Categories: Vintage Stories

Ζαβαρακατρανέμια: Τι σημαίνει το εμβληματικό τραγούδι του Γιάννη Μαρκόπουλου από την «Επιχείρηση Απόλλων»

Στο άκουσμα της λέξης «Ζαβαρακατρανέμια» το μυαλό μας πηγαίνει απευθείας στην ανατριχιαστική ερμηνεία του Νίκου Ξυλούρη, καθώς και στη σκηνή της ταινίας «Επιχείρησις Απόλλων» με την Έλενα Ναθαναήλ στο αρχαίο θέατρο.

Ένα από τα πιο εμβληματικά τραγούδια της ελληνικής μουσικής σκηνής σε στίχους και μουσική του Γιάννη Μαρκόπουλου. 

Για τη σημασία των στίχων, που μοιάζουν ακατάληπτοι δόθηκαν διάφορες εκδοχές ως προς την ερμηνεία του. Άλλοι είπαν, ότι μπορεί να μην σημαίνουν απολύτως τίποτα, άλλοι ότι μπορεί να είναι και ένα κωδικοποιημένο μήνυμα ενάντια στη δικτατορία. Το μόνο σίγουρο είναι, ότι ήταν έμπνευση του Γιάννη Μαρκόπουλου.

Ωστόσο, ο ίδιος ο μουσικοσυνθέτης, μιλώντας εκπομπή του Λευτέρη Παπαδόπουλου, στην ΕΡΤ1 με τίτλο «Συναντήσεις» το 2007, έλυσε το μυστήριο, αποκαλύπτοντας τι ακριβώς σημαίνει η «ακαταλαβίστικη» αυτή φράση.

«Όταν έγραψα το Ζαβαρακατρανέμια μέσα στη δεκαετία του ’60, γύρω στο ’66, είναι ένα από τα μέρη μίας μουσικής τελετής που λέγεται “Ιδού ο Νυμφίος έρχεται”, το οποίο διατηρώ ακόμη ανέκδοτο. Κι έμεινε αυτό το τραγούδι όπου περιέχει πάρα πολλές σημαντικές λέξεις που είναι καθαρά ελληνικές. Ας το εξηγήσω, για πρώτη φορά, γίνεται σε αυτήν την εκπομπή, δεν το χω ξαναπεί», είχε αναφέρει ο μεγάλος συνθέτης.

«Το αλληλούια δεν είναι εβραϊκή λέξη, είναι η αλληλουχία κι έφυγε το Χ. Αλληλουχία, τόσο απλό. Το Ίλεως είναι το (σσ.γνωστό) ίλεως , Ζάβαρα είναι -όπως καμιά φορά λέμε στην Κρήτη «Μα το Ζα», το Δία.  Είναι μία εικόνα, όχι ακριβώς του Δία, αλλά μία εικόνα μέσα από τη ζωή του. Το Ζήτα παίζει τεράστιο ρόλο και είναι μία λέξη πάρα πολύ και βαθιά και αρχαία που έχουν χρησιμοποιήσει πολλές φορές σε θέματα εμπόλεμης κατάστασης. Λάμα είναι η κόψη του μαχαιριού, το νάμα είναι βάπτισμα, νέμια η ησυχία, αλλά όλες αυτές οι λέξεις μαζί ήταν μία έντονη διαμαρτυρία. Και αυτό το θέμα είναι πάλι ποίηση, αλλά έχει μία έντονη διαμαρτυρία», εξήγησε ο κ.Μαρκόπουλος.

Ο Γιάννης Μαρκόπουλος μιλά για την ιστορία του κομματιού στο 44ο λεπτό 

Με αφορμή την γέννηση του σπουδαίου Έλληνα συνθέτη, είναι ευκαιρία να ακούσουμε ξανά αυτό το εκπληκτικό κομμάτι από την στεντόρεια φωνή του Αρχάγγελου της Κρήτης. Για να θυμούνται οι παλιοί και να μαθαίνουν οι νεότεροι.

Η «Επιχείρησις Απόλλων»

Το Επιχείρησις Απόλλων είναι ελληνοσουηδική συμπαραγωγή μεγάλου μήκους του 1968 σε σκηνοθεσία Γιώργου Σκαλενάκη. Το σενάριο είναι του Γιάννη Τζιώτη και του Volodja Semitjov και η παραγωγή της Δαμασκηνός – Μιχαηλίδης, Film AB TVS και Inge Ivarson Filmproductions. Τη μουσική έχουν γράψει ο Γιάννης Μαρκόπουλος και ο Βαγγέλης Παπαθανασίου.

Η ταινία διηγείται την ιστορία ενός Γερμανού πρίγκιπα, του Γιαν, που έρχεται στην Ελλάδα για διακοπές και φιλοξενείται στη θαλαμηγό μιας διάσημης πριμαντόνας. Ένα πρωινό, και παρά τις σθεναρές αντιρρήσεις της ακολουθίας του, κάνει μια βόλτα με ελικόπτερο πάνω από την Αθήνα.

Στον Λυκαβηττό, διακρίνει μια πανέμορφη ξεναγό, την Έλενα, και καταγοητευμένος απ’ τη λαμπερή παρουσία της αποφασίζει να τη γνωρίσει από κοντά, παριστάνοντας τον απλό τουρίστα. Ενώ εκείνος χαίρεται τις ελληνικές αρχαιότητες, σαν μέλος του γκρουπ της Έλενας, η εξαφάνισή του έχει κινητοποιήσει τις μυστικές υπηρεσίες και τον πρέσβη της χώρας του. Μέχρι όμως να τον ανακαλύψουν, ο Γιαν και η Έλενα έχουν ερωτευτεί ο ένας την άλλη κι έχουν ζήσει υπέροχες στιγμές.

Ο πρίγκιπας δυσανασχετεί όταν τον ανακαλύπτουν και αρνείται να επανέλθει στα καθήκοντά του, η Έλενα όμως τον πείθει ότι είναι καλύτερα να χωρίσουν οι δρόμοι τους, καθώς ανήκουν σε δυο τελείως διαφορετικούς κι ασύμβατους κόσμους.

Το «Ζαβαρακατρανέμια» ακούγεται σε μία -αν όχι στην καλύτερη- σκηνή της ταινίας που διαδραματίζεται στο αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου με μία ανεπανάληπτη χορογραφία που φέρει την καλλιτεχνική υπογραφή του Γιώργου Εμιρζά.

Δείτε την χαρακτηριστική σκηνή:

Διαβάστε επίσης:

Μουσείο Φιλικής Εταιρείας: Η ιστορία του αρχοντικού στην Οδησσό όπου δόθηκε ο όρκος στην Επανάσταση

Άγιος Παΐσιος: Ο Προκόπης Αγαθοκλέους μπήκε στη σειρά και αποθεώθηκε – “Δεν είμαι και πολύ με την θρησκεία αλλά ανατρίχιασα”

«Μην πάτε στο τελευταίο ραντεβού»: Έζησε από θαύμα μετά τις 15 μαχαιριές από τον πρώην της και διηγείται…

Ναυσικά Διαμαντοπούλου

Recent Posts

Θλίψη στο χώρο της μόδας – Εφυγε από τη ζωή ο εμβληματικός Ιάπωνας σχεδιαστής, Issey Miyake

Εφυγε από τη ζωή, σε ηλικία 84 ετών, ο εμβληματικός Ιάπωνας σχεδιαστής, Issey Miyake. Ο…

33 λεπτά ago

Διέρρευσε: Ποια θα είναι η συμπαρουσιάστρια του Λιάγκα στο Πρωινό

Το είπαν στον αέρα του ΑΝΤ1, τυχαία ή εσκεμμένα, δεν γνωρίζουμε. Το σίγουρ είναι, πάντως,…

1 ώρα ago

Ρήξεις πρόσθιου χιαστού: Γιατί είναι πιο συχνές στις γυναίκες

Οι γυναίκες αθλήτριες είναι γνωστό ότι έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο να τραυματίσουν τον πρόσθιο χιαστό σύνδεσμό…

2 ώρες ago

Ενδοοικογενειακή βία στο Βόλο: Την απειλούσε με κατσαβίδι μπροστά στο ανήλικο παιδί τους

Είναι αδιανόητο αυτό που φώναζε ο σύζυγος απειλώντας τη γυναίκα του με κατσαβίδι μπροστά στο…

3 ώρες ago

Τα κορίτσια ξενυχτάνε και φοράνε σούπερ μίνι… σπάζοντας το πρωτόκολλο

Σε διακοπές στη Μαγιόρκα βρίσκεται αυτή την περίοδο η βασιλική οικογένια της Ισπανίας και ένα…

4 ώρες ago

Αυτή είναι η σωτήρια κίνηση για απώλεια βάρους

Το βάρος και οι θερμίδες για πολλές από εμάς έχουν γίνει ένας μόνιμος εφιάλτης, που…

6 ώρες ago