Αρχική > Διατροφή > Πες "όχι" στην παχυσαρκία! Μάθε πώς θα ξεφορτωθείς τα περιττά κιλά και θα αποκτήσεις ευεξία

Πες "όχι" στην παχυσαρκία! Μάθε πώς θα ξεφορτωθείς τα περιττά κιλά και θα αποκτήσεις ευεξία

woman-diet-1Με τις κατάλληλες αλλαγές στον τρόπο ζωής, κυρίως μέσω σωστής διατροφής και σωματικής άσκησης, μπορεί κανείς να αναστρέψει την παχυσαρκία και, αν έχει θέληση, να μην ξαναπαχύνει. Αυτό τονίζει σε συνέντευξή του στο Αθηναϊκό και Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ένας Έλληνας επιστήμονας της διασποράς, ειδικός σε θέματα μεταβολισμού του ανθρώπου, διατροφής και παχυσαρκίας, Φαίδων Μάγκος, επίκουρος καθηγητής της Ιατρικής Σχολής του Εθνικού Πανεπιστημίου της Σιγκαπούρης.

Πρέπει να θεωρούμε την παχυσαρκία αρρώστια όπως τον διαβήτη;

Θα πρέπει πρώτα να ξεκαθαρίσουμε τι σημαίνει «αρρώστια»! Αν ως αρρώστια ορίζουμε μια χρόνια κατάσταση που υποβαθμίζει την υγεία, τότε ναι, η παχυσαρκία είναι μια κατάσταση που δεν αλλάζει από τη μία μέρα στην άλλη, ενώ παράλληλα έχει αρνητικές επιδράσεις σε όλα σχεδόν τα όργανα, τα συστήματα και τις φυσιολογικές λειτουργίες του σώματος. Αν όμως ως αρρώστια ορίζουμε μια μη αναστρέψιμη κατάσταση που απαιτεί χρόνια φαρμακευτική αγωγή, όπως ο διαβήτης, τότε όχι, η παχυσαρκία είναι αναστρέψιμη και μπορεί – στην πλειονότητα των περιπτώσεων – να θεραπευτεί με κατάλληλες αλλαγές στον τρόπο ζωής, με δίαιτα και άσκηση. Αρκεί να υπάρχει θέληση και υπομονή, γιατί η αλλαγή στον τρόπο ζωής είναι κάτι που λέγεται εύκολα, αλλά γίνεται δύσκολα.

Αρκεί πράγματι μια μείωση του βάρους μόνο 5%, για να δει σημαντικά οφέλη ένας παχύσαρκος;

Όσον αφορά στη μεταβολική υγεία, τότε αρκεί μια μικρή μείωση του σωματικού βάρους για να αποκομίσει ένα παχύσαρκο άτομο σημαντικά οφέλη. Στην πραγματικότητα, οι περισσότερες μεταβολικές διαταραχές που σχετίζονται με την παχυσαρκία, είναι αναστρέψιμες, τουλάχιστον όσο βρίσκονται ακόμα σε πρώιμο στάδιο. Επιπλέον, μια μικρή απώλεια βάρους συνήθως επιφέρει δυσανάλογα μεγάλη βελτίωση. Για παράδειγμα, μια απώλεια βάρους της τάξης του 10% οδηγεί σε επίπεδα λιπιδίων στο αίμα (π.χ. τριγλυκεριδίων) που είναι παρόμοια με αυτά ατόμων κανονικού βάρους, παρόλο που τα παχύσαρκα άτομα παραμένουν σημαντικά υπέρβαρα ακόμα και μετά την απώλεια βάρους. Μάλιστα, ακόμα και μία μόνο ημέρα υποθερμιδικής δίαιτας έχει σημαντικές θετικές επιδράσεις στο μεταβολισμό, χωρίς καμία απώλεια βάρους. Δυστυχώς, οι μεταβολικές διαταραχές της παχυσαρκίας αναστρέφονται όλο και πιο δύσκολα όσο πιο όψιμο είναι το στάδιο, ενώ από ένα σημείο και μετά πολλές από αυτές γίνονται μη αναστρέψιμες. Γι’ αυτό το λόγο πρέπει να παρεμβαίνει κανείς όσο το δυνατόν πιο σύντομα.

Είναι δυνατό να είναι κανείς αδύνατος, αλλά άρρωστος από άποψη μεταβολισμού;

Να ξεκαθαρίσω ότι είναι πιθανό να είναι κανείς παχύσαρκος/η, αλλά παράλληλα να παραμένει υγιής από άποψη μεταβολισμού. Ανάλογα με τα κριτήρια που χρησιμοποιούνται για να οριστεί η «μεταβολική υγεία» στις διάφορες μελέτες, ένα 10% έως 50% των ατόμων που είναι παχύσαρκα, δεν αντιμετωπίζουν καμία μεταβολική διαταραχή. Τα άτομα αυτά, μάλιστα, είναι και σχετικά «ανθεκτικά» στις δυσμενείς μεταβολικές επιπτώσεις της περαιτέρω αύξησης του βάρους. Αν αυτό οφείλεται στα γονίδια, στο πρωιμότερο στάδιο της παχυσαρκίας ή στο νεαρότερο της ηλικίας τους, δεν είναι ακόμα ξεκάθαρο. Ενδέχεται δηλαδή αυτή η «ασπίδα προστασίας» να είναι περισσότερο προσωρινή παρά μόνιμη. Αντίστοιχα, είναι εξίσου πιθανό να είναι κανείς αδύνατος/η, αλλά παράλληλα να είναι άρρωστος/η από άποψη μεταβολισμού. Ένα 5% έως 45% των ατόμων που θεωρούνται αδύνατα με βάση το σωματικό βάρος, έχουν μεταβολικές διαταραχές που συνήθως σχετίζονται με την παχυσαρκία. Μάλιστα, τα άτομα αυτά αναφέρονται στη βιβλιογραφία ως «νορμοβαρή άτομα που είναι μεταβολικά παχύσαρκα». Αν και οι λόγοι στους οποίους οφείλεται το φαινόμενο αυτό, είναι ακόμα εν πολλοίς άγνωστοι, αυτό που είναι σίγουρο, είναι ότι τα άτομα αυτά διατρέχουν υψηλό κίνδυνο για μεταβολικά νοσήματα.

Beautiful-Woman-Eating-Potatoe-Chips

Πόσο σημαντική θεωρείτε τη διατροφή για την πρόληψη των ασθενειών; Μπορεί να υπάρξει μια πραγματικά επιστημονική εξατομικευμένη διατροφή, κατάλληλη για κάθε άνθρωπο ξεχωριστά;

Αν αναλογιστεί κανείς τι σημαίνει «διατροφή» και καταλάβει ότι αυτή ξεκινά από τη μήτρα και συνεχίζεται καθόλη τη διάρκεια της ζωής του ανθρώπου, θα συμπεράνει εύκολα ότι η διατροφή είναι ένας εξαιρετικά σημαντικός παράγοντας που επηρεάζει την υγεία, την πρόληψη, αλλά και δυνητικά τη θεραπεία πολλών νοσημάτων. Εξίσου σημαντική είναι βέβαια και η σωματική δραστηριότητα. Αυτό δεν σημαίνει ότι υπάρχει ένας ιδανικός συνδυασμός δίαιτας και άσκησης, που να αποτρέπει με βεβαιότητα όλες τις ασθένειες. Ωστόσο είναι σίγουρο ότι μια ισορροπημένη δίαιτα και η τακτική άσκηση μπορούν είτε να αποτρέψουν μια νόσο, είτε να καθυστερήσουν την εμφάνισή της, είτε να ελαχιστοποιήσουν τις επιπτώσεις της στην υγεία. Για παράδειγμα, ο συνδυασμός ισορροπημένης δίαιτας και τακτικής σωματικής άσκησης είναι περισσότερο από 50% πιο αποτελεσματικός από τη συνήθη φαρμακευτική αγωγή με μετφορμίνη για την πρόληψη του διαβήτη τύπου 2. Οποιαδήποτε δίαιτα είναι εκ των πραγμάτων εξατομικευμένη. Ευτυχώς υπάρχουν πολλοί «βαθμοί ελευθερίας», ώστε κάθε άνθρωπος να μπορεί να ακολουθεί μια δίαιτα, που να ταιριάζει στον τρόπο ζωής του, στις διατροφικές του συνήθειες κλπ., η οποία παράλληλα να είναι ισορροπημένη και να του εξασφαλίζει βέλτιστη υγεία. Στην περίπτωση ασθενειών, τα πράγματα δεν αλλάζουν και πολύ όσον αφορά στην εξατομίκευση, αλλά μειώνονται σημαντικά οι «βαθμοί ελευθερίας». Κάποιος που πάσχει από διαβήτη τύπου 2, για παράδειγμα, δεν μπορεί να καταναλώσει όσους υδατάνθρακες θέλει, όποτε θέλει. Αν και είναι πολύ πιθανό να φτάσουμε κάποια στιγμή να έχουμε τη δυνατότητα να καταρτίσουμε την «τέλεια» δίαιτα για κάθε άνθρωπο ξεχωριστά, π.χ. με βάση τα γονίδια, είναι μάλλον αδύνατο να μπορέσουμε να κάνουμε τη δίαιτα αυτή πράξη. Η περιεκτικότητα του ίδιου τροφίμου ή φαγητού σε θρεπτικά συστατικά δεν είναι κάτι σταθερό, ούτε κάτι που μπορούμε να γνωρίζουμε εκ των προτέρων με μεγάλη ακρίβεια. Επομένως, η «πραγματικά επιστημονική εξατομικευμένη διατροφή, κατάλληλη για κάθε άνθρωπο ξεχωριστά» είναι κάτι μάλλον ουτοπικό. Εκτός και αν αποφασίσουμε να τρεφόμαστε με «οδοντόκρεμες» όπως οι αστροναύτες! Αλλά μην απελπίζεστε: το εύρος της σωστής διατροφής είναι αρκετά μεγάλο…

bigstock-woman-eating-healthy

Υπάρχει κάποια μέθοδος αδυνατίσματος που είναι αποδεδειγμένα πιο αποτελεσματική;

Φυσικά και υπάρχει! Η αποδεδειγμένα πιο αποτελεσματική μέθοδος αδυνατίσματος είναι αυτή που μπορείς να ακολουθήσεις για μεγάλο χρονικό διάστημα και δυνητικά, για μια ζωή. Εννοώ, προφανώς, ότι δεν υπάρχει κάποια μέθοδος που να δουλεύει για όλους ανεξαιρέτως.Το βασικότερο χαρακτηριστικό οποιασδήποτε μεθόδου αδυνατίσματος είναι η επίτευξη αρνητικού ενεργειακού ισοζυγίου. Δηλαδή, οι θερμίδες που καταναλώνονται από τη δίαιτα, πρέπει να είναι λιγότερες από αυτές που χρησιμοποιούνται για τη διατήρηση των σωματικών λειτουργιών και αυτές που καίγονται μέσω της σωματικής δραστηριότητας. Το πώς θα επιτευχθεί αυτό, καθώς και τα υπόλοιπα χαρακτηριστικά της δίαιτας, για παράδειγμα η σύστασή της σε υδατάνθρακες, πρωτεΐνες ή λίπη, ο αριθμός και το μέγεθος των γευμάτων, η ώρα κατανάλωσής τους, οι συνδυασμοί τροφών, καθώς και τα διάφορα «μαγικά» που έρχονται στο φως της δημοσιότητας από καιρού εις καιρόν, έχουν πολύ μικρότερη σημασία, ειδικά όσον αφορά στη μείωση του βάρους. Εν ολίγοις, αποκλειστικά και μόνο για τη ρύθμιση του σωματικού βάρους, οι θερμίδες είναι το δάσος, ενώ όλα τα υπόλοιπα είναι φύλλα – ούτε καν δέντρα… Η σωματική δραστηριότητα -αερόβια άσκηση και άσκηση με αντιστάσεις- αποτελεί ένα σημαντικό κομμάτι οποιασδήποτε μεθόδου αδυνατίσματος και διατήρησης του χαμένου βάρους, κυρίως επειδή βάζει το άτομο σε μια λειτουργία συνολικής αλλαγής του τρόπου ζωής προς το καλύτερο και όχι τόσο για τις θερμίδες που καίγονται κατά τη διάρκεια της άσκησης. Καλύτερα να μην το φας, δηλαδή, παρά να χρειαστεί να το κάψεις! Οποιαδήποτε μέθοδος αδυνατίσματος πρέπει να περιλαμβάνει αλλαγές στον τρόπο ζωής -δίαιτα και άσκηση- που να διορθώνουν ορισμένες εσφαλμένες συμπεριφορές. Οι τομές αυτές πρέπει να είναι ήπιες, ούτως ώστε να διατηρηθούν μακροχρονίως και ιδανικά να ενσωματωθούν σε έναν νέο τρόπο ζωής. Μόνο τότε μπορεί κανείς να προσβλέπει όχι μόνο στην απώλεια βάρους, αλλά και στη διατήρηση του χαμένου βάρους.