«Νόμιζα ότι θα πεθάνουμε όλοι»
Ο αγώνας για δικαιοσύνη
Οκτώ χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τη «μαύρη» Δευτέρα της 23ης Ιουλίου 2018, όταν η φονική πυρκαγιά στο Μάτι έγραψε μία από τις πιο τραγικές σελίδες της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας. Οι αριθμοί παραμένουν αμείλικτοι: 104 νεκροί, δεκάδες βαριά τραυματίες και συνολικά 177 άνθρωποι που έχασαν συγγενείς ή έφεραν για πάντα τα σημάδια της φωτιάς. Για όσους επέζησαν, όμως, ο χρόνος δεν μετριέται σε χρόνια. Μετριέται σε αναμνήσεις, ουλές και ερωτήματα που εξακολουθούν να ζητούν απαντήσεις.
Η 23η Ιουλίου δεν είναι απλώς μια ημερομηνία στο ημερολόγιο. Είναι μια ημέρα που άλλαξε οριστικά τη ζωή εκατοντάδων ανθρώπων. Κάθε επέτειος ξυπνά εικόνες που δεν ξεθωριάζουν: τις φλόγες που κατέβαιναν με πρωτοφανή ταχύτητα προς τη θάλασσα, τις οικογένειες που αναζητούσαν διέξοδο ανάμεσα σε φλεγόμενα αυτοκίνητα, τις κραυγές όσων εγκλωβίστηκαν και τις ατελείωτες ώρες αγωνίας μέσα στο νερό.
«Βγήκαμε στον δρόμο και καήκαμε»
Η Κάλλη Αναγνώστου, πρόεδρος του Συλλόγου Συγγενών Θανόντων και Εγκαυματιών, κουβαλά στο σώμα και στην ψυχή της εκείνη την ημέρα.
Οι καλοκαιρινές διακοπές με τον πεντέμισι ετών γιο της μετατράπηκαν μέσα σε λίγα λεπτά σε εφιάλτη.
«Η φωτιά μπήκε μέσα στο σπίτι. Πήραμε την ακραία απόφαση να βγούμε. Βγήκαμε και καήκαμε εκεί, στον δρόμο. Η φωτιά είχε μετατραπεί σε τσουνάμι», περιγράφει.
Οκτώ χρόνια μετά, όπως λέει, τίποτα δεν θυμίζει επιστροφή στην κανονικότητα.
«Έχουν περάσει οκτώ χρόνια και είναι σαν να έχουν περάσει οκτώ λεπτά. Πλέον δεν ορίζω εγώ το σώμα μου. Το σώμα μου ορίζει εμένα. Δεν ξέρω ποιες μέρες θα μπορώ να περπατήσω ή να λειτουργήσω φυσιολογικά. Ο γιος μου είναι το μικρότερο θύμα. Η φωτιά αφάνισε κάθε μνήμη που είχε από τη ζωή πριν από εκείνη τη μέρα.»
Τα εγκαύματα απαιτούν μέχρι σήμερα επεμβάσεις, θεραπείες και συνεχή ιατρική παρακολούθηση. Όμως, όπως λένε οι περισσότεροι επιζώντες, οι ψυχικές πληγές είναι εκείνες που δεν κλείνουν ποτέ.
«Η φύση αναγεννήθηκε, εμείς όχι»
Όποιος επισκεφθεί σήμερα το Μάτι και τον Νέο Βουτζά θα αντικρίσει ξανά πράσινο. Τα πεύκα φύτρωσαν, οι αυλές γέμισαν λουλούδια και η φύση προσπάθησε να επουλώσει τις πληγές της.
Για τους ανθρώπους όμως, η εικόνα είναι διαφορετική.
«Η φύση πρασινίζει ξανά, αλλά αν κοιτάξεις προσεκτικά θα δεις ακόμα τους καμένους κορμούς. Οι άνθρωποι όμως δεν μπορούμε να αναγεννηθούμε τόσο εύκολα. Δεν μπορούν να επιστρέψουν οι νεκροί μας», λέει η Κάλλη Αναγνώστου.
Στην αφήγησή της δεν ξεχνά ούτε τους αστυνομικούς της ομάδας ΔΙ.ΑΣ. που, παρακούοντας εντολές, βοήθησαν δεκάδες ανθρώπους να διαφύγουν μέσα από τις φλόγες, σώζοντας ζωές την τελευταία στιγμή.
«Κολυμπούσαμε επί ώρες για να σωθούμε»
Η Ιωάννα Γατοπούλου θυμάται κάθε λεπτό εκείνης της ημέρας.
Στην αρχή, κανείς δεν ανησύχησε ιδιαίτερα. Οι πυρκαγιές στην Πεντέλη ήταν ένα γνώριμο φαινόμενο και όλοι πίστευαν ότι θα τεθεί γρήγορα υπό έλεγχο.
Μέχρι που ο άνεμος άλλαξε.
«Γύρω στις πέντε παρά τέταρτο άρχισε ένας δυτικός άνεμος, κάτι πρωτοφανές για το Μάτι. Βγήκα να πάρω το αυτοκίνητο και είδα ότι το πεύκο κάτω από το οποίο ήταν παρκαρισμένο είχε ήδη πάρει φωτιά. Τότε κατάλαβα ότι καιγόμαστε.»
Η μοναδική επιλογή ήταν η θάλασσα.
«Μπήκαμε στο νερό και κολυμπούσαμε πάρα πολλή ώρα. Η φωτιά είχε φτάσει μέχρι την ακτή. Μας έσωσαν ιδιώτες με ένα φουσκωτό σκάφος, που επέστρεψε ξανά και ξανά για να πάρει κι άλλους ανθρώπους.»
Η ίδια νοσηλεύτηκε δύο μήνες.
«Στο νοσοκομείο έμαθα ότι είχαν πεθάνει 104 άνθρωποι. Τα εγκαύματα μένουν, αλλά ακόμη πιο δύσκολο είναι το ψυχολογικό βάρος. Χρειάστηκα φαρμακευτική αγωγή για να μπορέσω να συνεχίσω.»
«Νόμιζα ότι θα πεθάνουμε όλοι»
Ανάμεσα στις πιο συγκλονιστικές μαρτυρίες των τελευταίων ετών είναι και εκείνες ανθρώπων που έμειναν εγκλωβισμένοι στη θάλασσα για περισσότερες από τρεις ώρες, κρατώντας αγκαλιά τα παιδιά τους μέχρι να εντοπιστούν από ψαράδες, ιδιωτικά σκάφη και άνδρες του Λιμενικού.
Επιζώντες έχουν περιγράψει ότι γύρω τους επέπλεαν καμένα αντικείμενα, ενώ το σκοτάδι, ο καπνός και οι φλόγες έκαναν αδύνατο να καταλάβουν ποιος βρισκόταν δίπλα τους.
«Δεν ξέραμε αν θα ξημερώσει για εμάς», έχει περιγράψει χαρακτηριστικά μία επιζήσασα σε δημόσια κατάθεσή της. «Το μόνο που σκεφτόμουν ήταν να κρατήσω το παιδί μου ζωντανό.»
Το χρονικό της τραγωδίας
Η φωτιά ξέσπασε στις 16:41 στο Νταού Πεντέλης, ενώ σημαντικές πυροσβεστικές δυνάμεις επιχειρούσαν ήδη στην πυρκαγιά της Κινέτας.
Οι θυελλώδεις άνεμοι, που έφταναν ακόμη και τα 124 χιλιόμετρα την ώρα, μετέτρεψαν τη φωτιά σε ανεξέλεγκτο μέτωπο. Μέσα σε περίπου ενενήντα λεπτά οι φλόγες είχαν φτάσει στη θάλασσα.
Η απουσία οργανωμένης εκκένωσης, η έλλειψη έγκαιρης προειδοποίησης –σε μια εποχή πριν από την εφαρμογή του 112– και ο εγκλωβισμός εκατοντάδων αυτοκινήτων στους στενούς δρόμους της περιοχής δημιούργησαν μια παγίδα θανάτου.
Είκοσι έξι άνθρωποι βρέθηκαν νεκροί στο λεγόμενο «οικόπεδο της φρίκης», ενώ άλλοι έχασαν τη ζωή τους στη θάλασσα ή στην προσπάθειά τους να διαφύγουν από τους γκρεμούς προς την ακτή.
Ο αγώνας για δικαιοσύνη
Ο δικαστικός δρόμος αποδείχθηκε εξίσου μακρύς και επώδυνος.
Οι συγγενείς των θυμάτων παρακολούθησαν επί χρόνια τη δικαστική διαδικασία, εκφράζοντας την απογοήτευσή τους για τις αρχικές αποφάσεις και τις ποινές που επιβλήθηκαν.
Για τους περισσότερους, όμως, η δικαιοσύνη δεν αφορά μόνο τις καταδίκες.
Αφορά την αναγνώριση των λαθών, την απόδοση ευθυνών και –κυρίως– τη διασφάλιση ότι μια τέτοια τραγωδία δεν θα επαναληφθεί ποτέ.
Η μνήμη ως ευθύνη
Σήμερα, στους τόπους της τραγωδίας, συγγενείς, εγκαυματίες και κάτοικοι συγκεντρώνονται ξανά για να τιμήσουν όσους χάθηκαν.
Το προσκλητήριο των 104 νεκρών, η σιωπηλή πορεία προς την Αργυρά Ακτή και τα τρισάγια δεν αποτελούν μόνο τελετές μνήμης.
Αποτελούν μια υπενθύμιση ότι πίσω από κάθε αριθμό υπάρχει ένα πρόσωπο, μια οικογένεια, μια ιστορία που δεν ολοκληρώθηκε ποτέ.
Και όπως επαναλαμβάνουν κάθε χρόνο οι άνθρωποι του Συλλόγου Συγγενών Θανόντων και Εγκαυματιών, το πραγματικό χρέος της κοινωνίας δεν είναι μόνο να θυμάται.
Είναι να διασφαλίσει ότι καμία άλλη οικογένεια δεν θα χρειαστεί να ζήσει ξανά μια τόσο ανείπωτη καταστροφή.
Σχετικά Άρθρα
Google News