150 χρόνια μετά την πρώτη του έκδοση (1869), αλλά και 200 χρόνια από την καταληκτική ημερομηνία των γεγονότων που διαδραματίζονται στις σελίδες του, το σημαντικότερο μυθιστόρημα της παγκόσμιας λογοτεχνίας, το έπος του Λέοντος Τολστόι «Πόλεμος και Ειρήνη», παίρνει σάρκα κι οστά υπό τη σκηνοθετική μπαγκέτα της Ιόλης Ανδρεάδη στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά.



Με όχημα τα γεγονότα που έλαβαν χώρα επί ρωσικού εδάφους μεταξύ 1805 και 1820 και έχουν ως επίκεντρο την επίδραση της γαλλικής εισβολής στην Τσαρική Ρωσία, ο Λέων Τολστόι πραγματοποιεί στο έργο αυτό μια οικουμενική σκιαγράφηση της ανθρώπινης ψυχής.

Το εγχείρημα του συγγραφικού διδύμου της θεατρικής διασκευής, της Ιόλης Ανδρεάδη και του Άρη Ασπρούλη, ήταν παράτολμο εξαρχής. Γιατί πώς θα μπορούσε να δαμάσει κάποιος ένα σκοτεινό και δύστροπο κείμενο 1800 περίπου σελίδων, ένα κείμενο που εξυμνεί τη γενναιότητα, την ομορφιά, τη δύναμη ψυχής, τη στρατηγική ευφυΐα και το υψηλό φρόνημα ενός ολόκληρου λαού;


Οι δυο τους το κατάφεραν και μάλιστα με τρόπο ευφυή, καθώς δεν μπήκαν στη διαδικασία ούτε να αναμετρηθούν με το… θηρίο, ούτε να φέρουν επί σκηνής όλα όσα διαδραματίζονται στο βιβλίο. Τουναντίον εστιάζουν στις τελευταίες 50 σελίδες του βιβλίου, εκεί όπου αναδύεται συγκεντρωτικά όλο το «άρωμα», αλλά και το νόημά του, εκεί όπου «εκπνέουν» οι ήρωες χορεύοντας ένα όμορφο νοσταλγικό αποχαιρετιστήριο βαλς. Σ’ αυτές τις σελίδες δίνουν μία λυρική πνοή μέσω μιας μεγάλης αντίθεσης. Στη -σχεδόν- άδεια μεγάλη σκηνή του Δημοτικού θεάτρου Πειραιά, οι ήρωες του Τολστόι φαίνονται μικροί. Μικροί απέναντι στον πόλεμο, αλλά και στην ειρήνη, μικροί απέναντι στα γεγονότα, στα όσα έχουν διαδραματιστεί. Τα σκηνικά αντικείμενα που «πέφτουν» πάνω τους είναι επίσης υπερμεγέθη (σκηνογραφία – κοστούμια: Δήμητρα Λιάκουρα), γεγονός που υποδηλώνει το πόσο τελικά μικρός είναι ο άνθρωπος απέναντι στην ιστορία, απέναντι στις αποφάσεις που λαμβάνονται από τους ισχυρούς.

Ευρηματική και λειτουργική η σκηνοθεσία της Ιόλης Ανδρεάδη, καθώς πάνω στη σκηνή φέρνει τον ίδιο τον Τολστόι και τη γυναίκα του Σοφία (Κώστας Καζάκος και Ρούλα Πατεράκη) και μέσω της αφήγησής τους, φωτίζει έναν έναν τους ήρωες, εμβαθύνει μέσα στις ιδιαίτερες και πιο ανθρώπινες πτυχές τους και εξαίρει τις ανθρώπινες αδυναμίες τους.

Στιβαρές οι ερμηνείες των περισσότερων εκ των πρωταγωνιστών (Γεράσιμος Γεννατάς, Πυγμαλίων Δαδακαρίδης, Τζένη Κόλλια, Νεφέλη Κουρή, Κωνσταντίνος Μπιμπής, Κώστας Νικούλι, Ρούλα Πατεράκη, Βασιλική Τρουφάκου, Ανδρέας Κανελλόπουλος και Εστέλλα Κοπάνου) του έργου με τον Πυγμαλίωνα Δαδακαρίδη να πρωτοστατεί με μία πιο ήπια, αλλά ισχυρής εσωτερικής έντασης ερμηνεία, αλλά και τον Κωνσταντίνο Μπιμπή και τη Βασιλική Τρουφάκου να δίνουν τη δική τους ιδιαίτερη νότα. Παρόντες επί ένα τρίωρο ο Κώστας Καζάκος και η Ρούλα Πατεράκη συνετέλεσαν – με το ειδικό τους βάρος – στο να δημιουργηθεί μία υποβλητική θεατρική ατμόσφαιρα. Μοναδική παραφωνία στις ερμηνείες, αυτή του Γεράσιμου Γεννατά, καθώς έδειξε έναν μάλλον υπερβάλλοντα ζήλο και μία …υπερερμηνεία στον ρόλο του Ναπολέοντα, κάτι που ήλθε σε πλήρη αντίθεση με τις υπόλοιπες ερμηνείες.

Το συμπέρασμα που βγαίνει από το θεατρικό αυτό εγχείρημα της Ιόλης Ανδρεάδη και του Άρη Ασπρούλη έχει μόνο θετικό πρόσημο και είναι δηλωτικό του πόσο το κοινό ανταποκρίνεται στις «προκλήσεις» αυτές, αλλά και του πόσο «ανάγκη» έχει αυτά τα εμβληματικά κείμενα.

Το Δημοτικό Θέατρο Πειραιά τα Δευτερότριτα γεμίζει ασφυκτικά από κοινό κάθε ηλικίας. Κοινό που είναι επί τρεις ώρες σε πλήρη εγρήγορση και ακούει τα λόγια του Τολστόι με αξιοπρόσεκτη -σχεδόν ευλαβική- προσήλωση. Αυτό από μόνο του αντισταθμίζει τις κατά τόπου αστοχίες της παράστασης.

Tip: Εξαιρετικό το πρόγραμμα της παράστασης που κυκλοφορεί από την Κάπα Εκδοτική. Περιέχει όλο το κείμενο του έργου και έχει έναν εξαιρετικό πρόλογο από τον Δημήτρη Μανιάτη. Αξίζει να το βάλετε στη βιβλιοθήκη σας.

από Γεωργία Οικονόμου