Featured

Μήπως έχετε τύψεις που περνάτε καλύτερα στην δουλειά από ό, τι στο σπίτι σας;

Δουλειά, δουλειά, δουλειά: όλες οι φίλες μου συζητούν για την δουλειά. Για το γραφείο τους, για το μπαρ όπου σερβίρουν, για το θέατρο, για την μικρή τους, καινούργια επιχείρηση. Ενθουσιασμός, άγχος, λίγα παράπονα, κυρίως χαρά και ανυπομονησία να παράξουν, να φράσουν, να κατακτήσουν. Τις αισθάνομαι ενθουσιασμένες. Τις καμαρώνω. Αναρωτιέμαι, όμως, συχνά αν είναι ευτυχισμένες και όταν επιστρέφουν από τον κάματο της μέρας ή της νύχτας στην καμάρά τους, στο σπιτικό τους-σε αυτό, μπορεί να τις περιμένει ένας ή μία σύντροφος, ένα ή περισσότερα κατοικίδια, ίσως και κανείς.

Υπάρχει, σκέφτομαι, μια σιωπηλή μετατόπιση που δύσκολα ομολογούν οι φίλες μου, και βεβαίως, ανά περιόδους, κι εγώ: το σπίτι δεν είναι πια αυτονόητα ο τόπος της ανάπαυσης. Δεν είναι καν πάντα ο τόπος της χαράς. Αντίθετα, για πολλούς ανθρώπους, η εργασία –αυτό το κατεξοχήν «υποχρεωτικό» κομμάτι της ζωής– αποκτά μια παράξενη γοητεία, σχεδόν λυτρωτική. Όχι επειδή, ρε παιδί μου, έγινε ξαφνικά πιο εύκολη ή πιο ανθρώπινη, αλλά γιατί το υπόλοιπο της ζωής έγινε πιο σύνθετο.

Αν το δούμε αλλιώς, η δουλειά είναι ένας χώρος όπου η ταυτότητα κατασκευάζεται με όρους που ελέγχουμε περισσότερο. Μπορείς εκεί να είσαι η εκδοχή του εαυτού σου που θέλεις να προβάλλεις: αποτελεσματική, συγκροτημένη, ευγενική, ακόμη και όταν μέσα σου επικρατεί χάος. Είναι μια σκηνή όπου οι ρωγμές επιτρέπεται να μείνουν εκτός κάδρου. Στο σπίτι, όμως, οι ρωγμές είναι το ίδιο το υλικό της καθημερινότητας. Ενιαίο πράγμα, μπετόν αρμέ.

Παράλληλα, η σύγχρονη εργασία –ιδίως σε αστικά περιβάλλοντα– έχει μετατραπεί σε κάτι περισσότερο από μέσο επιβίωσης. Είναι χώρος δικτύωσης, αυτοεπιβεβαίωσης, ακόμη και δημιουργικότητας. Για πολλούς και πολλές από εμάς, είναι το σημείο όπου νιώθουμε ότι εξελισσόμαστε. Το σπίτι, αντίθετα, έχει φορτωθεί με προσδοκίες που δεν μπορεί πάντα να αντέξει: να είναι καταφύγιο, πεδίο συναισθηματικής ολοκλήρωσης, χώρος ξεκούρασης, εστία αγάπης, όλα μαζί. Και όταν αποτυγχάνει σε ένα από αυτά, η απογοήτευση είναι δυσανάλογη.

Υπάρχει όμως και μια πιο πρακτική, λιγάκι αμήχανη και άβολη αλήθεια: στο σπίτι είμαστε αντιμέτωποι με τον χρόνο μας με έναν τρόπο πιο ωμό. Δεν υπάρχουν deadlines να τον οργανώσουν, ούτε εξωτερικές απαιτήσεις να τον γεμίσουν τεχνητά. Κι έτσι, προκύπτει το ερώτημα: τι κάνουμε όταν δεν «πρέπει» να κάνουμε κάτι; Πόσο άνετα νιώθουμε με την αδράνεια, με τη σιωπή, με την ίδια μας τη σκέψη; Για κάποιους, η εργασία λειτουργεί ως αντίδοτο σε αυτή την υπαρξιακή αμηχανία.

Από την άλλη, το σπίτι είναι ο χώρος των σχέσεων –και οι σχέσεις δεν υπακούν σε λογικές απόδοσης. Δεν υπάρχει τρόπος να «δουλέψεις» μια σχέση όπως δουλεύεις ένα project και να έχεις εγγυημένο αποτέλεσμα. Η αβεβαιότητα αυτή είναι συχνά πιο κουραστική από οποιαδήποτε επαγγελματική πίεση. Γιατί εκεί δεν αποτυγχάνει απλώς μια ιδέα ή ένα πλάνο, αλλά κάτι βαθύτερο: η σύνδεση, η εγγύτητα, η ίδια η αίσθηση ότι ανήκεις. Ίσως, λοιπόν, δεν είναι ότι περνάμε καλύτερα στη δουλειά. Είναι ότι εκεί νιώθουμε πιο προστατευμένοι από όσα δεν μπορούμε να ελέγξουμε. Η εργασία προσφέρει ένα είδος «ασφαλούς απόστασης» από τον εαυτό μας. Το σπίτι, αντίθετα, μας τον επιστρέφει ακέραιο.

Και, για να πούμε την αλήθεια, υπάρχουν μέρες που το γραφείο μοιάζει πιο φιλόξενο από το σαλόνι μας. Που ο καφές στο χέρι, μπροστά σε μια οθόνη γεμάτη deadlines, έχει μια περίεργη, σχεδόν καθησυχαστική κανονικότητα, ενώ η επιστροφή στο σπίτι κουβαλά μια αδιόρατη ένταση.

Μήπως η δουλειά γίνεται καταφύγιο;

Υπάρχει, βέβαια, και μια πιο σκοτεινή ανάγνωση: μήπως η δουλειά γίνεται καταφύγιο; Ένας τρόπος να αποφύγουμε όσα μας δυσκολεύουν στο σπίτι; Οι σιωπές, οι συγκρούσεις, οι ανεκπλήρωτες ανάγκες. Είναι πιο εύκολο να απαντήσεις σε ένα επείγον email παρά να ανοίξεις μια δύσκολη κουβέντα. Πιο απλό να μείνεις λίγο παραπάνω στο γραφείο, παρά να επιστρέψεις σε ένα περιβάλλον που δεν σε ξεκουράζει πραγματικά.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η δουλειά είναι «καλυτερότερη» από το σπίτι. Σημαίνει ότι, συχνά, είναι πιο απλή. Πιο προβλέψιμη. Και, πιθανώς, πιο ασφαλής συναισθηματικά, γιατί οι απαιτήσεις της είναι συγκεκριμένες και, σε έναν βαθμό, διαπραγματεύσιμες. Το σπίτι, από την άλλη, είναι ο χώρος όπου απογυμνωνόμαστε από ρόλους. Κι αυτό, όσο ανακουφιστικό κι αν ακούγεται, μπορεί να είναι και τρομακτικό.

Το ζητούμενο, νομίζω, δεν είναι να διαλέξουμε ανάμεσα στα δύο, αλλά να επαναπροσδιορίσουμε τη σχέση μας και με τα δύο. Να φέρουμε λίγη από τη φροντίδα και τη σαφήνεια της δουλειάς στο σπίτι –και λίγη από την αυθεντικότητα και την ευαλωτότητα του σπιτιού στη δουλειά. Να πάψουμε να βλέπουμε το ένα ως καταφύγιο από το άλλο και να αρχίσουμε να αναρωτιόμαστε τι λείπει πραγματικά από το καθένα.