Ιός των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV): Θεραπεία και παρακολούθηση

Οι ιοί των ανθρώπινων θηλωμάτων (Human Papilloma Viruses,HPV) αποτελούν μια μεγάλη κατηγορία ιών(μέχρι σήμερα έχουν ταυτοποιηθεί πάνω από 100 διαφορετικοί τύποι) οι οποίοι δύνανται να προκαλέσουν πλήθος αλλοιώσεων, καλόηθων ή κακόηθων, στο δέρμα και τους βλεννογόνους του ανθρώπου και ιδίως των γυναικών.

Είναι πλέον το πιο συχνό μεταδιδόμενο σεξουαλικώς μεταδιδόμενο νόσημα και υπολογίζεται ότι 80% του πληθυσμού θα έρθει σε επαφή με τον ιό σε κάποια στιγμή της ζωής του ενώ μέχρι την ηλικία των 50 ετών ο σεξουαλικά ενεργός πληθυσμός έχει 80-90% πιθανότητα να μολυνθεί από κάποιο στέλεχος του ιού.

Σε αυτό το άρθρο,που αποτελεί το δεύτερο κατά σειρά στην αναφορά μας για τον HPV θα αναλύσουμε τις θεραπευτικές επιλογές,την παρακολούθηση και την πρόληψη μετάδοσής του!

Θεραπεία – Παρακολούθηση

Ξεκινώντας την αναφορά μας στις θεραπευτικές μεθόδους των HPV λοιμώξεων,οφείλουμε να αναφέρουμε ότι δεν υπάρχει κάποια φαρμακευτική αγωγή η οποία να εκριζώνει τον ιό από τον οργανισμό.

Ο ιός παραμένει στα επιθήλια του γεννητικού συστήματος για μεγάλο χρονικό διάστημα ή και για πάντα. Αυτό όμως δε μας ανυσηχεί ακόμη και στις περιπτώσεις λοίμωξης από HPV υψηλού κινδύνου.

Οι υποτροπές επίσης των αλλοιώσεων είναι λίγες και εάν οι ασθενείς παρακολουθούνται δεν υπάρχει κίνδυνος. Όταν λοιπόν αναφερόμαστε στη θεραπεία του HPV ουσιαστικά εννοούμε την αφαίρεση ή την καταστροφή του ιστού που φλεγμαίνει.

Οξυτενή Κονδυλώματα

1. Οξυτενή κονδυλώματα στο αιδοίο, στο περίνεο και στην περιπρωκτική χώρα

Το αιδοίο είναι η συνηθέστερη θέση εκδήλωσης των οξυτενών κονδυλωμάτων και ακολουθεί το περίνεο και η περιπρωκτική χώρα.Η θεραπεία θα πρέπει να εξατομικεύεται από τον θεράποντα!

Φαρμακευτική θεραπεία

• Ποδοφυλοτοξίνη (εμπορική ονομασία Wartec),η οποία κυκλοφορεί σε κρέμα ή σε διάλυμα

• Imiquimod,η οποία κυκλοφορεί σε κρέμα με την εμπορική ονομασία Aldara

• Τριχλωρο-οξικό οξύ (TCA),το οποίο κυκλοφορεί σε διάλυμα και τοποθετείται αποκλειστικά από τον θεράποντα ιατρό

Επεμβατικές μέθοδοι

• Καυτηριασμός των κονδυλωμάτων με διαθερμία ή laser

• Κρυοπηξία

• Αφαίρεση των κονδυλωμάτων με νυστέρι κυρίως σε μεγάλες αλλοιώσεις

2. Οξυτενή κονδυλώματα στον τράχηλο της μήτρας, τον κόλπο και τον πρωκτικό σωλήν α

Η εμφάνιση των κονδυλωμάτων στον κόλπο,στον τράχηλο της μήτρας και των πρωκτό είναι πιο σπάνια κατάσταση.Σε αυτές τις περιπτώσεις και εάν συνυπάρχουν και εξωτερικά κονδυλώματα τότε χορηγούμε διάλυμμα ή κρέμα από αυτά που προαναφέρθηκαν και αναμένουμε τα αποτελέσματα.

Επίσης οφείλουμε να θεραπεύσουμε και τυχόν φλεγμονές του κόλπου ή του τραχήλου από μικροβιακούς παράγοντες. Εν συνεχεία,μπορούμε να αφαιρέσουμε με μηχανικές μεθόδους ότι έχει απομείνει.

Στα κονδυλώματα τραχήλου μπορεί να χρησιμοποιηθούν όλες οι προαναφερθέντες μηχανικές μέθοδοι θεραπείας.

Στα κονδυλώματα κόλπου και πρωκτού χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή, επειδή το τοίχωμα του κόλπου και του εντέρου είναι πολύ λεπτό και για αυτό το λόγο αποφεύγουμε την κρυοθεραπεία. Η χρήση Laser, μέσω κολποσκοπίου, είναι πολύ καλή επιλογή,αλλά και πάλι απαιτείται προσοχή και εμπειρία!

Παρακολούθηση – Συμβουλευτική μετά τη θεραπεία

Οφείλουμε να τονίσουμε ότι οι υποτροπές μετά τη θεραπεία είναι αρκετά συχνές.Η συμβουλή που δίνουμε στις ασθενείς αφορά κυρίως τρόπους αποφυγείς διασποράς του ιού και ενίσχυσει του ανοσοποιητικού τους έτσι ώστε να καταστείλει τη δράση του ιού.

Έχουμε και λέμε λοιπόν:

• Αποφυγή σωματικού και ψυχικού στρες

• Ολοκληρωμένη και υγειηνή διατροφή

• Διακοπή καπνίσματος

• Άσκηση

• Ξεκούραση

• Αποχή από τις σεξουαλικές επαφές και χρήση προφυλακτικού σε μεγάλες θεραπείες

• Αποφυγή ξυρίσματος στην περιοχή των έξω γεννητικών οργάνων

• Ταυτόχρονη θεραπεία τυχόν αλλοιώσεων του συντρόφου

Όσον αφορά την παρακολούθηση μετά τη θεραπεία, αυτή εξατομικεύεται αναλόγως των ευρυμάτων και του τρόπου αντιμετώπισης και καθορίζεται από τον θεράποντα ιατρό.

3. Βλάβες του πλακώδους επιθηλίου στον τράχηλο της μήτρας

Οι βλάβες του πλακώδους επιθηλίου(Squamous Intraepithilial Lesion) σε δύο κατηγορίες,σε αυτές του χαμηλού βαθμού(Low Grade Squamous intraepithelial Lesion) και σε αυτές του υψηλού βαθμού (High Grade Squamous Intraepithilial Lesion)

Οι θεραπευτικές επιλογές για αυτές τις δυο κατηγορίες βλαβών είναι οι κάτωθι:

Καταστροφή της ζώνης μετάπλασης

Κρυοπηξία( ο τράχηλος καταψύχεται σε 65-85 βαθμούς υπό το μηδέν για 3 λεπτά. Μετά, αφήνεται να ξεπαγώσει για 5 λεπτά και η διαδικασία της κρυοπηξίας επαναλαμβάνεται για άλλα 3 λεπτά)

Εξάχνωση με laser ( καταστροφή της ΖΜ με Laser διοξειδίου του άνθρακα)

Αφαίρεση της ζώνης μετάπλασης

-Αφαίρεση(κωνοειδής εκτομή) με νυστέρι

-Αφαίρεση(κωνοειδής εκτομή) με laser

-Αφαίρεση με leep(Loop Electrosurgical Excision Procedure),αφαίρεση της ζώνης μετάπλασης με αγκύλη διαθερμίας

Χαμηλού βαθμού αλλοιώσεις

Συνήθως αυτού του τύπου οι αλλοιώσεις υποχωρούν σε ένα ποσοστό 50-80% υποχωρούν από μόνες τους εντός περίπου δυο χρόνων ενώ μόλις ένα 10% θα εξελιχθεί σε υψηλού βαθμού αλλοίωση. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο οι επιστημονικές εταιρείες σε Ευρώπη και Αμερική συνιστούν καταρχάς παρακολούθηση των LSIL.

Συνιστάται παράλληλα, η ενίσχυση του ανοσοποιητικού συστήματος της ασθενούς και ορίζεται επανέλεγχος σε τακτά χρονικά διαστήματα και κατά τη διάρκεια εγκυμοσύνης(ανά εξάμηνο).

Στις περιπτώσεις που αποφαστεί θεραπεία δύναται να χρησιμοποιηθεί μια από τις παραπάνω μεθόδους καταστρέφοντας ή αφαιρώντας και τη ζώνη μετάπλασης! Μετά τη θεραπεία συνίσταται ή παρακολούθηση σε τακτά χρονικά διαστήματα.

Υψηλού βαθμού αλλοιώσεις

Στις αλλοιώσεις υψηλού κινδύνου έρχεται στην επιφάνεια το δίλημμα της καταστροφής ή της αφαίρεσης της ζώνης μετάπλασης. Συνήθως σε γυναίκες μεγάλης ηλικίας προτιμάται η αφαίρεση της ζώνης μετάπλασης ενώ στις μικρότερης ηλικίας και εφόσον υπάρχει η βεβαιότητα ότι δεν υποκρύπτεται κάποια υψηλότερου βαθμού βλάβη μπορεί να επιλεγεί η καταστροφή της ζώνης μετάπλασης.

Το συνυθέστερο αρώτημα που τίθεται από τις ασθενείς είναι αυτό του κατά πόσο μια θεραπεία και ιδίως μια αφαιρετική μέθοδος επηρρεάζει τη γονιμότητα.Η απάντηση είναι ότι οι θεραπείες στον τράχηλο της μήτρας επηρρεάζουν σε πάρα πολύ μικρό ποσοστών τη γονιμότητα των ασθενών εκτός αν αυτές είναι επαναλαμβανόμενες οπότε και τα ποσοστά αυξάνονται.

Σε περίπτωση που διαγνωστεί HSIL κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης συνιστάται παρακολούθηση και θεραπεία μετά τον τοκετό!

4. Βλάβες πλακώδους επιθηλίου σε κόλπο, αιδιοίο, πρωκτό

Σε αυτές τις περιπτώσεις προτείνεται η θεραπεία των αλλοιώσεων σε βλάβες υψηλού βαθμού.Οι συνήθεις μέθοδοι είναι οι καταστροφικές(κρυοπηξία,εξάχνωση με laser) ενώ μόνο σε κάποιες περιπτώσεις που υπάρχει υπόνοια για υψηλότερου βαθμού βλάβη προτείνεται η αφαίρεση των βλαβών και η συρραφή των τραυμάτων.

Παρακολούθηση μετά τη θεραπεία

Ως γνωστόν η θεραπεία των HPV αλλοιώσεων δεν απαλλάσει οριστικά την ασθενή από την παρουσία του ιού,συνεπώς μετά από αυτό το βήμα ακολουθεί η παρακολούθηση καθώς υπάρχει πάντα ο κίνδυνος υποτροπών.

Στις περιπτώσεις οξυτενών κονδυλωμάτων και LGSIL θεραπευμένων βλαβών συνίσταται η συνέχεια του τακτικού ετήσιου γυναικολογικού ελέγχου με test Παπανικολάου.

Σε περιπτώσεις HGSIL θεραπείας η παρακολούθηση θα πρέπει να περιλαμβάνει μαζί με το test Παπανικολάου ή το Thin Prep και τον έλεγχο κόλπου-αιδοίου-πρωκτού με κολποσκόπηση ανά εξάμηνο για τουλάχιστον δυο χρόνια και εν συνεχεία στον ετήσιο γυναικολογικό έλεγχο.

Πρόληψη

Η πρόληψη αποτελεί ίσως το σημαντικότερο κομμάτι στην νοσολογική οντότητα που λέγεται HPV. Χωρίζεται σε δυο κατηγορίες,την πρωτογενή και τη δευτερογενή και αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο για το ευζην κάθε σεξουαλικά ενεργής γυναίκα.

Πρωτογενής πρόληψη

Η πρωτογενής πρόληψη,δηλαδή η πρόληψη της μόλυνσης από HPV,περιλαμβάνει τον εμβολιασμό του γυναικείου πληθυσμού πριν την έναρξη των σεξουαλικών επαφών και την χρησιμοποίηση προφυλακτικού στις σεξουαλικές επαφές.

Εμβόλια HPV

Αυτή τη στιγμή κυκλοφορούν δυο εμβόλια για τους HPV ιούς: Το πρώτο έχει την εμπορική Gardasil της εταιρίας Merch και προσφέρει προφύλαξη από τη μόλυνση για τους τύπους HPV 6-11-16-18. Το δεύτερο έχει την εμπορική ονομασία Cervarix της εταιρίας Glaxo-Smith-Kline και προσφέρει προφύλαξη από τη μόλυνση για τους τύπους HPV 16-18.

Ξεκινώντας από το Gardasil,προσφέρει κάλυψη από 4 τύπους,εκ των οποίων οι 6-11 ενέχονται για το 90% της εμφάνισης των οξυτενών κονδυλωμάτων σε γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας και οι 16-18 είναι από τους πιο συχνούς τύπους που ενέχονται για εμφάνιση υψηλού βαθμού αλλοιώσεων-βλαβών. Όσον αφορά το Cervarix αυτό προσφέρει κάλυψη από δύο τύπους,τους 16-18.

Πρόσφατες μελέτες έδειξαν ότι το εν λόγω εμβόλιο καλύπτει τη γυναίκα και για τους τύπους 31-33-45 πράγμα που σημαίνει ότι ουσιαστικά προσφέρει μια κάλυψη της τάξης του 90% περίπου για τους καρκίνους του τραχήλου της μήτρας.

Έχουν πλέον δοκιμαστεί σε πάνω από 100 εκατομμύρια γυναίκες. Σύμφωνα με τις μελέτες των εταιριών,αλλά και βάσει της εμπειρίας μας στην καθημερινή πράξη,τα εν λόγω εμβόλια μπορεί να έχουν τις ίδιες συνηθισμένες παρενέργειες που εμφανίζονται σε όλων των ειδών τα εμβόλια(ελαφρά πυρετική κίνηση, πονοκέφαλος,τοπικός ερεθισμός στην περιοχή της ένεσης)

Καλό θα ήταν ο εμβολιασμός να ξεκινήσει πριν την έναρξη των σεξουαλικών επαφών.Άρα για τα Ελληνικά δεδομένα μια ασφαλή ηλικία έναρξης του εμβολιασμού είναι τα 13-14 έτη.Το εμβόλιο φυσικά μπορούν να το κάνουν και γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας είτε έχουν είτε όχι σεξουαλικές επαφές.Στην Ελλάδα καλύπτεται πλήρως από τα ασφαλιστικά ταμεία μέχρι την ηλικία των 26 ετών.

Προφυλακτικό

Η χρήση προφυλακτικού περιορίζει μέχρι και 70% αλλά δεν αποκλείει εντελώς τον κίνδυνο μετάδοσης των HPV.Θα μπορούσαμε όμως να πούμε ότι η χρήση προφυλακτικού σε συνδυασμό με τον περιορισμό του αριθμού των σεξουαλικών μας συντρόφων και τον εμβολιασμό περιορίζει στο ελάχιστο τον κίνδυνο μόλυνσης!!

Δευτερογενής πρόληψη

Ο όρος δευτερογενής πρόληψη ουσιαστικά παραπέμπει στην ανεύρεση αλλοιώσεων από τους HPV ιούς και θεραπεία των αλλοιώσεων αυτών.

Ο τρόπος ανεύρεσης των αλλοιώσεων καθώς και η θεραπεία τους αναλύθηκαν εκτενώς και συνεπώς δεν υπάρχει λόγος να αναφερθούν εκ νέου.

Γιώργος Παναγάκης, Μαιευτήρας, Χειρουργός, Γυναικολόγος

email: [email protected]

Τηλέφωνα Επικοινωνίας: 2107770921.

Διεύθυνση: Μιχαλακοπούλου 88, Αθήνα Τ.Κ. 11528.

Ακολουθήστε τον γιατρό σε Facebook και Instagram.

Διαβάστε επίσης:

Kylie Cosmetics: Nέο power pair για τα χείλη!