Η Έλενα Μιχαήλου, δημιουργός και καλλιτεχνική επιμελήτρια του κύκλου βιωματικών εργαστηρίων «Όταν οι καλλιτέχνες συναντούν τα παιδιά», μιλά στο Infowoman για τη δύναμη της τέχνης ως εργαλείο έκφρασης και μάθησης. Με αφορμή τα εργαστήρια που πραγματοποιούνται στη Σχολή Χορού Ματέϋ στο Μαρούσι, σε συγκεκριμένες ημερομηνίες μέσα στην άνοιξη (28 Μαρτίου, 4 Απριλίου και 23 Μαΐου), για παιδιά 7-12 ετών, εξηγεί πώς ο αυτοσχεδιασμός, η μουσική και η δημιουργική διαδικασία μπορούν να αλλάξουν τον τρόπο που τα παιδιά βλέπουν τον εαυτό τους και τον κόσμο. Μιλά για τη φιλοσοφία πίσω από τις δράσεις, τη συνεργασία με σημαντικούς καλλιτέχνες και τον λόγο που αυτά τα εργαστήρια δεν είναι απλώς μαθήματα, αλλά εμπειρίες ζωής.
Σχολή Χορού Ματέϋ: «Όταν οι καλλιτέχνες συναντούν τα παιδιά» – Ο νέος κύκλος βιωματικών εργαστηρίων τέχνης
1. Έχουν ήδη υλοποιηθεί τα δύο πρώτα εργαστήρια στη σχολή σας. Τι σας έχει συγκινήσει περισσότερο σε αυτές τις βιωματικές συναντήσεις;
Πήγαν πραγματικά πολύ όμορφα.
Αυτό που με συγκίνησε περισσότερο ήταν ο τρόπος που τα παιδιά μπήκαν μέσα σε αυτή τη διαδικασία: συνδημιούργησαν, αφέθηκαν, εμπιστεύτηκαν, ανοίχτηκαν, εκφράστηκαν. Και κυρίως ήταν παρόντα από την αρχή μέχρι το τέλος.
Στο πρώτο εργαστήριο, «Το Μαγικό Χαλί», με τον Δημήτρη Βασιλάκη, δουλέψαμε πάνω στον λόγο, τον ήχο, τον αυτοσχεδιασμό, την κίνηση και το στοιχείο της τεχνητής νοημοσύνης. Τα παιδιά ήρθαν σε επαφή με ποιητικά υλικά, με φωνητικό παιχνίδι, με γραφική παρτιτούρα και πειραματίστηκαν με το πώς το δικό τους υλικό μπορεί να μετασχηματιστεί και να τους επιστραφεί με έναν νέο τρόπο. Όλα αυτά πέρασαν από το σώμα, τη φωνή και τα μουσικά όργανα, σε μια ενιαία εμπειρία.
Στο δεύτερο εργαστήριο, «Το Κοσμικό Αυγό», με τη Λυδία Βενιέρη, υπήρχε μια σχεδόν τελετουργική ατμόσφαιρα. Μέσα από την αφήγηση και τον διάλογο, τα παιδιά προσέγγισαν τη γέννηση του κόσμου και δημιούργησαν το δικό τους έργο τέχνης με πηλό.
Και αυτό δεν έμεινε εκεί: τα γλυπτά και οι χαρακτήρες που επίλεξαν να μιμηθούν ζωντάνεψαν μέσα από την κίνηση, τον ρυθμό και τον ήχο, με τη χρήση μουσικών οργάνων.
Αυτό που κρατώ είναι ότι τα παιδιά δεν συμμετείχαν απλώς – έγιναν μέρος της δημιουργίας.
2. Πώς επιλέξατε τους καλλιτέχνες που συμμετέχουν σε αυτόν τον κύκλο εργαστηρίων; Τώρα, στην τρίτη συνάντηση στις 23 Μάη έχετε τον κορυφαίο πιανίστα Γιώργο Κοντραφούρη. Τι πιστεύετε ότι θα προσφέρει;
Η επιλογή των καλλιτεχνών δεν έγινε μόνο με βάση την πορεία τους, αλλά κυρίως με βάση τη σχέση τους με τη δημιουργία και τον αυτοσχεδιασμό, και τη δυνατότητά τους να σταθούν αληθινά απέναντι σε ένα παιδί. Με ενδιαφέρουν άνθρωποι που μπορούν να μοιραστούν τη διαδικασία τους – όχι μόνο το αποτέλεσμα.
Ταυτόχρονα, είναι άνθρωποι με τους οποίους έχω μια βαθύτερη καλλιτεχνική και ανθρώπινη σχέση. Είναι φίλοι, συνοδοιπόροι, άνθρωποι που εμπιστεύομαι. Αυτό δημιουργεί ένα περιβάλλον ασφάλειας και ελευθερίας, που είναι απαραίτητο για να μπορέσει να συμβεί κάτι ουσιαστικό μέσα στο εργαστήριο.
Ο Δημήτρης, πέρα από συνεργάτης, είναι και ο άνθρωπός μου, και αυτό δίνει μια ακόμη διάσταση σε αυτή τη συνάντηση: είναι μια κοινή καλλιτεχνική γλώσσα που έχουμε χτίσει μαζί και τη μοιραζόμαστε με τα παιδιά.
Ο Γιώργος Κοντραφούρης είναι ένας μουσικός που ενσαρκώνει τον αυτοσχεδιασμό σε βάθος. Ο τρόπος που παίζει δεν είναι επίδειξη – είναι διάλογος.
Στο εργαστήριο για τα blues, τα παιδιά θα έρθουν σε επαφή με τη μουσική ως επικοινωνία: με την έννοια του “call and response”, με το άκουσμα, με την ανταπόκριση.
Πιστεύω ότι αυτό που θα τους μείνει δεν είναι απλώς μια μουσική εμπειρία, αλλά η αίσθηση ότι μπορούν και τα ίδια να μπουν σε αυτόν τον διάλογο – να εκφραστούν, να απαντήσουν, να δημιουργήσουν.
3. Με ποιον τρόπο ο αυτοσχεδιασμός μπορεί να γίνει εργαλείο μάθησης για τα παιδιά;
Ο αυτοσχεδιασμός είναι, στην ουσία, ένας τρόπος έκφρασης και επικοινωνίας.
Δίνει στα παιδιά τη δυνατότητα να βγουν από την ανάγκη του “σωστού” και να τολμήσουν να προτείνουν κάτι δικό τους – να ακούσουν, να ανταποκριθούν, να συνυπάρξουν.
Δεν είναι κάτι αυθόρμητο χωρίς πλαίσιο. Αντίθετα, χρειάζεται μια πολύ προσεκτικά διαμορφωμένη συνθήκη από τον δάσκαλο – ένα περιβάλλον που να εμπνέει, να καθοδηγεί και να αφήνει χώρο.
Και μέσα σε αυτό, το παιδί δεν μαθαίνει απλώς μια τέχνη• μαθαίνει να εμπιστεύεται τον εαυτό του.
4. Πιστεύετε ότι η τέχνη μπορεί να αλλάξει τον τρόπο που τα παιδιά βλέπουν τον κόσμο;
Ναι, αλλά όχι θεωρητικά.
Το βλέπω να συμβαίνει μέσα από την εμπειρία.
Όταν ένα παιδί νιώσει ότι μπορεί να δημιουργήσει, ότι μπορεί να δώσει μορφή σε κάτι δικό του, τότε αλλάζει ο τρόπος που βλέπει τον εαυτό του. Και από εκεί αλλάζουν όλα.
5. Τι θα θέλατε να κρατήσουν τα παιδιά φεύγοντας από αυτά τα εργαστήρια;
Θα ήθελα να φύγουν με ένα αίσθημα ελευθερίας.
Να έχουν νιώσει ότι μπορούν να εκφραστούν χωρίς φόβο.
Ότι η φωνή τους έχει χώρο. Ότι δεν χρειάζεται να είναι “σωστοί” για να είναι σημαντικοί.
Και αν μείνει κάτι ακόμη, θα ήθελα να είναι αυτή η χαρά της δημιουργίας, μια χαρά που να μπορούν να κουβαλήσουν μαζί τους.
6. Πώς βλέπετε το μέλλον της δημιουργικής εκπαίδευσης στην Ελλάδα;
Το βλέπω με ρεαλισμό αλλά και με πίστη.
Βλέπω μια μεγάλη ανάγκη και ταυτόχρονα μια μεγάλη δυνατότητα.
Η δημιουργική εκπαίδευση στην Ελλάδα υπάρχει, αλλά συχνά παραμένει στο περιθώριο ή περιορίζεται σε αποσπασματικές δράσεις. Αυτό που χρειάζεται είναι συνέχεια, δομή και ουσιαστική ένταξη στην εκπαιδευτική διαδικασία, όχι ως “δραστηριότητα”, αλλά ως τρόπος μάθησης.
Και την ίδια στιγμή, βλέπω ανθρώπους που δουλεύουν με αφοσίωση, γονείς που αναζητούν κάτι πιο ουσιαστικό και παιδιά που το έχουν βαθιά ανάγκη. Αυτό μου δίνει ελπίδα.
Πιστεύω ότι μοντέλα όπως αυτό που δοκιμάζουμε, όπου ο καλλιτέχνης συναντά το παιδί σε ένα βιωματικό πλαίσιο, μπορούν να ανοίξουν νέους δρόμους.
Και ξέρω ότι αυτό έχει πραγματικό αντίκτυπο.
Κάποτε, μια παλιά μου μαθήτρια, που σήμερα είναι δασκάλα, μου έγραψε ότι θυμάται τα μαθήματα μουσικοκινητικής ως από τις πιο σημαντικές και απελευθερωτικές εμπειρίες της παιδικής της ηλικίας, και ότι συνεχίζουν να επηρεάζουν τον τρόπο που διδάσκει.
Αυτό για μένα είναι το μέλλον της δημιουργικής εκπαίδευσης: κάτι που δεν εξαντλείται στη στιγμή, αλλά διαμορφώνει ανθρώπους.
Γιατί τελικά, δεν πρόκειται απλώς για την τέχνη, πρόκειται για το πώς μαθαίνουμε να βλέπουμε το παιδί και, μέσα από αυτό, τον κόσμο.
Λίγα λόγια για την Έλενα Μιχαήλου
Γεννημένη στη Στοκχόλμη, η Έλενα Μιχαήλου διαθέτει ένα πλούσιο υπόβαθρο στις παιδαγωγικές επιστήμες, τον χορό (Κρατική Σχολή Χορού) και τη μουσική. Έχει ειδικευτεί στη Μουσικοκινητική Αγωγή Carl Orff (Σχολή Μωραΐτη & Orff Institute Salzburg) και στην Πρωτόγονη Έκφραση (DRLST). Έχει παρουσιάσει εκπαιδευτικά προγράμματα σε κορυφαία ιδρύματα διεθνώς (Columbia University, Skidmore College, Hellenic Centre London) και έχει συνεργαστεί με σημαντικούς φορείς όπως η Εθνική Λυρική Σκηνή και το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος. Από το 2017 είναι Διοικητική Διευθύντρια της Σχολής Χορού Ματέϋ, όπου αναπτύσσει καινοτόμα προγράμματα μουσικοκινητικής για παιδιά, εφήβους και ενήλικες. Είναι η εμπνεύστρια και καλλιτεχνική επιμελήτρια του κύκλου «Όταν οι καλλιτέχνες συναντούν τα παιδιά», εστιάζοντας στη βιωματική σύνδεση της καλλιτεχνικής δημιουργίας με την εκπαίδευση.
Διαβάστε επίσης:
Τι να μαγειρέψω σήμερα: Φτιάξτε την πιο απλή μακαρονάδα με ντοματοπελτέ και θα εκπλαγείτε
Σχετικά Άρθρα
Google News