Τη Μαρία Νεραντζάκη τη γνώρισα σε ένα επαγγελματικό ταξίδι στις Βρυξέλλες. Είναι μια νέα γυναίκα, που συνδυάζει με έναν απρόσμενο τρόπο την επαγγελματική της ιδιότητα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή με την αγάπη της για τον χορό. Αυτό όμως που μου κίνησε περισσότερο την περιέργεια, ήταν το Hellenic Cultural Bridge, ένας φορέας-γέφυρα συνεργασίας ανάμεσα στον ελληνικό πολιτισμό και αλλοεθνείς οργανισμούς.
Αν έπρεπε να συστηθείτε σήμερα όχι με τίτλους, αλλά με επιλογές ζωής, ποιες τρεις θα λέγατε ότι σας καθόρισαν περισσότερο;
Η πρώτη καθοριστική συνθήκη της ζωής μου δεν ήταν αποτέλεσμα προσωπικής επιλογής, αλλά της επαγγελματικής διαδρομής της μητέρας μου, η οποία εργαζόταν σε ευρωπαϊκούς θεσμούς. Μεγάλωσα στις Βρυξέλλες, σε ένα πολυγλωσσικό και βαθιά πολιτικοποιημένο περιβάλλον, που με έμαθε από νωρίς να σκέφτομαι τον εαυτό μου μέσα σε ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό πλαίσιο.
Η δεύτερη επιλογή ήταν απολύτως συνειδητή: να κρατήσω τον χορό και τη χορογραφία ως σταθερό άξονα της ζωής μου, ανεξάρτητα από την ακαδημαϊκή ή επαγγελματική μου διαδρομή. Η τέχνη δεν λειτούργησε ποτέ ως παράλληλη δραστηριότητα, αλλά ως τρόπος σκέψης, παρατήρησης και κατανόησης του κόσμου.
Η τρίτη ήταν να μετατρέψω αυτές τις δύο εμπειρίες σε πράξη και να αναλάβω το ρίσκο της δημιουργίας ενός φορέα.
Το Hellenic Cultural Bridge γεννήθηκε ως μια προσπάθεια να λειτουργήσει ως γέφυρα συνεργασίας ανάμεσα στον ελληνικό πολιτισμό και αλλοεθνείς οργανισμούς, δημιουργώντας σταθερές συνθήκες διαλόγου και εξωστρέφειας στις Βρυξέλλες.
Ποιο κενό εντοπίσατε στις Βρυξέλλες που σας έκανε να πείτε «αυτό πρέπει να γίνει τώρα»;
Ζώντας στις Βρυξέλλες, διαπίστωσα ότι, παρά την ύπαρξη αξιόλογων ελληνικών πολιτιστικών πρωτοβουλιών, ο ελληνικός πολιτισμός δεν ήταν συστηματικά ενταγμένος στα διατομεακά και διεθνή πολιτιστικά δίκτυα της πόλης. Η παρουσία υπήρχε, αλλά η διασύνδεση με αλλοεθνείς φορείς και θεσμούς παρέμενε περιορισμένη.
Αυτό που έλειπε ήταν μια προσέγγιση που να αντιμετωπίζει τον πολιτισμό ως πεδίο συνεργασίας και όχι απλώς ως προβολή. Δηλαδή, ως χώρο όπου αλλοεθνείς οργανισμοί μπορούν να συνδιαμορφώνουν δράσεις, να ανταλλάσσουν γνώση και να χτίζουν μακροπρόθεσμες σχέσεις. Αυτή η διαπίστωση καθόρισε τον τρόπο με τον οποίο σκέφτηκα τη δημιουργία ενός νέου πολιτιστικού φορέα με θεσμική στόχευση.
Από την ίδρυση του Οργανισμού μέχρι σήμερα, ποια δράση θεωρείτε κομβική για την εδραίωσή του σε ευρωπαϊκό επίπεδο και γιατί; Υπήρξε κάποια στιγμή που καταλάβατε ότι το εγχείρημα πέρασε από το στάδιο της ιδέας στο στάδιο του θεσμού;
Δεν θα ξεχώριζα μία μόνο δράση-ορόσημο, αλλά τη στιγμή που o Οργανισμός άρχισε να αντιμετωπίζεται ως αξιόπιστος εταίρος για ελληνικούς θεσμούς και αλλοεθνείς φορείς – και όχι απλώς ως διοργανωτής μεμονωμένων εκδηλώσεων. Εκεί έγινε σαφές ότι το εγχείρημα είχε ωριμάσει.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτέλεσε το Πρώτο Διεθνές Συνέδριο για το Θέατρο της Διασποράς του Ελληνισμού, που πραγματοποιήθηκε στις Βρυξέλλες σε συνδιοργάνωση με το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΕΚΠΑ) και το Université Libre de Bruxelles (ULB) με τη στήριξη του Υπουργείου Εξωτερικών της Ελλάδας. Το συνέδριο λειτούργησε ως πλατφόρμα έρευνας και ουσιαστικού διαλόγου, φέρνοντας σε επαφή Έλληνες και αλλοεθνείς ακαδημαϊκούς και καλλιτέχνες.
Αντίστοιχα, η δράση Le Sacre du Printemps: An Artistic Journey Reflecting on Climate Change, που υλοποιήθηκε στον ιστορικό χώρο Flagey – έναν θεσμό με το δικό του σταθερό και διεθνές κοινό – και με την υποστήριξη ενός από τους μεγαλύτερους Δήμους των Βρυξελλών, ανέδειξε τη δυνατότητα συνεργασίας του Οργανισμού με την τοπική αυτοδιοίκηση. Παράλληλα, ανέδειξε σύγχρονους Έλληνες καλλιτέχνες συνδέοντας την καλλιτεχνική δημιουργία με ένα παγκόσμιο ζήτημα, όπως η κλιματική κρίση.
Επιπλέον, μέσα από ερευνητικές συνεργασίες με οκτώ αλλοεθνείς πολιτιστικούς οργανισμούς (κυβερνητικούς και μη) και τη συμμετοχή μας σε προγράμματα Erasmus+, σε συνεργασία με πανεπιστήμια και φοιτητές από την Ελλάδα, το Βέλγιο και την Ιταλία, το Hellenic Cultural Bridge απέκτησε εκπαιδευτική και επιστημονική συνέχεια.
Σε ποιο σημείο η εμπειρία σας στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή άλλαξε τον τρόπο που σχεδιάζετε πολιτιστικές παρεμβάσεις και τις κάνει πιο αποτελεσματικές;
Η εμπειρία μου στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή με βοήθησε να καταλάβω ότι τίποτα δεν είναι πραγματικά “ήπιο” όταν εντάσσεται σε σαφές πλαίσιο στόχων, πολιτικής και χρηματοδότησης.
Έμαθα να σκέφτομαι κάθε πολιτιστική πρωτοβουλία όχι ως μεμονωμένο γεγονός αλλά ως μέρος μιας διαδικασίας που χρειάζεται λόγο ύπαρξης, σαφή σκοπό, μετρήσιμο αντίκτυπο και θεσμική συνέχεια.
Ταυτόχρονα, η καλλιτεχνική μου διαδρομή λειτουργεί ως αντίβαρο σε αυτή τη λογική. Για μένα, ο πολιτισμός γίνεται πραγματικά αποτελεσματικός όταν μπορεί να μιλά τη γλώσσα των θεσμών χωρίς να χάνει την ψυχή του. Αυτή είναι ίσως η πιο δύσκολη, αλλά και η πιο κρίσιμη ισορροπία.
Ποιο στοιχείο της σύγχρονης Ελλάδας θεωρείτε ότι παρεξηγείται περισσότερο στο εξωτερικό και προσπαθείτε συνειδητά να ανατρέψετε μέσα από τις δράσεις σας;
Αυτό που συχνά παρεξηγείται είναι η εικόνα της σύγχρονης Ελλάδας ως χώρας που περιορίζεται είτε στο ένδοξο παρελθόν της είτε στη ρητορική της κρίσης. Αυτή η αφήγηση αφήνει ελάχιστο χώρο για τη σημερινή καλλιτεχνική παραγωγή, τη σύγχρονη σκέψη και τη δημιουργικότητα που αναπτύσσεται εντός και εκτός της χώρας.
Αυτό ακριβώς προσπαθούμε να ανατρέψουμε: να αναδείξουμε μια Ελλάδα που δεν «εκπροσωπείται» απλώς, που δεν περιορίζεται στην κληρονομιά της, αλλά συνομιλεί ενεργά με το παρόν, συμμετέχει στον ευρωπαϊκό διάλογο και διεκδικεί τη θέση της όχι ως εξαίρεση, αλλά ως ισότιμος συνομιλητής.
Κοιτώντας μπροστά, ποιο είναι το επόμενο «δύσκολο» στοίχημα για το Hellenic Cultural Bridge; Υπάρχει ένα όριο που δεν θέλετε να ξεπεράσει ο Οργανισμός, ακόμη κι αν αυτό σημαίνει λιγότερη προβολή ή χρηματοδότηση;
Η μεγαλύτερη πρόκληση του Οργανισμού είναι η ανάπτυξη χωρίς απώλεια ταυτότητας. Να συνεχίσει να εξελίσσεται, διατηρώντας καθαρή αποστολή, εσωτερική συνοχή και συνέπεια στις συνεργασίες του.
Το όριο είναι σαφές: ο πολιτισμός δεν μπορεί να λειτουργεί ως εργαλείο προβολής χωρίς ουσιαστικό περιεχόμενο. Η επιλογή λιγότερων αλλά στοχευμένων δράσεων με διάρκεια, αποτελεί συνειδητή στρατηγική – ακόμη κι αν αυτό σημαίνει πιο αργούς ρυθμούς ή λιγότερη χρηματοδότηση.
Ευχαριστώ πολύ για την ενδιαφέρουσα αυτή συζήτηση και θα περιμένουμε τα νεότερα για τις δράσεις του Hellenic Cultural Bridge.
Σχετικά Άρθρα
Google News