Όταν το παιχνίδι παύει να είναι αθώο: Η ΕΕ βάζει όρια στο υπερβολικό gaming

Από τη διασκέδαση στον εθισμό – γιατί η Ευρώπη στρέφει το βλέμμα της στη βιομηχανία των βιντεοπαιχνιδιών

Τα βιντεοπαιχνίδια δεν είναι πια απλώς ένα χόμπι. Αποτελούν μία από τις πιο ισχυρές και κερδοφόρες βιομηχανίες ψυχαγωγίας στον κόσμο, με εκατοντάδες εκατομμύρια Ευρωπαίους –μικρούς και μεγάλους– να παίζουν καθημερινά σε κονσόλες, υπολογιστές, κινητά και πλατφόρμες εικονικής πραγματικότητας. Για τη νέα γενιά ειδικά, το gaming είναι τρόπος χαλάρωσης, κοινωνικοποίησης και έκφρασης.

Όσο όμως η δημοφιλία και τα κέρδη αυξάνονται τόσο εντείνονται και οι ανησυχίες για τις λιγότερο φωτεινές πλευρές του ψηφιακού παιχνιδιού. Εκεί ακριβώς έρχεται η Ευρωπαϊκή Ένωση, βάζοντας στο μικροσκόπιο το φαινόμενο του υπερβολικού gaming και τις πρακτικές που μπορεί να οδηγούν σε εθισμό.

Η πανίσχυρη βιομηχανία του gaming στην Ευρώπη

Σύμφωνα με στοιχεία της Video Games Europe, η ευρωπαϊκή αγορά βιντεοπαιχνιδιών άγγιξε τα 27 δισεκατομμύρια ευρώ το 2024, ενώ περισσότεροι από τους μισούς Ευρωπαίους ηλικίας 6 έως 64 ετών παίζουν βιντεοπαιχνίδια. Τις περιόδους των γιορτών, μάλιστα, τέσσερις στους δέκα παίκτες αφιερώνουν ακόμα περισσότερο χρόνο στο gaming, αναζητώντας χαλάρωση και διασκέδαση.

Για τους ευρωπαϊκούς θεσμούς, όμως, προκύπτει ένα κρίσιμο ερώτημα: πότε η ψυχαγωγία ξεπερνά το όριο και μετατρέπεται σε ψηφιακή εξάρτηση;

Η απάντηση επιχειρείται να δοθεί μέσω του επερχόμενου Νόμου για την Ψηφιακή Δικαιοσύνη (Digital Fairness Act – DFA), που στοχεύει στην ενίσχυση της προστασίας των καταναλωτών στο διαδίκτυο. Στο επίκεντρο βρίσκεται η λεγόμενη «ψηφιακή εξάρτηση» και οι σχεδιαστικές πρακτικές που κρατούν τους χρήστες συνεχώς «κολλημένους» στην οθόνη.

Σχεδιασμός που εθίζει και πρακτικές υπό αμφισβήτηση

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει πλέον ανοιχτά ότι πολλά ψηφιακά προϊόντα –ανάμεσά τους και τα βιντεοπαιχνίδια– ενσωματώνουν μηχανισμούς που ενισχύουν την υπερβολική εμπλοκή. Όπως έχει δηλώσει ο επίτροπος Καταναλωτών Michael McGrath, περίπου το 31% των Ευρωπαίων καταναλωτών επηρεάζεται από εθιστικά χαρακτηριστικά σχεδιασμού.

Στο επίκεντρο της κριτικής βρίσκονται τα περίφημα «loot boxes»: ψηφιακά πακέτα με τυχαίες ανταμοιβές που ο παίκτης αγοράζει χωρίς να γνωρίζει τι ακριβώς θα κερδίσει. Ο μηχανισμός θυμίζει έντονα τζόγο, καθώς βασίζεται στην προσμονή και την τύχη – στοιχεία που μπορούν να οδηγήσουν σε επαναλαμβανόμενες αγορές και υπερβολική ενασχόληση.

Παιδιά, παιχνίδι και όρια

Ήδη από το 2020, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είχε χαρακτηρίσει τα loot boxes «πύλη από τα παιχνίδια προς τον τζόγο». Σήμερα, η ανησυχία γίνεται εντονότερη, καθώς τα στοιχεία δείχνουν ότι το 84% των παιδιών ηλικίας 11 έως 14 ετών στην ΕΕ παίζει βιντεοπαιχνίδια. Ευρωβουλευτές ζητούν αυστηρότερα μέτρα, τονίζοντας ότι οι ανήλικοι είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι σε εθιστικούς μηχανισμούς.

Παράλληλα, προβληματισμό προκαλούν και οι κοινωνικές πτυχές των διαδικτυακών παιχνιδιών. Πλατφόρμες όπως το Roblox έχουν βρεθεί στο στόχαστρο ερευνών, λόγω καταγγελιών ότι παιδιά εκτίθενται σε ακατάλληλο περιεχόμενο και επικίνδυνες αλληλεπιδράσεις.

Προς μια πιο ασφαλή ψηφιακή εμπειρία

Υπό αυτές τις συνθήκες, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζει ακόμα και το ενδεχόμενο ορισμένα εθιστικά χαρακτηριστικά να απενεργοποιούνται από προεπιλογή ή να απαγορεύονται πλήρως σε παιχνίδια που απευθύνονται σε παιδιά. Στόχος δεν είναι να «δαιμονοποιηθεί» το gaming, αλλά να τεθούν σαφή όρια σε έναν πανίσχυρο ψηφιακό κλάδο, ώστε η διασκέδαση να παραμένει διασκέδαση – και όχι παγίδα για τους πιο ευάλωτους.

Διαβάστε επίσης

Η καλή είδηση της ημέρας: Η Φωτεινή Τριχά “Κορυφαία πολίστρια στον κόσμο για το 2025” (Βίντεο)

Πέθανε η Μπριζίτ Μπαρντό: Το αντίο στη «Μπεμπέ» που έγινε μύθος, σύμβολο του σεξ και φωνή για τα ζώα