Η Αθηνά Χατζηαθανασίου απαντά στο ερωτηματολόγιο του Infowoman

Η Αθηνά Χατζηαθανασίου ανήκει σε εκείνη τη γενιά καλλιτεχνών που έμαθαν να δημιουργούν οι ίδιοι τις συνθήκες, αντί να προσαρμόζονται σε αυτές των άλλων συνεχώς, να ανεβάζουν τον πήχυ ψηλότερα, να εξελίσσονται αδιάκοπα. Με την ήρεμη και απολύτως αποτελεσματική δυναμική της, χτίζει εδώ και χρόνια έναν κόσμο όπου η υποκριτική και η σκηνοθεσία συναντιούνται σαν δύο δρόμοι αδύνατο να μην διασταυρωθούν. Θέατρο για μικρούς, αλλά και μεγάλους. Επιλεγμένες τηλεοπτικές δουλειές. Τελευταία, ακόμα ένας ρόλος: αυτός της μητέρας. Ισορροπεί αγόγγυστα ανάμεσα σε όλα-και σχεδιάζει ακόμα περισσότερα για το μέλλον, γεμάτη ζωντάνια και αυτοπεποίθηση. 

Ο λόγος στην Αθηνά.

Ποια είναι η μεγαλύτερη αλλαγή που έκανες στη ζωή σου και σου βγήκε σε καλό;

Ξεστράτισα από το νομικό κλάδο και πήγα στο θέατρο. Ήταν μεγάλο το ρίσκο τότε, να βγω από

την κοινωνικά αναμενόμενη «ασφάλεια» -έτσι νόμιζα τότε– και να ασχοληθώ με κάτι που

ορίζεται από την οικονομική ανασφάλεια. Ακόμη και σε φάσεις που η αναζήτηση δουλειάς ή το

«τι θα κάνω μετά» είναι σε πρώτο πλάνο, δεν το έχω μετανιώσει ούτε λεπτό. Πιστεύω

ακράδαντα πια ότι ο πιο «ασφαλής» δρόμος είναι αυτός για τον οποίο είσαι σίγουρος εσύ. Η

επιμονή και η συνεχόμενη διεκδίκηση είναι αυτά που ορίζουν τη σταθερότητα, όποιο δρόμο κι

αν διαλέξεις. Και το να αγαπάς αυτό που κάνεις είναι το πιο σοφό κίνητρο.

Ποια είναι η πιο “unpopular opinion” που έχεις;

Για το politically correct νομίζω. Είμαι γενικώς κατά της πολιτικής ορθότητας, θεωρώ ότι είναι

μια μορφή φασιστικής λογοκρισίας που δεν αγγίζει την ουσία του προβλήματος. Πρακτικά το

politically correct απαγορεύει κάποια πράγματα να «λέγονται». Θεωρώ ότι αυτό ισχυροποιεί το

πρόβλημα αντί να το αμβλύνει. Δημιουργείται ένα δεύτερο επίπεδο «απαγορευμένων

πεποιθήσεων», που συσπειρώνονται και μάλιστα κρυφά. Έτσι, δε λέμε τα πράγματα με το όνομά

τους, αλλά η λογική μίσους πίσω από τις απαγορευμένες λέξεις ισχυροποιείται. Θα ήθελα να

μπορούμε να λέμε τα πράγματα με το όνομα τους, και να πρέπει οι ίδιες οι λέξεις να απαλλαγούν

από την προσβλητική τους χροιά. Θα ήθελα να μπορώ να λέω τη λέξη «κοντός» ή «χοντρός» και

να μην αποτελεί προσβολή, αλλά απλή περιγραφή. Παλιότερα, όταν έλεγε κάποιος τη λέξη

«χοντρός» ήταν σα να έλεγε άσχημος, αποκρουστικός. Τώρα απλά δε λέει τη λέξη, αλλά

σκέφτεται ακριβώς το ίδιο. Ή ενόψει της πολιτικής ορθότητας μπορεί να πει ότι ο άλλος είναι

σκέτο άσχημος. Αντί να στρέψουμε το βλέμμα στην ουσία, ότι δηλαδή η ομορφιά δεν έχει να

κάνει με τέτοιου είδους εξωτερικά χαρακτηριστικά, απλά έχουμε απαγορεύσει τις λέξεις. Και το

βρίσκω οριακά επικίνδυνο για τον αποκρουστικό κόσμο που δημιουργεί η λογοκρισία στις

σκέψεις στον ανθρώπων.

Ποιο είναι το πιο “γυναικείο” χαρακτηριστικό σου που αγαπάς περισσότερο;

Κάπως δεν ξέρω πώς να απαντήσω σε αυτή την ερώτηση. Άρχισα να σκέφτομαι χαρακτηριστικά

που ίσως μπορώ να αναφέρω, αλλά δεν ξέρω αν χαρακτηρίζονται «γυναικεία». Θα μπορούσε να

τα έχει εξίσου κι ένας άντρας. Αν μιλάμε για στοιχεία θηλυκότητας, επίσης δεν ξέρω τι να απαντήσω. Κάπως ταιριάζει αυτή η ερώτηση με τις σκέψεις που έκανα όταν ο γιος μου

εξακολουθούσε να φωνάζει «κοριτσάκι» ένα παιδί στην παιδική χαρά επειδή είχε μακριά

μαλλιά, ενώ ήταν αγόρι. Άρχισε να με ρωτάει «γιατί είναι αγόρι; Εγώ τι είμαι;» Κι εκεί σε

εκείνη τη φάση αντιλήφθηκα ότι μου είναι αδύνατο να ορίσω συμπεριφορικά και οπτικά με

λέξεις το αγόρι και το κορίτσι, εκτός φυσικά από τους καθαρά βιολογικούς παράγοντες. Μακριά

μαλλιά έχουν όλοι πια, σκουλαρίκια φοράνε όλοι πια, φοράνε όλα τα χρώματα και όλα τα είδη

ρούχων. Γυναίκες και άντρες περπατάνε αυτάρεσκα ή και όχι. Ντρέπονται ή και όχι. Είναι

δυναμικοί ή και όχι. Σέβονται τους άλλους ή και όχι. Οπότε απλά θα πω: Αγαπώ ή, καλύτερα,προσπαθώ να εξοικειωθώ με όλα όσα με κάνουν αυτή που είμαι. Είτε είναι «γυναικεία», είτε «αντρικά».

Ποια είναι η δική σου καθημερινή ιεροτελεστία περιποίησης; Με ποιους τρόπους

φροντίζεις τον εαυτό σου;

Μέσα στην τρέλα της καθημερινότητας με τη δουλειά και τη μητρότητα, προσπαθώ να

αφιερώσω χρόνο στον εαυτό μου, αλλά η αλήθεια είναι ότι δεν τα πολυκαταφέρνω. Σημαντικό

θα είναι για μένα αν μπορέσω να παρέχω στον εαυτό μου αρκετό ύπνο ή ένα μπάνιο που να έχει

διάρκεια πάνω από 3 λεπτά. Βάζω και κάτι κρέμες κάποιες φορές, σπάνια κάνω και κάποιες

θεραπείες προσώπου, αλλά γενικώς δεν είναι πράγματα που αποτελούν κομμάτι της

καθημερινότητας μου.

Τι θεωρείς αληθινή ομορφιά;

Μάλλον θα φανεί κλισέ, αλλά η αληθινή ομορφιά για μένα δεν έχει να κάνει με εξωτερικά

στοιχεία. Έχει να κάνει με τη στάση ζωής που έχει κάποιος σε αυτό τον κόσμο. Σαφώς και είμαι

επηρεασμένη από τα πρότυπα, ως έχουν αυτή τη στιγμή κοινωνικά, σαφώς και η «εξωτερική»

τελειότητα έτσι όπως ορίστηκε από άλλους έχει επιβληθεί και σε μένα, αλλά η αληθινή ομορφιά

δεν είναι η πρώτη εντύπωση. Έχω γνωρίσει ανθρώπους που –στην αρχή- αγγίζουν μια τέλεια

εικόνα και όσο τους γνωρίζω αυτή η εικόνα καταρρέει και παύουν να είναι πια όμορφοι στα

μάτια μου. Από την άλλη, έχω γνωρίσει ανθρώπους που κάθε μέρα που περνάει μου φαίνονται

και πιο όμορφοι, που τους κοιτάω με δέος, γοητευμένη, και δε βρίσκω τίποτα ωραιότερο.

Πιστεύω, λοιπόν, ξεκάθαρα ότι η ταύτιση της ομορφιάς με λέξεις «ψηλός», «γαλάζια μάτια»,

«γυμνασμένο σώμα» κ.ο.κ. είναι προϊόν μόδας και τάσης, ορισμένο από κάποιους άλλους και

προς εξυπηρέτηση συγκεκριμένων συμφερόντων. Και παρότι και εγώ είμαι θύμα αυτού του

μάρκετινγκ και θα αγοράσω το καφέ σακάκι που είναι της μόδας φέτος, τα χρήματα μου θα τα

επενδύσω στο βλέμμα που έχει κάτι να μου πει, κι ας είναι τα μάτια του ανθρώπου αυτού

απλώς… καφέ. Σε κάθε περίπτωση, θα ταιριάζουν και με το σακάκι. Φέτος. Του χρόνου

βλέπουμε.

Υπάρχει φιλία ανάμεσα σε άντρα και γυναίκα;

Κατά την αποψή μου, ναι. Η σεξουαλική έλξη μεταξύ των ανθρώπων για μένα υπάρχει ή δεν

υπάρχει από την αρχή. Εννοείται ότι υπάρχουν φιλίες που «στρίβουν» σε άλλου είδους σχέσεις.

Αλλά νομίζω ότι ξεκίνησαν έτσι ευθύς εξαρχής, απλώς οι άνθρωποι αρνούνταν από την αρχή να

το παραδεχτούν, ίσως και στον εαυτό τους ακόμη.

Ποιο είναι ένα στερεότυπο που θέλεις να δεις να καταρρίπτεται;

Δε θα τελειώσω ποτέ αν αρχίσω να τα απαριθμώ. Φύλου, φυλής, διαφορετικότητας γενικά.

Όπως είπα και παραπάνω, θα ήθελα τα εξωτερικά στοιχεία να είναι απλώς περιγραφικά, χωρίς

να ορίζουν ή να υπονοούν ή να προκαταβάλουν τους άλλους για στοιχεία χαρακτήρα,

προσωπικότητας, δυνατοτήτων κ.λπ. Θέλω να καταργηθούν οι προσδοκίες των άλλων που προκύπτουν από τέτοια στοιχεία «εξωτερικής ταυτότητας». Μόνο τότε θα είμαστε ελεύθεροι να ορίσουμε την πραγματική μας ταυτότητα όπως επιθυμούμε. Μεγαλώνω ένα μικρό αγόρι. Δε θέλω να «πρέπει» να είναι το ο,τιδήποτε. Θέλω να μπορεί να κλαίει και να μη θεωρείται αδύναμος. Θέλω να μπορεί να επιλέξει τι είναι και πώς θα υπάρξει μέσα σ’ αυτή την κοινωνία, χωρίς να είναι δέσμιος από τις προσδοκίες των άλλων για εκείνον.

Υπήρξε γυναίκα που σε ενέπνευσε να πιστέψεις περισσότερο στον εαυτό σου;

Φυσικά. Πρώτη και κυριότερη: η μαμά μου. Μέσα από συγκρούσεις, αμφισβήτηση, αλλά και

αγάπη και αποδοχή. Δεν ξέρω αν θα ήμουν αυτή που είμαι σήμερα αν δεν είχαν προηγηθεί όλα

αυτά. Κάποιες φορές γινόμουν έξαλλη – κι ακόμη γίνομαι- ή πληγωνόμουν για τις αντιθέσεις

μας, για τις διαφορές μας, για όσα θα ήθελε από μένα να γίνω και δεν έγινα. Αλλά πώς αλλιώς

θα μπορούσα να αποδεχτώ ποτέ τον εαυτό μου; Αν δεν είχα κάποιον που με λατρεύει να μου

υπενθυμίζει (ασυνείδητα) ότι είναι δική μου δουλειά να υποστηρίξω τις επιλογές μου; Αν δεν

είχα κάποιον που τον λατρεύω να κάνει λάθη και να απομυθοποιεί την «τελειότητα» του

προτύπου. Ναι, μαμά. Δεν είσαι τέλεια. Άρα κι εγώ μπορώ να μην είμαι. Τι ελευθερία!

Αν μπορούσες να στείλεις ένα μήνυμα σε κάθε κορίτσι που μεγαλώνει σήμερα, τι θα ήταν;

Be yourself! Είναι τόσο δύσκολο. Ακατόρθωτο. Να μείνεις ανεπηρέαστος από όλα όσα

συμβαίνουν, από όσα οι άλλοι προσδοκούν από σένα, από το σεξισμό. Είναι ένας δρόμος μετ’

εμποδίων, με πολλές τρικλοποδιές. Και έχουμε δικαίωμα και να πέσουμε και να κλάψουμε και

να μας πάρει από κάτω. Αλλά, ό, τι και να γίνει, το σώμα μας, το μυαλό μας, τα πιστεύω μας

είναι δικά μας. Δεν ανήκουν σε κανέναν άλλον. Κι αυτό είναι κάτι που κάθε κορίτσι πρέπει να

θυμάται, σε όποιο σημείο της διαδρομής.

Πόσο “εύκολο” είναι για έναν άντρα να είναι φεμινιστής;

Έχει μεγάλη δυσκολία, όταν οι περισσότεροι άντρες μεγαλώνουν με συγκεκριμένα στερεότυπα

για τη θέση τους στην κοινωνία. Είναι πολύ δύσκολο για έναν άντρα να μεγαλώσει «ασφαλής»

και να νιώθει ότι ο ανδρισμός του δεν κρίνεται ούτε αμφισβητείται από το δυναμισμό ή την

επιτυχία μιας γυναίκας, όταν ένας άντρας, σύμφωνα με αυτά τα στερεότυπα, πρέπει να πληροί

συγκεκριμένα στάνταρ κοινωνικής και επαγγελματικής καταξίωσης. Παρ’ όλα αυτά, στη γενιά

μας, υπάρχουν άνδρες φεμινιστές, άνδρες που αγαπούν, εκτιμούν, θαυμάζουν τις γυναίκες. Και

είναι πολλοί, δεν είναι λίγοι.

Εάν γινόσουν άντρας για μία μέρα τι θα ήθελες να κάνεις;

Να οδηγήσω το αυτοκίνητό μου. Χωρίς να κρίνομαι με το που θα κοιτάξει κάποιος από το

παράθυρο για τις οδηγικές μου ικανότητες. Μετά, να πάω στο συνεργείο για τη βλάβη που έχει

το βεντιλατέρ, χωρίς να με ρωτήσουν εκατό φορές «μήπως μπερδεύεστε και είναι δίσκος;». Να

πάω στη δουλειά μου να συζητήσω για τα τεχνικά, χωρίς να με κοιτάνε με ύφος «Τι ξέρεις εσύ;»

Να περπατήσω στο δρόμο χωρίς να με κοιτάνε γενικά.

Η Αθηνά Χατζηαθανασίου σκηνοθετεί και παίζει στην παράσταση ΑΡΣΕΝ ΛΟΥΠΕΝ: Το μυστήριο της Κούφιας Βελόνας (Θέατρο Αλάμπρα, κάθε Κυριακή 11:30 και 14:30)

Δείτε επίσης:

Συνέντευξη με την ηθοποιό Ειρήνη Τσέλλου