Όσοι είχαμε την τύχη να δούμε στο θέατρο το έργο του Γιάννη Καλαβριανού «Γιοι και κόρες» -και μάλιστα σε σκηνοθεσία του ίδιου- μείναμε συγκλονισμένοι τόσο από τη συγγραφική του σύλληψη όσο κι από ωριμότητα της γραφής του. Το έργο βασίζεται σε μαγνητοσκοπημένες συνεντεύξεις ηλικιωμένων ανθρώπων από όλη την Ελλάδα, από τους οποίους ζητήθηκε να ξεχωρίσουν μια ιστορία που σημάδεψε τη ζωή τους. Μέσα από τις αφηγήσεις συντέθηκε ένα δραματουργικό υλικό που καλύπτει την περίοδο από το πρώτο μεταναστευτικό κύμα στην Αμερική, την Κατοχή και τον Εμφύλιο Πόλεμο, έως την Επταετία και τα χρόνια της Μεταπολίτευσης. Πρόκειται για ένα αποτελεί ένα έξοχο μωσαϊκό αληθινών ιστοριών, συχνά ακραίων, που διαδραματίστηκαν παράλληλα με κορυφαία γεγονότα των τελευταίων 100 ετών και παρέμειναν στη σκιά της επίσημα καταγεγραμμένης ελληνικής Ιστορίας.
Δεν είναι τυχαίες άλλωστε οι πολλές διακρίσεις και βραβεία που έχει αποσπάσει, καθώς παρουσιάστηκε με επιτυχία στην Ελλάδα και το εξωτερικό.
Εμείς με αφορμή την έκδοση του θεατρικού αυτού έργου σε βιβλίο από την Κάππα Εκδοτική μιλήσαμε με τον συγγραφέα και σκηνοθέτη Γιάννη Καλαβριανό.
Πώς αισθάνεστε την περίοδο αυτή τη πανδημίας, όπου ο Πολιτισμός περνάει τόσο μεγάλη κρίση; Πώς βιώσατε εσείς ως καλλιτέχνης τα όσα συμβαίνουν στον χώρο του Πολιτισμού;
Από τη στιγμή της ανακοίνωσης των πρώτων μέτρων, με τη διακοπή της λειτουργίας των θεάτρων, όλοι μας βρεθήκαμε σε μια πρωτόγνωρη κατάσταση από την οποία επηρεάστηκε η συντριπτική πλειοψηφία των επαγγελματιών. Ειδικά στις δουλειές στις οποίες δεν υπήρχε σαφές ωράριο εργασίας, αλλά η ενασχόληση διαχεόταν σε όλες τις ώρες και τις ημέρες, διακόπηκε απότομα μία σταθερά αναφοράς. Αυτό είχε ως συνέπεια την επαναδιαπραγμάτευση του 24ώρου μας. Στην αρχή χαιρόμουν που σταμάτησε αυτή η συνεχής αγωνία, τα ραντεβού και τα τηλέφωνα και όσο περνούσαν οι ημέρες, κατάφερα να κάνω διάφορα πράγματα που αμελούσα για καιρό. Το αξιοπερίεργο ήταν πως όσο κρατούσε και κρατάει αυτή η αβεβαιότητα, δεν είχα καμία διάθεση να την καταγράψω ή μετουσιώσω σε κάτι. Για εμένα δεν υπήρξε καθόλου δημιουργική. Αν μου έδωσε κάτι ήταν η ευκαιρία να διαπραγματευθώ τη σχέση με τη δουλειά μου και την οργάνωση της ζωής μου γύρω της. Αυτά σε φιλοσοφικό επίπεδο. Σε πρακτικό και καθαρά οικονομικό, έχουμε όλοι πληγεί βαθιά και απογοητευθεί για ακόμη μία φορά από τον μη συστηματικό και πρόχειρο τρόπο που ολοφάνερα αντιμετωπίζει τους εργαζόμενους στην Τέχνη, το οικείο Υπουργείο.
Ετοιμάζετε κάτι για τον φετινό αυτό δύσκολο χειμώνα; Θα ξαναδούμε το Hotel Eternite, οι παραστάσεις του οποίου διακόπηκαν λόγω της καραντίνας;
Έχουν ξεκινήσει κάποιες συζητήσεις για το ενδεχόμενο επανάληψης του Hotel Éternité. Στα επιβεβαιωμένα μέχρις στιγμής σχέδια, είναι η θεατρική μεταφορά της ταινίας του Φρανκ Κάπρα «It’s a wonderful life», στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, την περίοδο των γιορτών, με τους Κωνσταντίνο Μαρκουλάκη, Σμαράγδα Καρύδη, Γιώργο Κιμούλη, Γιώργο Γλάστρα, Άγγελο Μπούρα και Θεοδοσία Σαββάκη.
Πρόσφατα εκδόθηκε το βιβλίο σας «Γιοι και κόρες» από την Κάπα Εκδοτική. Πώς το εμπνευστήκατε;
Το κείμενο βασίζεται σε πραγματικές αφηγήσεις ηλικιωμένων από όλη την Ελλάδα, στους οποίους ζητήσαμε να ξεχωρίσουν την ιστορία που στιγμάτισε τη ζωή τους. Η αφορμή ήταν ένα δυσάρεστο γεγονός για την οικογένειά μου, η απώλεια του παππού μου. Όταν κατάλαβα πως πολλά πράγματα για εκείνον και το παρελθόν του δεν θα τα μάθαινα ποτέ, συζήτησα με τους ηθοποιούς της πρώτης εκδοχής, την ιδέα δημιουργίας μιας παράστασης βασισμένης σε αφηγήσεις. Η ανάθεση έγινε από τον Θοδωρή Γκόνη και η πρώτη παρουσίασή της στο ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Κομοτηνής. Έκτοτε, η παράσταση έκανε μια μεγάλη πορεία σε όλη την Ελλάδα και σε φεστιβάλ του εξωτερικού με τελευταία εκδοχή, φέτος, στην Κρήτη, όπου και προστέθηκαν ιστορίες από το νησί.
Πόσο δύσκολο ήταν να γίνουν βιβλίο οι συνεντεύξεις των ηλικιωμένων αυτών ανθρώπων και… πρωταγωνιστών;
Από τη μια υπήρχαν οι αρχικές τεχνικές δυσκολίες της καταγραφής και απομαγνητοφώνησης ενός πολύωρου σχοινοτενούς υλικού, μια και δεν υπήρχε κάποια άλλη οδηγία ή περιορισμός στους αφηγητές. Μετά, προέκυπταν διάφορα ζητήματα σκηνικής οικονομίας, και τέλος, ζητήματα της έντεχνης μεταφοράς των αφηγήσεων. Οι διάλογοι και οι φωτογραφική αποτύπωση των περιστατικών έχουν επεξεργαστεί και φυσικά έγιναν οι απαραίτητες αλλαγές ονομάτων και φύλων, ώστε να προστατευθεί η ανωνυμία των αληθινών πρωταγωνιστών. Το ζητούμενο δεν ήταν η δημιουργία ενός ντοκυμαντέρ, αλλά ενός αυτούσιου νέου θεατρικού κειμένου που θα βασιζόταν σε αληθινά περιστατικά. Τελευταία και μεγαλύτερη δυσκολία, ήταν η φυσική παρουσία, άρα και ευθεία κρίση των παππούδων και γιαγιάδων που μας εμπιστεύθηκαν τις ιστορίες τους. Δεν συναντάς ποτέ τους ήρωες ενός θεατρικού έργου, ώστε να μιλήσεις έπειτα για τον τρόπο που μετέφερες σκηνικά τις ιστορίες τους και αυτή η εμπειρία ήταν μοναδική.
Γύρω από ποιους νοηματικούς άξονες κινείται το έργο αυτό; Ποιος ο στόχος σας;
Οι αφηγήσεις τοποθετήθηκαν σε χρονολογική σειρά, ξεκινώντας από το 1920 και φτάνοντας μέχρι τις 13 Αυγούστου 2004, ημέρα της έναρξης των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας. Στην εξέλιξη των ιστοριών, παρουσιάζονται τα γεγονότα της ζωής των αφηγητών μας, τα οποία συνέβησαν παράλληλα με γνωστά ιστορικά γεγονότα. Έτσι, με κάποιον τρόπο, το κείμενο αποτελεί μια διαφορετική αφήγηση της ιστορίας της χώρας του τελευταίου αιώνα, μέσα από τα μάτια των πολιτών της.
Η αγαπημένη σας ιστορία ποια είναι;
Αυτή αλλάζει, με την κάθε εκδοχή της παράστασης. Διαχρονικά αγαπημένη μου είναι η ιστορία μια κυρίας που προσπαθούσε να χωρίσει τον σύζυγό της, παράλληλα με την άνοδο του ΠΑΣΟΚ, στην εξουσία.
Ποια θα λέγατε πως είναι η ιστορία που στιγμάτισε τη δική σας ζωή;
Μάλλον η προσπάθειά μου να μπω και να τελειώσω την Ιατρική Σχολή. Που ήταν ο μεγάλος στόχος της ζωής μου. Για να κάνω τελικά στροφή 180 μοιρών όταν τον κατέκτησα και να ασχοληθώ επαγγελματικά με το θέατρο.
Πόσο σημαντική είναι για εσάς η έκδοση του βιβλίου αυτού; Και συνεκδοχικά πόσο σημαντικό είναι να εκδίδονται νέα θεατρικά έργα;
Η νέα αναθεωρημένη έκδοση από την Κάπα Εκδοτική, έπειτα από πρόταση του εκδότη της Θοδωρή Κουλεδάκη, με χαροποίησε γιατί αφενός συμπεριέλαβε τα κείμενα όλων των μέχρι σήμερα εκδοχών και αφετέρου γιατί έτυχε μιας ενδελεχούς φιλολογικής επιμέλειας από τον Παναγιώτη Μιχαλόπουλο. Η συζήτηση για την ανάγκη έκδοσης νέων κειμένων, δεν μπορεί να έχει αντίλογο. Είναι πολύ σημαντικό να εκδίδονται, να διαβάζονται και να μεταφέρονται στη σκηνή τα νέα έργα. Η εκδοτική παραγωγή πρέπει να είναι συνεχής, να ανανεώνεται και να συναντά συνεχώς νέους αναγνώστες.
Στην ανάγνωσή του ένα θεατρικό χάνει τη μαγεία του ή όχι;
Ένα θεατρικό έργο γράφεται για να παρασταθεί, δεν είναι λογοτεχνία, οπότε αναγκαστικά του λείπει ο μεσάζοντας που θα το ζωντανέψει και αυτός είναι η θεατρική πράξη και οι άνθρωποί της. Από την άλλη, καλεί τον αναγνώστη να γίνει εκείνος σκηνοθέτης και ηθοποιός. Γι΄ αυτό και τα θεατρικά έργα έχουν φανατικούς αναγνώστες.
Συγγραφέας ή σκηνοθέτης; Ποια από τις δύο ιδιότητες κυριαρχεί μέσα σας;
Δεν κυριαρχεί καμία γιατί δεν αντιμάχονται. Είναι σαν να δουλεύουν μαζί για τη δημιουργία κάθε φορά μιας νέας ιδέας. Όταν γράφω, αναγκαστικά σκηνοθετώ και το κείμενο. Η δραματουργία δηλαδή εμπεριέχει και τη σκηνοθεσία. Για παράδειγμα, οι περίοδοι ακολουθούν τις αρχές του προφορικού λόγου, οπότε οι παύσεις υποδεικνύονται με αλλαγή σειράς και όχι με τις τελείες, όπως στον γραπτό.
Γι’ αυτό και τα έργα μου χρειάζονται ειδική επεξεργασία πριν οδηγηθούν στο τυπογραφείο, ώστε να ακολουθήσουν και τις αυστηρές αρχές του γραπτού λόγου όπως απαιτεί μία έκδοση.
Μεγαλύτερος φόβος σας για το πολιτιστικό μας… μέλλον;
Να νομίζουμε πως δημιουργούμε και απευθυνόμαστε, ενώ στην πραγματικότητα να αναμασούμε τα ίδια θέματα, με τον ίδιο τετριμμένο τρόπο και να απευθυνόμαστε αποκλειστικά στους λίγους φανατικούς καταναλωτές της Τέχνης. Όνειρό μου είναι να έχει κάθε άνθρωπος πρόσβαση σε μία Τέχνη, απλή, βαθιά και σε άμεση σχέση με τη ζωή του. Την καθημερινή ή την άλλη, την πιο καλά κρυμμένη.
Info βιβλίου:
Εκδόσεις Κάππα Εκδοτική
Διαστάσεις: 15,5 Χ 21
Σελίδες: 144
ISBN: 978-960-628-092-4
Χρονολογία: Σεπτέμβριος 2020
Τιμή: 8,00 ευρώ (συν ΦΠΑ 6%)
Σχετικά Άρθρα
Google News