«Ο άνθρωπος με το γαρύφαλλο»: Η άγνωστη ιστορία του σκίτσου του Πικάσο για τον Νίκο Μπελογιάννη

ο-άνθρωπος-με-το-γαρύφαλλο-η-άγνωστη

70 χρόνια συμπληρώθηκαν από την ημέρα που εκτελέστηκε ο Νίκος Μπελογιάννης, ο «άνθρωπος με το γαρύφαλλο».

«Ανακοινούμεν ότι σήμερον 30ήν Μαρτίου και ώραν 4.15 πρωϊνήν εξετελέσθησαν οι καταδικασθέντες εις θάνατον επί κατασκοπεία υπό του Τακτικού Στρατοδικείου Αθηνών, Μπελογιάννης, Αργυριάδης, Καλούμενος και Μπάτσης, εις τον συνήθη τόπον εκτελέσεων Γουδί, τηρηθεισών όλων των νομίμων διατυπώσεων».

Αυτή ήταν η επίσημη ανακοίνωση της Ανωτέρας Στρατιωτικής Διοίκησης Αττικής και Νήσων για την εκτέλεση των τεσσάρων κομμουνιστών.

Ο Νίκος Μπελογιάννης γεννήθηκε το 1915 στην Αμαλιάδα και εντάχθηκε στο ΚΚΕ από μικρή ηλικία. Το 1932 έγινε μέλος της ΟΚΝΕ(νυν ΚΝΕ) και δύο χρόνια αργότερα του ΚΚΕ. Ξεκίνησε να φοιτά στην Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, αλλά δεν ολοκλήρωσε τις σπουδές, γιατί με απόφαση της Συγκλήτου αποβλήθηκε για την πολιτική του δράση.

%ce%bf-%ce%ac%ce%bd%ce%b8%cf%81%cf%89%cf%80%ce%bf%cf%82-%ce%bc%ce%b5-%cf%84%ce%bf-%ce%b3%ce%b1%cf%81%cf%8d%cf%86%ce%b1%ce%bb%ce%bb%ce%bf-%ce%b7-%ce%ac%ce%b3%ce%bd%cf%89%cf%83%cf%84%ce%b70

Από τότε, πέρασε από πολλές δοκιμασίες. Φυλακές, εξορίες, βασανιστήρια στην Ασφάλεια Πατρών, τρομοκρατία στα ιταλικά στρατόπεδα. Στα χρόνια της ναζιστικής κατοχής ήταν καπετάνιος μεραρχίας του ΕΛΑΣ στην Πελοπόννησο και μέλος του Γραφείου Περιοχής Πελοποννήσου του ΚΚΕ. Στον Εμφύλιο Πόλεμο, ο Νίκος Μπελογιάννης ήταν πολιτικός επίτροπος μεραρχίας του Δημοκρατικού Στρατού. Παράλληλα με την καθοδηγητική του δουλειά, έγραψε άρθρα και μελέτες φιλολογικού, ιστορικού και οικονομικού περιεχομένου.

Το 1949, μετά την λήξη του Εμφυλίου Πολέμου, διέφυγε στις σοσιαλιστικές χώρες και γρήγορα ανέβηκε τα σκαλιά της κομματικής ιεραρχίας. Έγινε αρχικά αναπληρωματικό μέλος της Κ.Ε του ΚΚΕ και αργότερα τακτικό μέλος. Τον Ιούνιο του 1950 επέστρεψε στην Ελλάδα με πλαστό διαβατήριο για να αναλάβει την οργάνωση του παράνομου μηχανισμού του κόμματος μαζί με τον Νίκο Πλουμπίδη

Τον Δεκέμβριο όμως του ίδιου χρόνου, ο Νίκος Μπελογιάννης και 93 ακόμη σύντροφοί του -μεταξύ των οποίων ο δημοσιογράφος Στάθης Δρομάζος, ο Στέργιος Γραμμένος και η Έλλη Ιωαννίδου (Παππά)- συνελήφθησαν και στις 19 Οκτωβρίου 1951 οδηγήθηκαν σε δίκη. Κατηγορήθηκαν για απόπειρα ανασυγκρότησης του ΚΚΕ, με βάση τον Α.Ν 509/1947.

Στις 15 Νοεμβρίου ο πρόεδρος του Εκτάκτου Στρατοδικείου Αθηνών αντισυνταγματάρχης Ανδρέας Σταυρόπουλος ανακοινώνει την ετυμηγορία, πλαισιωμένος από τους στρατοδίκες Γεώργιο Παπαδόπουλο (τον μετέπειτα δικτάτορα), Ν. Κομιάνο, Γ. Κοράκη, και Θ. Κυριακόπουλο. Ο Νίκος Μπελογιάννης ήταν μεταξύ των καταδικασθέντων σε θάνατο. Η απόφαση προκαλεί διεθνή κατακραυγή, ενώ στο εσωτερικό της χώρας το πολιτικό κλίμα φορτίζεται και πάλι επικίνδυνα.

Σύμφωνα με την πολιτική της κυβέρνησης Πλαστήρα – Βενιζέλου, η ποινή των καταδικασθέντων έπρεπε να μετατραπεί σε ισόβια κάθειρξη. Η ανακάλυψη όμως ασυρμάτων σε Γλυφάδα και Καλλιθέα από τις διωκτικές αρχές αποδόθηκε στον παράνομο μηχανισμό του ΚΚΕ και ο Μπελογιάννης οδηγήθηκε σε νέα δίκη στις 15 Φεβρουαρίου 1952, ενώπιον του Διαρκούς Στρατοδικείου Αθηνών για παράβαση του Α.Ν 375/36 περί κατασκοπείας.

Η εκτέλεση

%ce%bf-%ce%ac%ce%bd%ce%b8%cf%81%cf%89%cf%80%ce%bf%cf%82-%ce%bc%ce%b5-%cf%84%ce%bf-%ce%b3%ce%b1%cf%81%cf%8d%cf%86%ce%b1%ce%bb%ce%bb%ce%bf-%ce%b7-%ce%ac%ce%b3%ce%bd%cf%89%cf%83%cf%84%ce%b72

Παρά την παγκόσμια κινητοποίηση και συγκίνηση, το δικαστήριο, αποτελούμενο αυτή τη φορά από τακτικούς στρατοδίκες, καταδίκασε ομόφωνα σε θάνατο την 1η Μαρτίου του 1952 τον Μπελογιάννη και τους συντρόφους του Έλλη Παππά, Νίκο Καλούμενο, Δημήτρη Μπάτση, Ηλία Αργυριάδη και Τάκη Λαζαρίδη.

Στις 30 Μαρτίου 1952, ημέρα Κυριακή και ώρα 04:10 τα χαράματα, οι τέσσερις μελλοθάνατοι κομμουνιστές, Μπελογιάννης, Νίκος Καλούμενος, Δημήτης Μπάτσης και Ηλίας Αργυριάδης μεταφέρθηκαν από τις φυλακές της Καλλιθέας στο στρατόπεδο του Γουδή και εκτελέστηκαν δια τυφεκισμού με τα φώτα των προβολέων των φορτηγών που τους μετέφεραν.

Η Έλλη Παππά δεν εκτελέστηκε λόγω του παιδιού του Μπελογιάννη που είχε πρόσφατα γεννήσει μέσα στη φυλακή και ο Τάκης Λαζαρίδης λόγω του νεαρού της ηλικίας του καθώς και διότι ο πατέρας του είχε εκτελεστεί από τους Βούλγαρους κατακτητές. Δόθηκε επίσης χάρη στους Χαράλαμπο Τουλιάτο και Μιλτιάδη Μπισμπάνο.

Η ώρα και η ημέρα της εκτέλεσης ήταν εξαιρετικά ασυνήθιστη (οι εκτελέσεις γινόταν πάντα με το πρώτο φως του ήλιου και ποτέ μέρα Κυριακή ακόμα και από τους Γερμανούς Ναζί κατακτητές) και φέρεται να έγινε τότε για να προλάβουν οι υπέρμαχοι της εκτέλεσης τυχόν απονομή χάριτος.

Τα άσχημα μαντάτα ταξίδεψαν γρήγορα μέχρι το στρατόπεδο συγκέντρωσης πολιτικών κρατουμένων στον Άγιο Ευστράτιο, όπου ζούσε εξόριστος ο Γιάννης Ρίτσος. Την ίδια μέρα θα γράψει το ποίημα «Ο Άνθρωπος με το Γαρύφαλλο».

«Σήμερα το στρατόπεδο σωπαίνει.

Σήμερα ο ήλιος τρέμει αγκιστρωμένος στη σιωπή

όπως τρέμει το σακάκι του σκοτωμένου στο συρματόπλεγμα.

Σήμερα ο κόσμος είναι λυπημένος.

Ξεκρέμασαν μια μεγάλη καμπάνα και την ακούμπησαν στη γη.

Μες στο χαλκό της καρδιοχτυπά η ειρήνη.

Σιωπή. Ακούστε τούτη την καμπάνα.

Σιωπή. Οι λαοί περνούν σηκώνοντας στους ώμους τους

το μέγα φέρετρο του Μπελογιάννη…»

Το σκίτσο – πορτρέτο του Πικάσο

%ce%bf-%ce%ac%ce%bd%ce%b8%cf%81%cf%89%cf%80%ce%bf%cf%82-%ce%bc%ce%b5-%cf%84%ce%bf-%ce%b3%ce%b1%cf%81%cf%8d%cf%86%ce%b1%ce%bb%ce%bb%ce%bf-%ce%b7-%ce%ac%ce%b3%ce%bd%cf%89%cf%83%cf%84%ce%b74

Ο Πάμπλο Πικάσο ήταν γνωστός για την αντιφασιστική του ιδεολογία, καθώς και για το γεγονός, ότι είχε προσχωρήσει στον Κομμουνισμό. Από τη διεθνή επικαιρότητα ενημερωνόταν για τις δίκες των κομμουνιστών στην Ελλάδα. Η στάση του Μπελογιάννη τον είχε συγκλονίσει με έναν ιδιαίτερο τρόπο. Κυρίως γιατί στη δίκη κρατούσε το κόκκινο γαρύφαλλο που του είχε χαρίσει η σύντροφός του, Έλλη Παππα.

Η ρομαντική εικόνα του νεαρού αντιστασιακού συγκίνησε τον Πικάσο και ζωγράφισε ένα σκίτσο. Ένα πορτρέτο του Μπελογιάννη, στο οποίο απεικονίζεται ο ίδιος με το γαρύφαλλο στο χέρι. Ο μεγάλος Ισπανός ζωγράφος το δημοσίευσε, αφότου ανακοινώθηκε η απόφαση για την εκτέλεση του Μπελογιάννη. Ήταν μία πράξη αντίδρασης, ανάμεσα στις δεκάδες που ξέσπασαν διεθνώς.

Περίπου 250.000 ήταν οι προσωπικότητες που ζητούσαν από την Ελλάδα να μην καταδικάσει τον Νίκο Μπελογιάννη. Ανάμεσά τους ο Σαρλ ντε Γκολ και σχεδόν όλες οι προσωπικότητες της γαλλικής πολιτικής ζωής, καθώς και 159 βουλευτές των δύο μεγάλων κομμάτων της Μεγάλης Βρετανίας. Ο Πωλ Ελυάρ, ο Ζαν Κοκτώ, ο Ζαν-Πωλ Σαρτρ, ο Ναζίμ Χικμέτ, ο Τσάρλι Τσάπλιν και πολλοί άλλοι διάσημοι και μη, επικριτές της απόφασης.

Το πορτρέτο, όπως μπορείτε να δείτε, στην άκρη του μένει ανοιχτό. Όταν ρώτησαν τον Πικάσο για δεν το έκλεισε, εκείνος απάντησε: «Έναν τόσο μεγάλο άνθρωπο δεν μπορείς να τον κλείσεις σε ένα πορτρέτο»…

Στη μνήμη του ένα χωριό Ελλήνων μεταναστών στην Ουγγαρία παίρνει το όνομα Μπελογιάννης, ονομασία που υπάρχει μέχρι και σήμερα ενώ ανδριάντας του στήνεται και σε κεντρικό δρόμο του Βερολίνου.

Διαβάστε επίσης:

Τι φταίει που όλο και περισσότεροι γάμοι λύνονται τα τελευταία χρόνια; Πώς αλλάζει η κοινωνία;

Αφιέρωμα εφημερίδας στο γάμο Ρούλας-Μάνου – Πώς έγινε “γιατρός των γηπέδων”

Top Gun: Maverick, η συνέχεια της περίφημης ταινίας έρχεται στους κινηματογράφους

Σχετικά Άρθρα
Το μπαλκόνι της Ιουλιέτας στη Βερόνα: Ο μύθος και τα χιλιάδες γράμματα ερωτευμένων κολλημένα με τσίχλες
Το μπαλκόνι της Ιουλιέτας στη Βερόνα: Ο μύθος και τα χιλιάδες γράμματα ερωτευμένων κολλημένα με τσίχλες
Πίσω από τις πόρτες του πιο διάσημου οίκου ανοχής: Η Μαντάμ Κλοντ, ο Ωνάσης, ο Κένεντι και ο Ντε Γκωλ
Πίσω από τις πόρτες του πιο διάσημου οίκου ανοχής: Η Μαντάμ Κλοντ, ο Ωνάσης, ο Κένεντι και ο Ντε Γκωλ
26-%cf%87%cf%81%cf%8c%ce%bd%ce%b9%ce%b1-%cf%87%cf%89%cf%81%ce%af%cf%82-%cf%84%ce%bf%ce%bd-%ce%b1%ce%bd%ce%b4%cf%81%ce%ad%ce%b1-%cf%80%ce%b1%cf%80%ce%b1%ce%bd%ce%b4%cf%81%ce%ad%ce%bf%cf%85-%ce%bf0
26 χρόνια χωρίς τον Ανδρέα Παπανδρέου: Ο ηγέτης μίας άλλης εποχής που λάτρευε τον Σινάτρα
Λάρισα, όπως Κωσταλέξι: Η τραγική ιστορία της Ελένης που είχε συγκλονίσει το πανελλήνιο
Λάρισα, όπως Κωσταλέξι: Η τραγική ιστορία της Ελένης που είχε συγκλονίσει το πανελλήνιο
Η πιο πετυχημένη serial killer που υπήρξε ποτέ «έφαγε» 600 συζύγους με ένα... καλλυντικό!
Η πιο σατανική serial killer που υπήρξε ποτέ «καθάρισε» 600 συζύγους με ένα… καλλυντικό!
Αλίκη Διπλαράκου: Η «Μις Ευρώπη» 1930 που «έκλεισε» την Ερμού και παραβίασε το άβατο το Αγίου Όρους
Αλίκη Διπλαράκου: Η Μις Ευρώπη του ’30 που «έκλεισε» την Ερμού και παραβίασε το άβατο το Αγίου Όρους

Ακολουθήστε μας στο Google News
και ενημερωθείτε πρώτοι για τα νέα άρθρα του