Η ιστορία του ελληνικού Μαραθωνίου κρύβει μια στιγμή που για χρόνια έμεινε σχεδόν άγνωστη, παρότι σηματοδότησε μια ουσιαστική αλλαγή για τη θέση των γυναικών στον αθλητισμό. Τον Οκτώβριο του 1974, στην κλασική διαδρομή από τον Μαραθώνα έως το Παναθηναϊκό Στάδιο, μια νεαρή Ελληνίδα στάθηκε στην εκκίνηση του αγώνα. Ήταν η Ζωζώ Χριστοδούλου, η πρώτη Ελληνίδα που συμμετείχε σε Μαραθώνιο στην Ελλάδα, σπάζοντας έναν άτυπο αλλά ισχυρό αποκλεισμό που για δεκαετίες κρατούσε τις γυναίκες μακριά από τα αγωνίσματα μεγάλων αποστάσεων.
Μια παρουσία που δεν θεωρούνταν αυτονόητη
Η συμμετοχή της τότε δεν ήταν κάτι συνηθισμένο. Μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1970, πολλοί διοργανωτές αγώνων πίστευαν ότι οι γυναίκες δεν μπορούσαν να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις των μεγάλων αποστάσεων. Ακόμη και στους Ολυμπιακούς Αγώνες δεν υπήρχε αγώνισμα Μαραθωνίου για γυναίκες – αυτό θα εντασσόταν στο πρόγραμμα μόλις το 1984 στο Λος Άντζελες. Στην Ελλάδα, η ιδέα μιας γυναίκας που θα έτρεχε Μαραθώνιο έμοιαζε σχεδόν αδιανόητη.
Η Ζωζώ Χριστοδούλου γεννήθηκε το 1951 στο Κάιρο της Αιγύπτου, σε οικογένεια Ελλήνων της διασποράς. Σε ηλικία 16 ετών μετακόμισε στην Αθήνα μαζί με τους δικούς της και σύντομα στράφηκε στον στίβο. Ξεκίνησε την αθλητική της πορεία στον Αθλητικό Όμιλο Φιλοθέης, όπου για μεγάλο διάστημα ήταν η μοναδική γυναίκα αθλήτρια. Εκείνη την εποχή η παρουσία γυναικών στις προπονήσεις στίβου ήταν σπάνια, ενώ οι συνθήκες προετοιμασίας παρέμεναν περιορισμένες.
Το 1968, ενώ είχε ήδη ξεκινήσει σπουδές ψυχολογίας, εντάχθηκε στον Εθνικό. Προπονητής της ήταν ο Ηλίας Αντζουλάτος, ο οποίος αρχικά τη δοκίμασε στα σπριντ, στα 100 και 200 μέτρα. Σύντομα όμως διαπίστωσε ότι τα χαρακτηριστικά της ταίριαζαν περισσότερο στα αγωνίσματα αντοχής. «Είδα ότι ήταν μικρόσωμη και αργή για τα σπριντ και την έβαλα στις μεγάλες αποστάσεις», είχε αναφέρει αργότερα.
Οι περιορισμοί της εποχής
Την περίοδο εκείνη υπήρχαν αυστηρά όρια για τις αθλήτριες. Η μεγαλύτερη απόσταση στην οποία επιτρεπόταν να αγωνιστούν ήταν τα 1.500 μέτρα. Η ιδέα μιας γυναίκας που θα δοκίμαζε να τρέξει Μαραθώνιο θεωρούνταν υπερβολική. Οι περιορισμοί δεν αφορούσαν μόνο τους αγώνες αλλά και την καθημερινή προπόνηση. Οι γυναίκες συχνά είχαν συγκεκριμένες ώρες πρόσβασης στα στάδια, ενώ βασικές υποδομές, όπως αποδυτήρια, πολλές φορές δεν υπήρχαν.
Παρά τις δυσκολίες, η Χριστοδούλου συνέχισε να προπονείται. Οι αντιδράσεις που αντιμετώπιζε δεν περιορίζονταν στον αθλητικό χώρο αλλά επεκτείνονταν και στην καθημερινότητα. Όταν έτρεχε στους δρόμους ή έξω από το στάδιο, δεν ήταν λίγοι εκείνοι που της απηύθυναν ειρωνικά σχόλια. Όπως έχει αναφέρει η ίδια, αρκετοί της φώναζαν να αφήσει τον αθλητισμό και «να πάει να πλύνει πιάτα». Ακόμη και γυναίκες από το περιβάλλον της την παρότρυναν να σταματήσει, υποστηρίζοντας ότι ο αθλητισμός θα επηρέαζε αρνητικά την εμφάνισή της.
Η συμμετοχή στον Μαραθώνιο του 1974
Η ευκαιρία να δοκιμάσει την απόσταση του Μαραθωνίου προέκυψε το φθινόπωρο του 1974. Λίγες ημέρες πριν από τον τότε «Ανοιχτό» ή «Λαϊκό» Μαραθώνιο της Αθήνας, η Χριστοδούλου διάβασε στις εφημερίδες ότι στον αγώνα θα συμμετείχαν γυναίκες δρομείς από τη Γερμανία. Τότε αποφάσισε να ζητήσει και η ίδια άδεια συμμετοχής.
Η διαδικασία δεν ήταν απλή. Χρειάστηκε ειδική έγκριση από την ομοσπονδία στίβου, καθώς και ιατρική γνωμάτευση από τον καρδιολόγο Εμμανουήλ Χριστοδουλάκη.
Η προετοιμασία της ήταν περιορισμένη. Δεν είχε τον χρόνο να ακολουθήσει ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα για τόσο μεγάλη απόσταση. Μόλις τέσσερις ημέρες πριν από τον αγώνα πραγματοποίησε την μεγαλύτερη δοκιμή της, τρέχοντας περίπου 21,5 χιλιόμετρα, δηλαδή τη μισή διαδρομή του Μαραθωνίου.
Ο τερματισμός που έγραψε ιστορία
Την ημέρα του αγώνα, η 23χρονη αθλήτρια στάθηκε στην εκκίνηση μαζί με τους υπόλοιπους δρομείς. Καθώς περνούσε η ώρα και δεν είχε ακόμη εμφανιστεί στο στάδιο, άρχισαν να κυκλοφορούν φήμες ότι είχε εγκαταλείψει. Κάποιοι μάλιστα ισχυρίζονταν ότι, επειδή έμενε στο Νέο Ψυχικό, είχε στρίψει σε κάποιο σημείο της διαδρομής και είχε επιστρέψει στο σπίτι της.
Τελικά όμως εμφανίστηκε στην είσοδο του Παναθηναϊκού Σταδίου και ολοκλήρωσε τη διαδρομή. Για την ίδια, εκείνη η στιγμή είχε ιδιαίτερη σημασία. Όπως έχει πει, έπρεπε να τερματίσει για να αποδείξει ότι οι γυναίκες μπορούν να ανταποκριθούν σε μια τόσο απαιτητική δοκιμασία.
«Έπρεπε να τερματίσω για να πείσω ότι οι γυναίκες μπορούν. Αν εγκατέλειπα, θα επιβεβαίωνα όσους έλεγαν το αντίθετο».
Κατά τη διάρκεια της διαδρομής, πολλοί θεατές την ενθάρρυναν, ενώ άλλοι εξέφραζαν την έκπληξή τους βλέποντας μια Ελληνίδα να συμμετέχει στον αγώνα. Η είσοδός της στο Παναθηναϊκό Στάδιο ήταν μια στιγμή που, όπως έχει πει, δεν ξεχνιέται.
Με τον τερματισμό της έγινε η πρώτη Ελληνίδα που ολοκλήρωσε τη διαδρομή του Μαραθωνίου της Αθήνας.
«Ήθελα απλώς να τρέξω»
Η ίδια έχει τονίσει ότι το κίνητρό της δεν ήταν να αποδείξει κάτι σε κανέναν. Όπως έχει δηλώσει, το μόνο που ήθελε ήταν να τρέξει και να ολοκληρώσει τον αγώνα.
Η συμμετοχή της το 1974 αποτέλεσε μία από τις πρώτες δημόσιες παρουσίες Ελληνίδας δρομέως σε Μαραθώνιο και εντάσσεται σε μια ευρύτερη περίοδο κατά την οποία οι γυναίκες άρχισαν να διεκδικούν ισότιμη συμμετοχή στα αγωνίσματα μεγάλων αποστάσεων. Τα επόμενα χρόνια η παρουσία τους σε Μαραθωνίους αυξήθηκε σημαντικά, ενώ το αγώνισμα του γυναικείου Μαραθωνίου εντάχθηκε τελικά και στο πρόγραμμα των Ολυμπιακών Αγώνων.
Διαβάστε επίσης:
Ούτε φούστα, ούτε παντελόνι: Η νέα τάση που «σαρώνει» και ανατρέπει όσα ξέραμε
«Bring the tropics Home»: Η νέα συλλογή NEF-NEF Homeware 2026 φέρνει τροπική διάθεση στο σπίτι
Σχετικά Άρθρα
Google News