Χρησιμοποιούμε τη λέξη οικειότητα για να περιγράψουμε τη στενή σχέση ανάμεσα σε ανθρώπους, μέσα στην οποία ο καθένας μπορεί να γίνει ευάλωτος και να καταθέσει τα συναισθήματά του. Περιγράφουμε επίσης τη σχέση μέσα στην οποία υπάρχει ειλικρίνεια και έλλειψη κριτικής.

Μέσα σε μια σχέση που έχει αναπτυχθεί η οικειότητα  τα μέλη της μπορούν να μοιραστούν τους πιο μύχιους φόβους τους και να βρουν υποστήριξη και φροντίδα. Ένα άλλο χαρακτηριστικό των σχέσεων οικειότητας είναι η σωματική επαφή, όπως η αγκαλιά, το χάδι και στις ερωτικές σχέσεις, ο έρωτας. Η οικειότητα είναι ένα στοιχείο που μπορούμε να βρούμε τόσο σε φιλικές όσο και σε ρομαντικές  σχέσεις.

Όπως τονίζω σε όλα τα άρθρα μου παρατηρώ ότι ο τρόπος με τον οποίο συνήθως μεγαλώνουν τα αγόρια δίνει έμφαση στα χαρακτηριστικά της δύναμης, της ευφυΐας, της ανταγωνιστικότητας. Συνήθεις γονεϊκές εντολές ενθαρρύνουν τα αγόρια να ανακτούν τον έλεγχο του εαυτού τους σύντομα περιορίζοντας τις όποιες συναισθηματικές εκφράσεις και τα πολλά λόγια. Ταυτόχρονα ενθαρρύνονται να αποφεύγουν τη σωματική επαφή με τους άλλους. Μέσα από την εμπειρία της δουλειάς μου με άντρες παρατήρησα πως κάθε φορά που επέλεγαν να αποκλίνουν από αυτούς τους κανόνες, βίωναν ντροπή, θυμό, φόβο και ενοχές. Όπως χαρακτηριστικά περιγράφουν οι ίδιοι «κάθε φορά που δρούσα ενάντια σε αυτούς τους κανόνες, ήταν σαν να έβλεπα την αποδοκιμαστική ματιά των γονιών μου να με καρφώνει και ένοιωθα ενοχές που τους απογοήτευσα».

Έχοντας λοιπόν ως βάση αυτές τις διδαχές  από τα παιδικά τους χρόνια, οι άντρες πορεύονται στη ζωή τους με λιγότερες δεξιότητες, δεξιότητες που συνδέονται με την ανάπτυξη και τη διατήρηση μακροχρόνιων σχέσεων. Αυτή η πραγματικότητα αντανακλάται συνήθως στα παράπονα των γυναικών που συνάπτουν σχέσεις με άντρες που φοβούνται τις σχέσεις. Καθώς οι άντρες φοβούνται να χαλαρώσουν τις άμυνές τους και καθώς φοβούνται να εμφανιστούν ευάλωτοι υιοθετούν συμπεριφορές που μπερδεύουν/ή και τελικά είναι πιθανό να απομακρύνουν μια γυναίκα που επιθυμεί μια υγιή και λειτουργική σχέση.


Οι λόγοι που ένας άντρας δυσκολεύεται να ανοιχτεί στην εμπειρία της οικειότητας διαφέρουν.  Ενώ το βασικό οικογενειακό και κοινωνικό πλαίσιο δίνει τις εντολές περί «ανδρισμού» πολλοί άντρες είναι αυτοί που έχουν το κουράγιο να αμφισβητήσουν τους παλιούς και ξεπερασμένους κανόνες περί ρόλων και στερεοτύπων. Κάποιοι άλλοι όμως δυσκολεύονται πολύ και παγιδεύονται σε αδιέξοδες καταστάσεις.

Ας δούμε μερικούς λόγους που οδηγούν στο φόβο της κοντινότητας:

  • Συναισθηματικός τραυματισμός του άντρα στην παιδική του ηλικία από παραμέληση ή συναισθηματική ή/και σωματική κακοποίηση
  • Εκφοβισμός του παιδιού ότι «όλες οι γυναίκες είναι ανήθικες» ή επαναλαμβανόμενο μήνυμα που περιλαμβάνει εντολές τύπου: «Κανείς δεν θα σε αγαπήσει όπως η οικογένεια σου» ή «Μην εμπιστεύεσαι και πιαστείς κορόιδο»
  • Θάνατος γονέα σε μικρή ηλικία και ανεπαρκής στήριξη του παιδιού
  • Τραυματική εμπειρία του αγοριού ως νεαρός ενήλικος στο πλαίσιο μιας ερωτικής σχέσης
  • Εθισμοί σε αλκοόλ, ναρκωτικά, τζόγο κοκ
  • Διαταραχές προσωπικότητας όπως για παράδειγμα παρανοϊκή διαταραχή

Παλαιότερα οι μακροχρόνιες σχέσεις χρειαζόντουσαν σταθερότητα και σύμπνοια για να μακροημερεύσουν. Σήμερα οι προκλήσεις είναι διαφορετικές και περιλαμβάνουν και το αίτημα της οικειότητας.  Το καλό σεξ από μόνο του δεν αρκεί. Η σωματική οικειότητα είναι σημαντική στις σχέσεις,  παραμένει όμως μόνο ένα από τα πεδία που μπορεί ένα ζευγάρι να αναπτυχθεί. Ο θαυμασμός, ο σεβασμός, η εμπιστοσύνη, η δέσμευση είναι πεδία τα οποία το ζευγάρι μπορεί να καλλιεργήσει μέσα από την σωστή επικοινωνία που θα οδηγήσει με τη σειρά της στην οικειότητα.

Επιλογές… συνέπειες

Αν επιλέξεις να αναπαράγεις στερεότυπα άλλων εποχών που περιλαμβάνουν φράσεις όπως «Μην εκφράζεσαι», «Μην ανοίγεσαι», «μην συνδέεσαι» θα μετατραπείς σε έναν δύσκολο σύντροφο και έναν ακόμα πιο δύσκολο πατέρα. Αν όμως θες να αλλάξεις κάτι έχε υπόψη σου ότι κάτι τέτοιο είναι εφικτό. Μπορείς, αν δεσμευτείς με ειλικρίνεια να κάνεις απαραίτητες αλλαγές που θα σου επιτρέψουν να ζήσεις όπως σου αξίζει: «Να επιτρέψεις στον εαυτό σου να αγαπήσει και να αγαπηθεί».

Αν διατηρείς σχέση με έναν άντρα με τον οποίο πιστεύεις ότι έχει φόβο κοντινότητας προσπάθησε να του μιλήσεις χωρίς να του φορτώσεις κατηγορίες. Περίγραψε του τις συμπεριφορές που έχει και σε απομακρύνουν από κοντά του. Ζήτα του να μιλήσει και με άλλους ανθρώπους. Προέτρεψε τον να αναζητήσει βοήθεια ή αν επιθυμείτε πηγαίνετε κάπου από κοινού. Ζήτα βοήθεια και στήριξε τον εαυτό σου.

Δημήτρης Κουτζαμάνης

Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας

facebook.com/dkoutzamanis

 

 

από Σοφία Κωστάρα