Κουφονήσια: Το απόλυτο γαστρονομικό ταξίδι

Στο βασικό και παγκοσμίως δημοφιλές νησιωτικό σύμπλεγμα του Αιγαίου πελάγους δόθηκε το όνομα Κυκλάδες από τους αρχαίους γεωγράφους, καθώς όλα αυτά τα νησιά στο κεντρικό Αιγαίο βρίσκονται σε κυκλική διάταξη γύρω από το ιερό νησί της Δήλου, γενέτειρα του Απόλλωνα και της Αρτέμιδος.

Στην αναζήτηση του επίγειου παραδείσου, το βλέμμα εστιάζει στα 6 μικρά νησάκια μεταξύ Αμοργού και Νάξου, τις λεγόμενες Μικρές Κυκλάδες: την Ηρακλειά, τη Σχοινούσα και τη Δονούσα, την Κέρο και φυσικά τα Κουφονήσια τα οποία αποτελούνται από δύο νησιά, το Άνω και το Κάτω Κουφονήσι, που χωρίζονται μεταξύ τους από έναν πορθμό 200 μέτρων.Το Κάτω Κουφονήσι έχει μηδαμινή δυνατότητα διανυκτέρευσης, οπότε ο επισκέπτης θα διαμείνει στο Άνω Κουφονήσι, το μικρότερο κατοικημένο νησί των Κυκλάδων με παράδοση την αλιεία, όπου τα καταλύματα συγκεντρώνονται γύρω από τη χώρα που βρίσκεται στη νότια πλευρά του νησιού.

Η πρώτη εικόνα που υποδέχεται τον επισκέπτη και κυριολεκτικά του κλέβει τη ματιά κατεβαίνοντας από το ferry στο λιμάνι του Άνω Κουφονησίου, είναι η υπέροχη κεντρική παραλία του οικισμού. Ονομάζεται Άμμος και έχει πάντα ήρεμα νερά σε χρώμα πισίνας, σαν καρτ ποστάλ.Ο χρόνος σταματάει στις πιο διάσημες μικρές Κυκλάδες με τις εντυπωσιακές εξωτικές παραλίες και τη θέα της ακατοίκητης Κέρου που, όπως λένε και οι ντόπιοι, φαντάζει σαν ξαπλωμένο γυναικείο ειδώλιο. Το ρολόι θα παραμείνει στο δωμάτιο στο Άνω Κουφονήσι, σε έναν τόπο που επίσης δε χρειάζεται αυτοκίνητο, οπότε μπορείτε άνετα να αποφύγετε τη μετακίνηση αυτού με ferry.

Μικρά πλοιάρια κάνουν καθημερινά τακτικά δρομολόγια προς τις παραλίες του νησιού αλλά και προς το Κάτω Κουφονήσι, ανά μισή ώρα και με ελάχιστο αντίτιμο.Στις ωραιότερες παραλίες συγκαταλέγονται η κεντρική παραλία της χώρας στο Άνω Κουφονήσι με ρηχό αμμώδη βυθό και τυρκουάζ κρυστάλλινα νερά, η οποία πάντα προστατεύεται από βόρειους ανέμους, το Πορί σε ημέρα δίχως αέρα, η φυσική Πισίνα, ο Φανός και οι σπηλιές στα βράχια της Ιταλίδας, ενώ εντελώς διαφορετικό, πιο άγριο χαρακτήρα αλλά με εξίσου πεντακάθαρα νερά και ψιλό βότσαλο έχει η παραλία Νερό στο Κάτω Κουφονήσι.

Φαγητό και γαστρονομία στα Κουφονήσια

Περιπλανώμενοι καταρχήν στο κεντρικό γραφικό σοκάκι της χώρας στο Άνω Κουφονήσι, ο επισκέπτης αντιλαμβάνεται ευθύς αμέσως πως γευστικά υπάρχουν τα πάντα στο νησί: από μαγειρευτά, φρέσκο ψάρι, θαλασσινά και ουζομεζέδες, μέχρι γκουρμέ προτάσεις, ζυμώματα του παραδοσιακού φούρνου, φυσικά παγωτό, αλλά και υπέροχοι λουκουμάδες. Κανένας δε θα μείνει γευστικά παραπονεμένος σε αυτό το εξωτικό σύμπλεγμα νησιών, μετά τις βουτιές στα γαλαζοπράσινα νερά και τα παιχνίδια στην άμμο.

Με εκκίνηση το πρωινό ξύπνημα δίχως ρολόι, τα σημεία για brunch αφθονούν και κατά μία έννοια επιβάλλονται αφού το Άνω Κουφονήσι συνδυάζει γραφικότητα, θέα, όμορφο περιβάλλον και ατμόσφαιρα που αποτελούν ιδανικό υπόβαθρο για πλήρη θρέψη και πρωινή χαλάρωση πριν τις θαλασσινές εξερευνήσεις που επιτάσσουν άφθονο νερό και δροσερά φρούτα ή smoothies.

Η παραδοσιακή κουζίνα των Μικρών Κυκλάδων περιλαμβάνει όλα τα μαγειρευτά, σε αρκετές περιπτώσεις “λευκά” και όχι τόσο κοκκινιστά το καλοκαίρι λόγω της πολλής ζέστης, συν άφθονα φρέσκα ψάρια και θαλασσινά. Τα Κουφονήσια έχουν παράδοση στην αλιεία με έναν στόλο μεγάλων καϊκιών και συναφείς εκδηλώσεις όπως η Γιορτή του Ψαρά. Επίσης εδώ θα βρείτε εξαιρετικά ντόπια κατσικάκια που ως επί το πλείστον βοσκούν απέναντι, στην ακατοίκητη Κέρο

Τι προτείνουμε να γευτείτε:

• Ντόπιο κατσικάκι στη λαδόκολλα, με πατάτες φούρνου ή τηγανητές.
• Μαγειρευτά πάσης φύσεως, ιδίως με θαλασσινά όπως χταποδάκι στιφάδο στην παλαιότερη ταβέρνα της χώρας, μουσακάς, αλλά και οποιοδήποτε από τα παραδοσιακά ντόπια λαδερά όπως μπριάμ και φασολάκια.
• Φάβα τοπική ή Σαντορίνης, αλλά και γίγαντες.
• Φρέσκα ψάρια και θαλασσινά πλάι στο κύμα, όπως κακαβιά και φρέσκο, ψητό καλαμάρι.
• Ιμάμ, που διαφέρει ωστόσο από την κλασική συνταγή καθώς πρόκειται για καθαρισμένη μελιτζάνα σε φέτες, με κρεμμύδι στη μέση και ντομάτα από πάνω.
• Μαμαδίστικα φαγητά σε πήλινο, σπιτικό ψωμί και ιδιαίτερες πίτες στη μία και μοναδική ταβέρνα στο Κάτω Κουφονήσι, όπως παντζαρόπιτα ή αγκιναρόπιτα.
• Κυκλαδίτικα μελιτίνια από τον φούρνο, που είναι στρογγυλά γλυκά μυζηθροπιτάκια με αγνό θυμαρίσιο μέλι.
• Το σοκολατένιο επιδόρπιο σε σχήμα Κυκλαδικού ειδωλίου, σε γνωστό καλό εστιατόριο του νησιού.
• Λουκουμάδες, απλούς με μέλι και κανέλα για την αυθεντική γεύση.

Θρησκευτικές εορτές και γευστικές παραδόσεις στα Κουφονήσια

Η πιο ξεχωριστή τοπική εορτή στα Κουφονήσια είναι η Ημέρα του Ψαρά το τελευταίο Σάββατο του Μαΐου, μια αναπνοή δηλαδή πριν το καλοκαίρι. Η γιορτή εξελίσσεται από το βράδυ μέχρι πρωίας στη μαρίνα του Άνω Κουφονησίου. Πρωταγωνιστές οι ψαράδες του νησιού οι οποίοι τηγανίζουν ψάρια και μαγειρεύουν κακαβιές μέσα στα καΐκια τους, αλλά και οι παρευρισκόμενοι ντόπιοι και επισκέπτες που γίνονται ένα, αγκαλιά με τις θαλασσινές γεύσεις και με τη συνοδεία μουσικής και χορού για όσο αντέξουν.

Τον Δεκαπενταύγουστο γιορτάζει το όμορφο εκκλησάκι της Παναγίας στο Κάτω Κουφονήσι. Το μικρό καράβι “Σκοπελίτης” που εξυπηρετεί τη γραμμή των Μικρών Κυκλάδων δένει στον εν λόγω μόλο κατ’ εξαίρεση εκείνη την ημέρα, ενώ με το πέρας της Θείας Λειτουργίας προσφέρονται τοπικοί μεζέδες από τους ντόπιους.Την 3η Νοεμβρίου εορτάζεται η Ανακομιδή των Ιερών Λειψάνων του Αγίου Γεωργίου, πολιούχο και προστάτη των Κουφονησίων, στη Μητρόπολη της χώρας της άνω νήσου.

Μετά τη Θεία Λειτουργία παρατίθεται γεύμα νηστίσιμο ή μη (θαλασσινά ή κοκκινιστό μοσχαράκι, αντίστοιχα) στους παρευρισκόμενους. Η προετοιμασία του γεύματος γίνεται στον χώρο του μαγειρείου που λέγεται Μαγγιπειό, σε εστίες με ξύλα.Ρακί και ρακόμελο κάνουν αισθητή την παρουσία τους στο πολυσύχναστο, γραφικό, κεντρικό σοκάκι του Άνω Κουφονησίου, ενώ επίσης αποτελούν σύνηθες κέρασμα προς τους ενήλικες που θα πουν τα Πρωτοχρονιάτικα κάλαντα, αλλά και στο Αποκριάτικο καρναβάλι.

Ιωάννα Αδαμίδου

ΙΩΆΝΝΑ ΑΔΑΜΊΔΟΥ MS, RD, Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, Βιολόγος

Η Ιωάννα Αδαμίδου είναι διαιτολόγος-διατροφολόγος και βιολόγος, με σημαντική κλινική εμπειρία έπειτα από επαφή με πολύ μεγάλο αριθμό ασθενών στα νοσοκομεία St Thomas’ Hospital του Λονδίνου και Ohio State University Medical Center των ΗΠΑ. Επί αρκετά έτη δίδαξε θεωρητικά και εργαστηριακά μαθήματα Διατροφής και Βιολογίας στο New York College για τα πτυχία BSc (Honors) Human Nutrition και BSc (Honors) Biomedical Sciences του University of Greenwich.

Από το medNutrition