Με αφορμή τον «Παρείσακτο», τη νέα παράσταση που ανεβαίνει στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά, ο κωνσταντινος Αβράμης και η Ελένη Νιωτάκη μιλούν στο Infowoman για τη μεταμόσχευση καρδιάς, την έννοια του «Ξένου», τη δύναμη της αλληλοβοήθειας και το πώς το θέατρο μπορεί να φωτίσει τις πιο βαθιές ανθρώπινες αγωνίες.
Ο «Παρείσακτος» αγγίζει το βαθιά ανθρώπινο θέμα της μεταμόσχευσης καρδιάς. Πώς σε επηρέασε προσωπικά η επαφή με αυτή την ιστορία και τι άλλαξε μέσα σου μέσα από τη διαδικασία;
κωνσταντινος: Παρόλο που έχουμε κι εμείς προσωπική πείρα από σημαντικές εγχειρήσεις και προσωπικά ζητήματα υγείας, και από ίδια πείρα και μέσω των κοντινών μας ανθρώπων, η σχέση μου με αυτό το έργο δεν είναι κυριολεκτική. Όταν ξεκινούσαμε την έρευνα για αυτό, περίπου έναν χρόνο πριν, είχαμε ως καθαρό στόχο τη διαπραγμάτευση αυτής της αντικατάστασης μίας νοσούσας καρδιάς με την καρδιά ενός άλλου. Τι σημαίνει να πριονίζουν το στέρνο μου και να μου σώζουν τη ζωή εξάγοντας την καρδιά με την οποία γεννήθηκα; Μπορούμε να σκεφτούμε τον εαυτό μας έξω από τους όρους της «ιδιοκτησίας» και της στενής διάκρισης μεταξύ του οικείου και του ξένου; Τέτοια ερωτήματα μας ώθησαν να ξεκινήσουμε αυτό το ταξίδι. Μετά, φυσικά, η ιατρική πραγματικότητα και οι λεπτομέρειες της διαδικασίας επαναπροσδιόρισαν την εστίασή μας.
Η παράσταση ισορροπεί ανάμεσα στο ντοκουμέντο και τη μυθοπλασία. Πόσο δύσκολο είναι για έναν ηθοποιό να σταθεί σε αυτή τη «λεπτή γραμμή» χωρίς να χαθεί η αλήθεια;
Ελένη: Η Αλήθεια είναι πάντα το ζητούμενο, αλλά ποια αλήθεια; Στον «Παρείσακτο» η πραγματικότητα διαπλέκεται με τη φιλοσοφία και τη μυθοπλασία. Στόχος δεν είναι να καταλάβουμε σε ποια από αυτές τις τρεις κατηγορίες υπάγεται κάθε σκηνή ή κάθε παράγραφος του έργου, αλλά να αφεθούμε στην κίνηση που μας προκαλεί το σύνολο αυτού. Κατά συνέπεια -από πλευράς ηθοποιών και θεατών- μία διαρκής προσπάθεια καταβύθισης σε αυτό το πολυδιάστατο σύμπαν μου φαίνεται μάλλον προτιμότερη από αυτήν της ισορροπίας.
κωνσταντινος: Αυτό ήταν ένα πολύ μεγάλο μας άγχος που έφυγε μόνο μετά την πρεμιέρα, όταν άρχισαν να έρχονται γιατροί και μεταμοσχευμένοι και να μας λένε πως αυτό που είδαν ήταν αυτό που είχαν ζήσει ― χωρίς να είναι. Κρατήσαμε αρκετές από τις σημαντικές στιγμές, τις προσδοκίες, τις αναμονές και εκεί όπου ξεφύγαμε από τον «ρεαλισμό» και την γεγονότητα, το κάναμε για να εντάξουμε, με ποιητικό τρόπο, εφιάλτες που εκπορεύονται από την πραγματική συνθήκη. Υπάρχουν φόβοι και προκαταλήψεις κόντρα στις μεταμοσχεύσεις που δεν μπορούν να νικηθούν μόνο με την παράθεση πληροφοριών και γεγονότων. Γι’ αυτό προστρέξαμε στον κώδικα των εφιαλτών που εισβάλλουν στο έργο με καθαρό τρόπο, για να αναμετρηθούν με τα μη έλλογα στοιχεία της διαδικασίας.
Η έννοια του «Ξένου» διατρέχει το έργο σε πολλά επίπεδα. Εσύ πώς την αντιλαμβάνεσαι σήμερα, τόσο σκηνικά όσο και κοινωνικά;
Ελένη: Ξένο μου είναι κάτι το άγνωστο, το ανοίκειο, αυτό που βρίσκεται έξω από εμένα. Αναλύοντας την διαδικασία της μεταμόσχευσης, ερχόμαστε αντιμέτωποι με τη θλιβερή διαπίστωση πως είναι στη φύση του ανθρώπου να απορρίπτει και να πολεμά το Ξένο, ακόμη κι αν αυτό έρχεται κυριολεκτικά για να τον σώσει. Αυτήν την ορμέμφυτη τάση, έρχεται να αντιστρέψει η έλευση του πολιτισμού που προτάσσει την περιέργεια και το ενδιαφέρον για το Ξένο, έναντι της καχυποψίας και της επιθετικότητας προς αυτό. Είναι ένδειξη ευαισθησίας, ανθρωπιάς και αισθητικής το να μαθαίνουμε να υποδεχόμαστε και να αγκαλιάζουμε αντί να αμυνόμαστε και να αποδιώχνουμε.
κωνσταντινος: Ο «Παρείσακτος» μου έδωσε το λεξιλόγιο για να εκφράσω κάτι που ο Θανάσης Τριαρίδης λέει με άλλο τρόπο. Η έλευση του Ξένου, είτε αυτό είναι μόσχευμα είτε άνθρωπος, είναι η μόνη ελπίδα σωτηρίας μας. Εγώ είμαι που νοσώ. Και όταν αυτό το Ξένο έρχεται, αντί να το υποδεχθώ με ανοιχτές αγκάλες, επιστρατεύω έναν μηχανισμό άμυνας, είτε αυτό είναι το ανοσοποιητικό είτε τα ένστολα σώματα των επαναπροωθήσεων, των πνιγμών και των στυγνών δολοφονιών, για να καταστείλω αυτό που θα με σώσει. Έχουμε αναπτύξει, ως βιολογικοί και κοινωνικοί οργανισμοί, έναν ξενοφοβικό οργανισμό που στρέφεται εναντίον του ίδιου μας του εαυτού, πρωτίστως.
Συμμετέχεις τόσο ως ηθοποιός όσο και ως βοηθός σκηνοθέτη. Πώς λειτουργεί αυτή η διπλή ιδιότητα στην πράξη και τι σου δίνει δημιουργικά;
Ελένη: Λειτουργεί πολύ τροφοδοτικά, γιατί δεν μου επιτρέπει να αναπτύσσω οποιονδήποτε σκηνικό εγωισμό, ενώ ταυτόχρονα -λόγω της συνολικής εποπτείας των πραγμάτων που συμβαίνουν- αντιλαμβάνομαι καλύτερα τα όρια, αλλά και τις ελευθερίες του ρόλου μου. Είναι μεγάλη μου χαρά και απόλαυση το να συμμετέχω και να ακολουθώ όλες τις επιμέρους δημιουργικές διαδικασίες που οδηγούν στη διαμόρφωση κάθε κόσμου, κάθε παράστασης που πραγματοποιούμε τα τελευταία χρόνια με τον κωνσταντινο.
Αν ο θεατής έφευγε από την παράσταση κρατώντας ένα μόνο συναίσθημα ή μια σκέψη, ποια θα ήθελες να είναι αυτή;
κωνσταντινος: Η αλληλοβοήθεια. Πως οι μεταμοσχεύσεις, δηλαδή η δωρεά οργάνων, φέρουν ακριβώς αυτό το μαγικό που φέρει και το θέατρο. Στο θέατρο μιλάμε πάντα αφηγούμενοι ιστορίες άλλων. Το θέατρο δεν είναι αυτοαναφορικότητα και ναρκισσισμός. Τι σθένος κρύβεται στο να έχεις ένα κοινό ενώπιόν σου και να επιλέγεις να αναφερθείς στον πόνο κάποιου άλλου, παρόλο που εσύ κουβαλάς τον δικό σου; Αυτό συμβαίνει και με τη δωρεά οργάνων: έχουμε χρέος να συζητάμε και να βοηθάμε όσους το έχουν ανάγκη, να ξεπερνάμε το πένθος και την κτητικότητά μας ως προς το οικείο μας πρόσωπο που φεύγει από τη ζωή και να ωφελούμε τους αγνώστους που η επιβίωσή τους εξαρτάται από τη γενναιοδωρία μας. Και να παραμένουν άγνωστοι. Το μείζον τεκμήριο ενός πολιτισμού είναι. η ικανότητα να προσφέρουμε ένα ανώνυμο και ανανταπόδοτο δώρο.
Ελένη: Τελικά, ποιος είναι ο «παρείσακτος»;
Διαβάστε επίσης:
The Meet Market #JazzEdition 2026 στην Τεχνόπολη Δήμου Αθηναίων
Εκδήλωση ευαισθητοποίησης για τον αυτισμό και τους Σκύλους Βοηθούς – 23 Μαΐου στο Σύνταγμα
Σχετικά Άρθρα
Google News