Ματίνα Ευαγγέλου. Και στην όμορφη κουβέντα που είχαμε, μιλήσαμε για τον φόβο, που όπως μας τονίζει “είναι σύμφυτος με την ανθρώπινη φύση”, για την αυτογνωσία, το αύριο, την ανάγνωση των βιβλίων σήμερα, αλλά και για τη γυναίκα.

Άλλωστε, το «Θα Σου Δείξω τον Φόβο» είναι ένα δυνατό μυθιστόρημα με επίκεντρο τη γυναίκα!

Ματίνα Ευαγγέλου: Με την κεντρική μου ηρωίδα “μεγάλωσα μαζί”

Πώς αποφασίσατε το θέμα του βιβλίου; Όλα αυτά που απασχολούν τα πρόσωπα της ιστορίας, είναι κάτι που πάντα απασχολούσε εσάς την ίδια και τώρα τα αποτυπώνετε μέσα από τις σελίδες του βιβλίου;

Την πλοκή την έφεραν οι ήρωες, είναι επιλεγμένη ώστε να φωτίσει ιδανικά την ψυχοσύνθεση και τους χαρακτήρες τους.

Στη δική σας την περίπτωση, πρώτα γεννήθηκε στο μυαλό σας η ιστορία ή τα πρόσωπα; Και αν είναι τυχαία η επιλογή, οι κεντρικές ηρωίδες του βιβλίου να είναι γυναίκες.

Πρώτα τα πρόσωπα, ξεκάθαρα. Τους είχα καιρό στο μυαλό μου. Με μια έννοια με την κεντρική μου ηρωίδα “μεγάλωσα μαζί”, οπότε καθόλου τυχαία η επιλογή.

Σήμερα υπάρχει πολλή “φασαρία” για τη γυναίκα, πώς θα έπρεπε να είναι ως μητέρα, ως σύντροφος…

Οι ηρωίδες σας ξεκινούν ένα ταξίδι αυτογνωσίας. Ποιες δυσκολίες θα αντιμετωπίσουν σε αυτή τη διαδρομή; Και αν αυτές οι δυσκολίες λειτουργούν και σε εμάς ως τροχοπέδη για να ξεκινήσουμε ένα ίδιο ταξίδι.

Η κεντρική μου ηρωίδα, η Ελβίρα, προσπαθεί να βρει τη φωνή της μέσα σε μια πολυφωνία υπαρξιακή, γιατί σήμερα υπάρχει πολλή “φασαρία” για τη γυναίκα, πώς θα έπρεπε να είναι ως μητέρα, ως σύντροφος, πώς όμως θα ήθελε, τι επιτρέπεται τι όχι, τι συγχωρείται. Η δυσκολία της εποχής είναι η πολυπλοκότητα των ρόλων και τα πολλά στρώματα της αλήθειας, για την οποία δεν είμαστε καν έτοιμοι πολλές φορές. Εννοείται πως αυτό μας αφορά όλες και θα μας πάρει μαζί στο ταξίδι της. Για τις νεότερες ηρωίδες μου, τη Λουκία και την Έλλα, ο δρόμος είναι πιο εύκολος, γιατί κουβαλούν μαζί λιγότερες αποσκευές, άρα είναι περισσότερο ευέλικτες στις επιλογές τους.

«Θα σου Δείξω τον Φόβο». Γιατί επιλέξατε τον συγκεκριμένο τίτλο;

Υπάρχει μια σκηνή στο βιβλίο μου, όπου περιγράφεται ένα εικαστικό δρώμενο (η κεντρική μου ηρωίδα είναι εικαστικός). Με ειδικά γυαλιά τεχνολογίας AR οι επισκέπτες μπορούν να δουν πιάνω από το φαινομενικά ανέμελο σκηνικο να περνά ο στίχος του ΤΣ Έλιοτ, ΘΑ ΣΟΥ ΔΕΙΞΩ ΤΟ ΦΟΒΟ ΣΕ ΜΙΑ ΧΟΥΦΤΑ ΣΚΟΝΗ. Αυτός ο συμβολισμός της λανθάνουσας αγωνίας διαπερνά όλο το βιβλίο. Πίσω από τις στιγμές μας υπάρχει η υπαρξιακή αγωνία.

Ματίνα Ευαγγέλου: Ο φόβος είναι σύμφυτος με την ανθρώπινη φύση

Πιστεύετε πως ο φόβος είναι μία διαχρονική πανδημία; Και αν ναι, εδώ ποιο είναι το “εμβόλιο” για να την αντιμετωπίσουμε;

Δε θα την έλεγα πανδημία γιατί δεν είναι ένας εξωτερικός κίνδυνος. Αλλά οπωσδήποτε ο φόβος είναι διαχρονικός, αφού είναι σύμφυτος με την ανθρώπινη φύση. Είναι η άλλη όψη της αγάπης. Είναι το φρένο στο εγώ μας. Χρειάζεται όμως μετριασμό, διαχείριση, ώστε να μην εμποδίζει την εξέλιξή μας.

Εσάς ποιος είναι ο μεγαλύτερος φόβος;

Όπως για τους περισσότερους, με απασχολεί η θνητότητα. Υπάρχει μια φράση της λατρεμένης Τζόαν Ντίντιον, στο βιβλίο της Μπλε Νύχτες, (σε πρόχειρη δίκη μου μετάφραση), “όταν μιλάμε για θνητότητα, μιλάμε για τα παιδιά μας”. Ταυτίζομαι απόλυτα.

Ματίνα Ευαγγέλου: Είναι δύσκολος ο απολογισμός

Διαβάζουμε στο σημείωμα: “Αν το τέλος ήταν αύριο, τι θα θέλαμε από τη ζωή ακόμη; Τι δεν έχουμε κάνει;”. Ενώ φαινομενικά είναι μια εύκολη ερώτηση, γιατί όλοι δυσκολευόμαστε να την απαντήσουμε;

Είναι δύσκολο να παραδεχτείς πως έχεις παραλείψει πράγματα, να αποδεχτείς ότι έτσι είναι η ζωή, ότι σε σπρώχνει σε άλλα μονοπάτια. Δύσκολος ο απολογισμός.

Εσείς, αν το τέλος ήταν αύριο, τι θα θέλατε από τη ζωή ακόμη;

Το αύριο είναι τόσο κοντά, που μάλλον θα επέλεγα απλά να διασκεδάσω παρέα με δικούς μου ανθρώπους. Δεν ξέρω πώς ακριβώς να φανταστώ το σκηνικό του τέλους γιατί οι πιθανές εκδοχές του είναι άπειρες. Πάντως αν είχαμε ένα σκηνικό συντέλειας, θα γελούσα μαζί με τους δικούς μου, κρατώντας τους σφιχτά, αγνοώντας πεισματικά την κατάρρευση γύρω μου.

Να αξιολογούνται οι μαθητές ως ενεργοί αναγνώστες

Με την τεχνολογία και δη με τα social media βλέπετε τον κόσμο και κυρίως τις νεότερες ηλικίες να έχουν απομακρυνθεί από τη μαγεία του βιβλίου; Και πώς πιστεύετε ότι μπορούμε να στρέψουμε και πάλι το ενδιαφέρον τους στην ανάγνωση;

Πραγματικά πολυσύνθετο ζήτημα. Η ανάγνωση βιβλίου σα διαδικασία είναι στον αντίποδα της γρήγορης εναλλαγής πληροφοριών και της αποσπασματικής ενημέρωσης. Η ανάγνωση απαιτεί χρόνο, ώστε να μπεις στην ατμόσφαιρα του συγγραφέα και να καταλάβεις ένα έργο στο σύνολό του. Σήμερα υπάρχει έλλειμμα σωστού πλαισίου στην επικοινωνία. Αναπαράγονται ταχύτατα ορφανές πληροφορίες, χωρίς να κατανοούνται σωστά, σε σημείο που να χάνεται το νόημα όχι μόνο της πληροφορίας, αλλά και της ίδιας της πληροφόρησης. Υπάρχει έπειτα ένα ζήτημα αισθητικό, πώς αντιλαμβανόμαστε και πώς αλληλεπιδρούμε με το περιβάλλον μας. Είμαστε δηλαδή μόνο ένας κρίκος της αναπαραγωγής του ίδιου περιεχομένου σε ένα ψηφιοποιημένο πλαίσιο, ή αποζητούμε κιόλας να καλλιεργήσουμε τον ιδιωτικό μας πυρήνα, ανεξάρτητα από το πλαίσιο αυτό.

Η ανάγνωση βιβλίου είναι εύκολο να κατακτηθεί εκ νέου, με μία γενναία δομική αλλαγή στο σχολείο: να αξιολογούνται οι μαθητές ως ενεργοί αναγνώστες. Να βαθμολογούνται ανάλογα με το πόσα εξωσχολικά βιβλία διαβάζουν, ας είναι της επιλογής τους, δε χάλασε ο κόσμος. Απλά να διαβάζουν. Υποχρεωτικά. Δε νοείται διαμόρφωση κριτικής σκέψης και συνείδησης σήμερα αλλιώς. Στερείται νοήματος η συστημική αυθεντία της μοναδικής πηγής ενός σχολικού εγχειριδίου, πολλές φορές κακογραμμένου.

Με όλα αυτά θέλω να πω, ο μεγαλύτερος κίνδυνος της εποχής δεν είναι ότι χάνεται η μαγεία της ανάγνωσης, αλλά η συνείδηση που διαμορφώνεται από αυτήν. Χωρίς τη μαγεία της ανάγνωσης υπάρχει επόμενη μέρα, χωρίς ορθή σκέψη …δύσκολα.

Πώς αποφασίσατε να γίνετε συγγραφέας; Και τι ήταν αυτό που σας δυσκόλεψε περισσότερο όταν ξεκινήσατε να γράφετε την ιστορία;

Ένιωθα πάντα συγγραφέας, επειδή παρατηρούσα ατελείωτα τον κόσμο γύρω μου. Έπειτα, σπούδασα νομική , οπότε εκ των πραγμάτων χρειάστηκε να πειθαρχήσω στο να γράφω αποτελεσματικά και όχι θολά και αόριστα. Καθοριστικό ρόλο έπαιξαν επίσης για μένα τα αρχαία ελληνικά που λάτρευα σα μαθήτρια, αυτά έβαλαν μέσα μου τον σπόρο της πνευματικής αναζήτησης, και με οδήγησαν να κάνω κάποιες ανθρωπιστικές και κοινωνικές σπουδές αργότερα στη ζωή μου.

Τελικά όλα αυτά συναντήθηκαν στην ίδια μήτρα, μαζί με τον διαχρονικό θαυμασμό μου για τη λογοτεχνία, και γεννήθηκε το πρώτο μου παιδί. Αν κάτι με δυσκόλεψε, αυτό ήταν να πιστέψω σε μένα, αυτός είναι ο κίνδυνος όταν διαβάζεις μεγάλους συγγραφείς, να νιώθεις ασήμαντος και ατάλαντος. Σε τελική ανάλυση όμως επικράτησε η ανάγκη μου να εκφραστώ.

Έχετε σκεφτεί την επόμενη ιστορία που θα γράψετε;

Ναι, την γράφω ήδη. Νιώθω πως θα ολοκληρωθεί πιο σύντομα από την πρώτη. Είναι πιο έντονο το νουάρ στοιχείο, αλλά σταθερός μου σκοπός παραμένει η αποδόμηση της ανθρώπινης ύπαρξης.

Διαβάστε επίσης

Μανώλης Εμμανουήλ: Ο Έλληνας ηθοποιός πίσω από τη βρετανική καμπάνια για την επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα, μιλά στο Infowoman.gr

“Τι είναι τελικά, η ευτυχία;” Χρυσάνθη Κορνηλίου; Η σκηνοθέτις του “Φάουστ” μιλά στο Infowoman.gr

Φένια Παπαδόδημα τι μας μαθαίνει η παράσταση “Φλανδρώ” για την απώλεια και τον μεγάλο πόνο;