Η Έλενα Καρακούλη στο Infowoman: «Δεν υπάρχουν οδηγίες χρήσης στη ζωή, στη σχέση, στον έρωτα»

Το αριστούργημα του Ίνγκμαρ Μπέργκμαν «Σκηνές από ένα γάμο» σε σκηνοθεσία της Έλενας Καρακούλη είναι από τις φετινές παραστάσεις που γνώρισαν μεγάλη επιτυχία.

Οι «Σκηνές από ένα γάμο» γράφηκαν ακριβώς 50 χρόνια πριν, αρχικά ως τηλεοπτική σειρά και έπειτα ως κινηματογραφική ταινία με παγκόσμια επιτυχία. «Χρειάστηκαν δυόμισι μήνες για να γράψω αυτές τις σκηνές. Μου πήρε μια ολόκληρη ενήλικη ζωή για να τις ζήσω» έλεγε ο Μπέργκμαν.

Πράγματι, η ιστορία της Μαριάννε και του Γιόχαν αποτυπώνει με αδυσώπητη ειλικρίνεια και σχεδόν ντοκουμενταρίστικο ρεαλισμό τα στάδια της φθοράς και της παρακμής μιας συζυγικής σχέσης.

Κρατώντας την δομή και τους υπέροχα ειρωνικούς τίτλους των «σκηνών», η Έλενα Καρακούλη σκηνοθετεί τη Μαρίνα Ασλάνογλου και τον Νίκο Ψαρρά σε μια παράσταση για το υπαρξιακό πεδίο συνάντησης, αλλά και σύγκρουσης με τον Άλλον.

Με αφορμή την παράσταση η σκηνοθέτις άνοιξε την καρδιά της στο Infowoman.gr και μάς μίλησε για τις προκλήσεις της μεταφοράς μία ταινίας δωματίου στο θέατρο, το συναίσθημα του να σκηνοθετεί τον σύντροφο της ζωής της, τη συνταγή ενός επιτυχημένου γάμου, αλλά και τα μελλοντικά της σχέδια.

«Σκηνές από ένα γάμο», ένα αριστούργημα του Ίνγκμαρ Μπέργκμαν. Ποιο ήταν το κίνητρό σας για να επιλέξετε αυτό το έργο;

Καταρχάς είναι  ένα συναρπαστικό έργο. Ένας γάμος, μια σχέση ζωής που περνάει μέσα από όλα τα πιθανά στάδια, απόλυτα αναγνωρίσιμα απ’ όλους. Έχοντας έντονη την μνήμη της ταινίας του Μπέργκμαν, ήθελα να μεταφέρω αυτή την ιστορία στο σήμερα, να θέσω αυτά τα ερωτήματα. Τι είναι αυτό που ενώνει και διαλύει αυτούς τους δύο ανθρώπους; Μπορούν να ζήσουν δύο άνθρωποι μαζί για όλη τους τη ζωή; Υπάρχει τρόπος; Και πώς εξελίσσονται μέσα στον χρόνο;

Δεδομένου ότι έχετε αναλάβει τη μετάφραση, τη δραματουργική επεξεργασία και τη σκηνοθεσία της παράστασης, πόσο εύκολο ή δύσκολο είναι να μεταμορφωθεί μία ταινία δωματίου σε θεατρικό;

Η αφετηρία, όταν ήρθα αντιμέτωπη με το αρχικό υλικό που θα ξεπερνούσε τις έξι ώρες, ήταν οι στιγμές που δεν έπρεπε να χαθούν. Αυτό σήμαινε αυτομάτως ότι κάποιες άλλες θα έπρεπε να θυσιαστούν. Οδηγήθηκα σε μια συμπύκνωση προσώπων και χώρων. Άντλησα υλικό και από το Σαραμπάντ, την τελευταία ταινία του Μπέργκμαν που παρουσιάζει χρόνια μετά, τη συνάντηση του ζευγαριού. Τοποθέτησα όλη τη δράση στο σπίτι- ως προέκταση των δύο αυτών ανθρώπων. Το σπίτι είναι  ο τόπος που περιέχει τις ζωές τους, τα όνειρα τους, τις προβολές τους. Το σπίτι είναι το καταφύγιο και η παγίδα. Ο στόχος ήταν να μη χαθεί σε καμία περίπτωση το βάθος και η ουσία του έργου και να αναδειχτεί με σύγχρονους όρους η σύγκρουση- μέχρι θανάτου- αυτού του εμβληματικού ζευγαριού. 

Ο Μπέργκμαν είχε πει: «Χρειάστηκαν δυόμισι μήνες για να γράψω αυτές τις σκηνές. Μου πήρε μια ολόκληρη ενήλικη ζωή για να τις ζήσω». Ποια είναι η θέση σας πάνω σε αυτό;

« Η αγάπη είναι κι αυτή είναι ταλέντο και εγώ φοβάμαι πως δεν το έχω» ομολογεί κάποια στιγμή ο Γιόχαν. Είναι ένα αυτοβιογραφικό έργο, ένα γενναίο σχόλιο της ζωής, ένας απολογισμός του ίδιου του Μπέργκμαν. Πρόκειται για μια ανατομία του γάμου, έχει ακρίβεια και ειλικρίνεια και σε αυτό οφείλεται η επιτυχία του, η διαχρονικότητά του. Είναι σαν να μας λέει ότι δεν υπάρχουν εύκολες απαντήσεις ούτε οδηγίες χρήσης στη ζωή, στη σχέση, στον έρωτα. Αυτό που σίγουρα υπάρχει είναι έργα όπως αυτό που τολμούν να  θέτουν με οξυδέρκεια τα βασικά ερωτήματα.

Πώς είναι να σκηνοθετείτε τον σύζυγό σας;

Νιώθω τυχερή για την εμπιστοσύνη και τη γενναιοδωρία του Νίκου ως ηθοποιού. Αυτή είναι η τέταρτη μας παράσταση. Ο Νίκος με εμπνέει. Η συνάντησή μας κάθε φορά είναι χαρά, ευθύνη και πρόκληση.

Ως ζευγάρι έχετε κοινά σημεία με τον Γιόχαν και τη Μαριάννε;

«Εμείς είμαστε η εξαίρεση που επιβεβαιώνει τον κανόνα» λέει κάποια στιγμή ο Γιόχαν. Προσωπικά νιώθω τυχερή αλλά δεν επαναπαύομαι. Ονειρευόμαστε κι εμείς, απωθούμε, αναβάλλουμε, οργανώνουμε, διεκπεραιώνουμε, κουραζόμαστε, πέφτουμε και ξανασηκωνόμαστε, όπως ο Γιόχαν και η Μαριάννε. Ευτυχώς τα σημεία της φθοράς τα ξορκίζουμε κάνοντας αυτή την παράσταση. Μιλάμε πολύ, παραμένουμε ειλικρινείς μεταξύ μας. Αυτό είναι πολύ σημαντικό νομίζω.

Συνταγή ενός τέλειου γάμου υπάρχει;

Αν κάποιος την ξέρει, τον εκλιπαρώ να την μοιραστεί μαζί μας. Θα κάνει κοινωνικό έργο. Όπως είπα και πριν δεν υπάρχουν οδηγίες χρήσης, καλώς ή κακώς ο καθένας βρίσκει τον δικό του δρόμο, ο Γιόχαν και η Μαριάννε για παράδειγμα ανακαλύπτουν τους εαυτούς τους και ο ένας τον άλλο μετά το διαζύγιο.

Αν γυρίζατε τον χρόνο πίσω, θα αλλάζατε κάτι στην έως τώρα πορεία ζωής σας;

Είναι πολύ ενδιαφέρον που με ρωτάτε κάτι τέτοιο αυτή τη στιγμή, γιατί το σκεφτόμουν τώρα που ολοκλήρωσα επιτέλους το πρώτο μου βιβλίο– το οποίο ανυπομονώ να πιάσω στα χέρια μου. Είναι μια συλλογή διηγημάτων. Δέκα ιστορίες γυναικών που δεν χωρούν πουθενά, που ενώ θα ήθελαν να πετάξουν, σκοντάφτουν. Τώρα που το παρέδωσα αναρωτιόμουν, γιατί άργησα τόσο πολύ και πως είναι λίγο αστείο να συστήνομαι λίγο πριν τα 50 ως πρωτοεμφανιζόμενη συγγραφέας. Από την άλλη όμως την ίδια στιγμή ξέρω ότι αυτό που είμαι σήμερα διαμορφώθηκε μέσα στα χρόνια και πιστεύω πως δεν ήταν τυχαία η αναμονή. Ήταν κατά κάποιο τρόπο μια κυοφορία. Οπότε για να απαντήσω στην ερώτησή σας, υποθέτω ότι θα έκανα πάλι τα ίδια λάθη.

Ποια είναι τα μελλοντικά σας σχέδια;

Αυτή την εποχή κάνω την δραματουργική επεξεργασία και μετάφραση για το επόμενο έργο, ένα  αμερικάνικο έργο που αγαπώ πολύ, το οποίο θα παρουσιαστεί το ερχόμενο φθινόπωρο. Και βέβαια περιμένω με αγωνία την έκδοση του βιβλίου.

*Φωτογραφίες: Γιώργος Καπλανίδης

H παράσταση «Σκηνές από ένα γάμο» μετά τη μεγάλη επιτυχία στην Αθήνα, στο Σύγχρονο Θέατρο,  περιοδεύει σε μεγάλες πόλεις της Ελλάδας, από τις 4 έως τις 21 Απριλίου 2024.

Οι συντελεστές

Μετάφραση – Δραματουργική επεξεργασία – Σκηνοθεσία: Έλενα Καρακούλη

Σκηνικά: Αλέγια Παπαγεωργίου

Κοστούμια: Βασιλική Σύρμα

Επιμέλεια Κίνησης: Φαίδρα Σούτου

Μουσική σύνθεση-Video:Violet Louise

Φωτισμοί: Νίκος Βλασόπουλος

Βοηθός σκηνοθέτη: Ανθή Φουντά

Βοηθός σκηνογράφου: Κωνσταντίνα Παπαθανασίου

Φωτογραφίες promo: Σπύρος Περδίου

Φωτογραφίες παράστασης: Γιώργος Χατζηνικολάου

Τρέιλερ παράστασης: Στέφανος Κοσμίδης

Οπτική ταυτότητα παράστασης: Ιωάννης Κ. Τσίγκας

Social Media: Δανάη Γκουτκίδου

Διεύθυνση Παραγωγής: Μαρία Αναματερού

Οργάνωση παραγωγής: Μαριλέτα Κυριαζή, Πάνος Σκούρας

Παίζουν: Μαρίνα Ασλάνογλου, Νίκος Ψαρράς

Φιλική συμμετοχή στο βίντεο της παράστασης: Καρυοφυλλιά Καραμπέτη