H συγκλονιστική μαρτυρία ενδοοικογενειακής βίας που έφερε στο φως της δημοσιότητας το MEGA, είναι μια από τις εκατοντάδες που καταγράφονται στη χώρα μας.
«Στην αρχή ήμασταν πολύ αγαπημένοι. Μου έλεγε ότι με αγαπούσε, μου έφερνε δώρα, λουλούδια και ξαφνικά κάποια στιγμή άρχισε να αλλάζει η συμπεριφορά του. Ήταν απόμακρος. Ξαφνικά γύρισε μία μέρα από τη δουλειά. Δεν είχα προλάβει να μαγειρέψω. Άρχισε να με βρίζει, να μου μιλάει πολύ άσχημα. Γύρισε το βράδυ αργά, ήταν πιωμένος και δεν μου είπε κάτι. Του είπα απλά «γιατί με έβρισες; Γιατί μου φώναξες;». Και τότε ήταν η πρώτη φορά που με χτύπησε».
Η γυναίκα αποκάλυψε πως ο εφιάλτης της κακοποίησής της κράτησε 5 χρόνια, με τον σύζυγό της να τη χτυπά πολλές φορές μπροστά στα μάτια των παιδιών τους.
«Εκτός από τις φωνές και ότι μου μιλούσε πάρα πολύ άσχημα, ένιωθα ντροπή για μένα, για τον εαυτό μου από αυτά που μου έλεγε. Δεν είχε σηκώσει χέρι ποτέ ξανά μέχρι εκείνο το βράδυ. Περάσαμε κοντά 5 χρόνια σε αυτή την κατάσταση. Με χτύπησε πολλές φορές. Με χτύπησε μπροστά στα παιδιά, ούρλιαζαν. Δεν ήξερα τι να κάνω, τον αγαπούσα πάρα πολύ και φοβόμουν να φύγω. Έτρωγα πολύ ξύλο, μέχρι που μία μέρα φοβήθηκα ότι θα με σκοτώσει. Ότι θα χτυπήσει τα παιδιά μου».
Αποφάσισε να μιλήσει, να ζητήσει βοήθεια και να φύγει. Απευθύνθηκε στους γονείς της. «Μου είπαν “που θα πας παντρεμένη, με δύο παιδιά;”». Ήταν από τις τυχερές γιατί η δεύτερη πόρτα άνοιξε. Σήμερα μένει μαζί με τα παιδιά της σε μία φίλη της, αλλά διστάζει να απευθυνθεί στην αστυνομία, καθώς φοβάται πως ο σύζυγός της θα της επιτεθεί ξανά και ότι ίσως αυτή τη φορά τη σκοτώσει.
Η Κωνσταντίνα Δημογλίδου, εκπρόσωπος Τύπου της ΕΛ.ΑΣ., τόνισε – στο MEGA- πως έχουν γίνει πάνω από 8.000 καταγγελίες στην αστυνομία και στα γραφεία αντιμετώπισης ενδοοικογενειακής βίας.
«Το βασικό που πρέπει να κάνει μία γυναίκα είναι να φύγει. Πολλές γυναίκες που φτάνουν στο αστυνομικό τμήμα διστάζουν να καταγγείλουν, γιατί φοβούνται τον κακοποιητή», δήλωσε και συμβούλευσε πως οι γυναίκες θα πρέπει να καταγγέλουν τους κακοποιητές τους, καθώς υπάρχουν συμβουλευτικά κέντρα που μπορούν να τους παρέχουν υποστήριξη, τα γραφεία αντιμετώπισης ενδοοικογενειακής βίας και η αυστηροποίηση της νομοθεσίας πάνω σε θέματα ενδοοικογενειακής κακοποίησης. «Δεν υπάρχει λόγος μία γυναίκα να υπομένει την κακοποίηση και τον κακοποιητή», συμπλήρωσε.
«Η βία λειτουργεί κλιμακωτά», ανέφερε με την σειρά της η κλινική ψυχολόγος Άννα Κανδαράκη και συνέχισε: «Υπάρχει απομάκρυνση, υποτίμηση, απουσία, θυμός. Αυτό που είναι ελπιδοφόρο είναι ότι βλέπω γυναίκες που μιλούν, αλλά και άντρες που ζητούν βοήθεια».
Έγκλημα χωρίς τιμωρία
Η ενδοοικογενειακή βία είναι ένα έγκλημα που τιμωρείται από τις διατάξεις του Ν. 3500/2006. Η άσκηση κάθε είδους βίας ή κακοποίησης (ψυχολογικής, σωματικής, σεξουαλικής και συναισθηματικής), διώκεται από το Νόμο. Όμως παραμένει ένα έγκλημα χωρίς τιμωρία.
Η ενδοοικογενειακή βία περιλαμβάνει ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο παραβιαστικών συμπεριφορών που ασκεί ο δράστης.
Το Κέντρο Διότιμα, είναι μια γυναικεία μη κερδοσκοπική οργάνωση εξειδικευμένη σε ζητήματα φύλου και ισότητας, που ιδρύθηκε το 1989 έχει όραμα την ανάδειξη και άρση των έμφυλων διακρίσεων και αποστολή την ενδυνάμωση γυναικών και θηλυκοτήτων. Πυρήνας της δράσης του είναι η πρόληψη και αντιμετώπιση της έμφυλης βίας.
«Η ενδοοικογενειακή βία αποτελεί μια από τις πιο διαδεδομένες μορφές έμφυλης βίας, παγκοσμίως. Σύμφωνα με το Συμβούλιο της Ευρώπης μία στις τέσσερις Ευρωπαίες βιώνει ή θα βιώσει ενδοοικογενειακή βία κάποια στιγμή στη ζωή της, ενώ κάθε χρόνο 6% έως 10% των γυναικών υφίστανται ενδοοικογενειακή βία. Μπορεί να συμβεί σε όλες, στο γάμο, τη σχέση, τη συμβίωση, από τον νυν, πρώην ή τέως σύζυγο/σύντροφο.
Επαναλαμβανόμενο μοτίβο
Η ενδοοικογενειακή βία περιλαμβάνει ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο παραβιαστικών συμπεριφορών που ασκεί ο δράστης, με στόχο να διατηρήσει την εξουσία και τον (κοινωνικό) έλεγχο πάνω στο θύμα του, είτε είναι γυναίκα ή παιδί.
Με τις συνεχείς λεκτικές και σωματικές τιμωρίες, τις απειλές, τον εξαναγκασμό, ο κακοποιητής έχει ως σκοπό να εκφοβίσει, να τρομάξει, να ταπεινώσει το θύμα, να του «σπάει» το ηθικό και να το κάνει να νιώσει ανίκανο να προβάλει αντίσταση, να δει καθαρά την κατάσταση.
Πέρα από τη σωματική κακοποίηση (χαστούκια, σπρώξιμο, τράβηγμα από τα μαλλιά, κ.ά.) που απειλεί τη σωματική ακεραιότητα του θύματος, η ενδοοικογενειακή βία παίρνει διάφορες μορφές: λεκτική, ψυχολογική, σωματική, σεξουαλική κακοποίηση και οικονομική βία – που δεν αφήνουν ορατά σημάδια αλλά τραυματίζουν εξίσου.
Ψυχολογική βία
Πρόκειται για συστηματική, επίπονη και διαβρωτική διαδικασία που οδηγεί την επιζώσα σε διανοητική και συναισθηματική οδύνη ή βλάβη. Ως ψυχολογική και συναισθηματική κακοποίηση αναφέρεται ένα σύνολο ενεργειών: πρώτον ο εκφοβισμός και οι απειλές για σωματική ή σεξουαλική βία. Συχνότατα ο θύτης απειλεί ότι θα βλάψει το θύμα ή την οικογένειά του, ότι θα πάρει την κηδεμονία των παιδιών ή ότι θα αυτοκτονήσει.
Δεύτερον, η συστηματική ταπείνωση και διαρκής κριτική, η δημιουργία ενοχών στη σύντροφο, και ο αδιάκοπος έλεγχο της προσωπικής της ζωής. Τρίτον, η προσπάθεια απομόνωσης του θύματος, από τον οικογενειακό/φιλικό/συγγενικό περίγυρο.
Τα παραπάνω στοχεύουν στη μείωση της αυτοπεποίθησης, την υπονόμευση της αυτοεκτίμησης του θύματος, σε σημείο που το ίδιο να αμφιβάλλει για την ψυχική του διαύγεια και να πιστεύει ότι είναι υπεύθυνο και ένοχο για την κακοποίηση που δέχεται.
Λεκτική βία
Η λεκτική βία είναι άμεσα συνδεδεμένη με την ψυχολογική κακοποίηση. Εμπεριέχει ένα ευρύ φάσμα συμπεριφορών που ξεκινούν από φωνές, απειλές και εξυβρίσεις και φτάνουν ως το λεκτικό εξευτελισμό και την τρομοκράτηση.
Στόχος της λεκτικής κακοποίησης είναι η χειραγώγηση διαμέσου του φόβου και ο έλεγχος πάνω στη ζωή του ατόμου. Οι προσβολές, οι κατηγορίες, οι μομφές, η δυσφήμηση, η επίρριψη ευθυνών για την κακοποιητική συμπεριφορά στο θύμα, οι συνεχείς επικρίσεις, η λεκτική υποβάθμιση και υπονόμευση της αυτοπεποίθησης, αποτελούν μερικά μόνο πρόσωπα αυτού του πολύπλοκου φαινομένου.
Αν και είναι η πιο συνηθισμένη μορφή ενδοοικογενειακής βίας, είναι αρκετά κανονικοποιημένη είτε γιατί δεν υπάρχουν ορατές αποδείξεις ή γιατί ο θύτης μπορεί να παραπλανά, διατηρώντας άψογη συμπεριφορά στο δημόσιο χώρο.
Οικονομική βία
Η οικονομική βία είναι η στέρηση πόρων, ευκαιριών, αγαθών και υπηρεσιών. Συνήθως, η οικονομική βία εντός της σχέσης αποσκοπεί στον έλεγχο της συντρόφου προκειμένου να αισθανθεί ανίσχυρη και αδύναμη να εγκαταλείψει τον κακοποιητικό δεσμό.
Η οικονομική βία ασκείται με πολλούς τρόπους: Πρώτον, τη στέρηση του δικαιώματος για οικονομική αυτονομία. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η απαγόρευση ή παρεμπόδιση του δικαιώματος στην εργασία.
Δεύτερον, τον έλεγχο των περιουσιακών στοιχείων και του εισοδήματος του θύματος. Ο θύτης μπορεί να αποσπά τον μισθό της συντρόφου του ή να αρνείται την κατά βούληση αξιοποίησή του, να την αποκλείει από χρηματοπιστωτικούς πόρους (π.χ. παρακράτηση τραπεζικής κάρτας), να την εξαναγκάζει να πάρει δάνειο στο όνομά της, να μην της επιτρέπει την πρόσβαση στο οικογενειακό εισόδημα ή να αποφασίζει για κοινούς πόρους χωρίς την ενημέρωση της.
Τέλος περιλαμβάνει την αποστέρηση του θύματος από αναγκαία εισοδήματα για την κάλυψη των βασικών του αναγκών.
Σεξουαλική βία
Αφορά οποιαδήποτε σεξουαλική πράξη, αλλά και απόπειρα τέτοιας πράξης, χωρίς την εκούσια και ελεύθερη συναίνεση του θύματος. Κατά την άσκησή της, συχνά (αλλά όχι πάντα) χρησιμοποιείται σωματική βία, εξαναγκασμός, αλλά και απειλές βίας.
Μαθαίνοντας να κατηγορείς εσένα
Η ενδοοικογενειακή βία έχει σημαντικότατες επιπτώσεις στην ψυχική τους υγεία των γυναικών (άγχος, κατάθλιψη, σκέψεις αυτοκτονίας, μετατραυματικό στρες, ψυχοσωματικά συμπτώματα κ.ά.). Το συναισθηματικό προφίλ που αναπτύσσουν (χαμηλή αυτοεκτίμηση, αισθήματα αναξιότητας, αίσθηση ότι δεν αξίζει να αγαπηθούν), σε συνδυασμό με τις εναλλασσόμενες αντιδράσεις του κακοποιητή, τις εγκλωβίζει στο «κύκλο της βίας».
Μάλιστα, σταδιακά, η επιζώσα χρόνιας ενδοοικογενειακής βίας βλέπει τον εαυτό της με το βλέμμα του δράστη. «Μαθαίνει» να κατηγορεί τον εαυτό της. Ο κακοποιητής, αργά και μεθοδικά, της «εμφυτεύει» την ιδέα ότι είναι συνυπεύθυνη, ώστε να παραιτηθεί από κάθε σενάριο διαφυγής.
Πολλές φορές, οι κακοποιημένες γυναίκες χρησιμοποιούν ακόμη και τα λόγια ή τα επιχειρήματα των ίδιων των δραστών: «Είμαι σαν τη μάνα μου, όπως και εκείνη τσάντιζε τον πατέρα μου και τις έτρωγε, έτσι κι εγώ», «Όλα τα κάνω λάθος, κάτι πάει στραβά με εμένα», «Ναι αλλά και εγώ τον προκάλεσα».
Εσωτερικεύοντας μια ευθύνη, που σε καμία περίπτωση δεν τους αναλογεί, οι γυναίκες που κακοποιούνται κυριαρχούνται από αισθήματα ενοχής και ντροπής, τα οποία δημιουργούν σημαντικά εμπόδια στην αποκάλυψη και καταγγελία της βίας.
Η «μαθημένη αβοηθησία»
Οι επαναλαμβανόμενες οδυνηρές εμπειρίες κακοποίησης και το τραυματικό είδος του δεσμού με το θύτη –που ενδυναμώνεται σε περιόδους μεταξύ των περιστατικών, όταν ο θύτης είναι ήρεμος, στοργικός και απολογητικός– οδηγεί τις επιζώσες σε παραλυσία, αίσθηση ανεπάρκειας και ανικανότητας υποστήριξης του εαυτού.
Σε αυτή την κατάσταση της λεγόμενης «μαθημένης αβοηθησίας», τα θύματα έχουν την εντύπωση ότι δεν ασκούν κανένα έλεγχο στη ζωή τους, οπότε σταδιακά εγκαταλείπουν την ιδέα της ανεξαρτητοποίησης μέσω της φυγής.
Μάλιστα, η φυγή λαμβάνει, τρομακτικές διαστάσεις εξαιτίας του φόβου: Φόβος διαρκής μέσα στη σχέση, για το τι θα συμβεί την επόμενη στιγμή. Φόβος ότι ο δράστης θα κάνει κακό σε εκείνη και τα παιδιά, άμα φύγουν. Φόβος ότι δεν θα γίνει πιστευτή. Φόβος κοινωνικού στιγματισμού.
Τέλος, και η οικονομική βία και εξάρτηση από τον κακοποιητή συνιστά σημαντικό ανασταλτικό παράγοντα. Ειδικά σε περιπτώσεις που γυναίκες δεν εργάζονται, νιώθουν εξαιρετικά αδύναμες να φύγουν, καθώς πιστεύουν ότι δεν θα μπορέσουν να ανταπεξέλθουν στις ανάγκες της καθημερινότητας, κυρίως δε όταν έχουν παιδιά».
Βία κατά των Γυναικών: Από 35% έως 70% το ποσοστό των θυμάτων παγκοσμίως
Η βία κατά των γυναικών και των κοριτσιών αποτελεί μια από τις πιο διαδεδομένες και καταστροφικές παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε ολόκληρο τον κόσμο. Εκτιμάται ότι το 35% των γυναικών έχουν πέσει θύματα βίας σε κάποια στιγμή της ζωής τους, ποσοστό που σε ορισμένες χώρες το φθάνει το 70%. Ως εκ τούτου, για την αντιμετώπισή της απαιτείται παγκόσμια και συνεχής συμμετοχή σε όλες τις χώρες και περιοχές.
Ο Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός τιμά τη Διεθνή Ημέρα για την Εξάλειψη της Βίας κατά των Γυναικών με τη διοργάνωση επιστημονικής Ημερίδα στο ξενοδοχείο Mediterranean Palace το Σάββατο 25 Νοεμβρίου 2025 και ώρα 12:00, την οποία διοργανώνει το Περιφερειακό Τμήμα Θεσσαλονίκης του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού.
Ο Τομέας Κοινωνικής Προνοίας του Ε.Ε.Σ. υλοποιεί μια σειρά από δράσεις ειδικά αφιερωμένες στο γυναικείο πληθυσμό, με στόχο την προστασία, τη βελτίωση της ποιότητας ζωής, καθώς και τη διασφάλιση των δικαιωμάτων τους. Αναλυτικά οι δράσεις του Τομέα Κοινωνικής Πρόνοιας περιγράφονται στον παρακάτω σύνδεσμο: http://www.redcross.gr/files/athina_261023.pdf
1. Ιατροδικαστής, Καθηγήτρια ΑΠΘ, Διευθύντρια του εργαστηρίου Ιατροδικαστικής και Τοξικολογίας, Τμήμα Ιατρικής ΑΠΘ, Dr. Λήδα Κοβάτση.
2. Ψυχολόγος ΕΛΑΣ, Dr. Απόστολος Καλιαμπός.
25η Νοεμβρίου – Διεθνής Ημέρα για την Εξάλειψη της Βίας κατά των Γυναικών
Η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, με απόφασή της στις 17 Δεκεμβρίου 1999, ανακήρυξε την 25η Νοεμβρίου ως Διεθνή Ημέρα για την Εξάλειψη της Βίας κατά των Γυναικών για να αναδείξει ένα σημαντικό πρόβλημα με παγκόσμια διάσταση.
Η κατάσταση σήμερα
Ο ΟΗΕ, ήδη από τον Ιούνιο του 2020, προειδοποίησε για μια ακόμη πανδημία, εκτός από αυτή του κοροναϊού: την παγκόσμια αύξηση των περιστατικών ενδοοικογενειακής βίας.
Σύμφωνα με την πρόσφατη εκστρατεία ενημέρωσης της Διεθνούς Αμνηστίας, σε όλον τον κόσμο, έχουν αυξηθεί σημαντικά οι αναφορές περιστατικών βίας κατά γυναικών και κοριτσιών κατά τη διάρκεια της καραντίνας και των άλλων περιοριστικών μέτρων, τα οποία ανάγκασαν πολλές γυναίκες να παραμείνουν παγιδευμένες στο ίδιο σπίτι με τους καταπιεστές τους ή δεν τους επέτρεψαν να έχουν πρόσβαση σε υπηρεσίες στήριξης και ασφάλειας.
Από το ξέσπασμα της πανδημίας οι τηλεφωνικές γραμμές στήριξης και οι ξενώνες φιλοξενίας σε όλη την Ευρώπη έχουν αναφέρει μια ανησυχητική αύξηση στις κλήσεις από γυναίκες που βρίσκονται σε κίνδυνο λόγω της καραντίνας και των άλλων περιοριστικών μέτρων.
Σύμφωνα με έρευνα του Οργανισμού Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ, μία στις τρεις γυναίκες έχει υποστεί σωματική βία, σεξουαλική βία, ή και τις δύο μορφές βίας από την ηλικία των 15 ετών και έπειτα.
Το 55% των γυναικών έχουν βρεθεί αντιμέτωπες με μία ή περισσότερες μορφές σεξουαλικής παρενόχλησης ενώ το 11% έχει υποστεί ψηφιακή παρενόχληση. Μία στις είκοσι έχει βιαστεί.
Στοιχεία για την Ελλάδα
- υπόθεση ενδοοικογενειακή- το 68% των γυναικών που υπέστησαν κακοποίηση είναι έγγαμες
- υπόθεση διεθνής -το 16% των γυναικών που απευθύνονται στα Συμβουλευτικά Κέντρα είναι αλλοδαπές
- όχι ταξική – 70% των θυμάτων δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης ή και ανώτερης ή ανώτατης εκπαίδευσης και πάνω από το 50% των δραστών δευτεροβάθμιας ή ανώτερης και ανώτατης εκπαίδευσης.
Διαβάστε επίσης:
Panic button: Σε πιλοτική φάση η εφαρμογή κατά της ενδοοικογενειακής βίας
Ενδοοικογενειακή βία: 22χρονη νοσηλεύεται σε κρίσιμη κατάσταση αφού τη μαχαίρωσε ο σύζυγός της
Σχετικά Άρθρα
Google News