Αρχική > Featured > Μία ψυχολόγος κρούει τον κώδωνα του κινδύνου στο Infowoman: Τα ανησυχητικά σημάδια της κατάθλιψης κατά τη διάρκεια της καραντίνας

Μία ψυχολόγος κρούει τον κώδωνα του κινδύνου στο Infowoman: Τα ανησυχητικά σημάδια της κατάθλιψης κατά τη διάρκεια της καραντίνας

Ο κορωνοϊός COVID 19 αποτελεί μια παγκόσμια πρόκληση, η οποία έχει πλήξει τη χώρα μας και έχει αναπροσαρμόσει τα δεδομένα σε πολλούς τομείς της καθημερινότητας μας, μεταξύ άλλων η υγεία, η οικονομία, η ψυχαγωγία.

Η ΑμΚΕ ΙΑΣΙΣ συνεχίζει να λειτουργεί έχοντας προσαρμοστεί στις νέες συνθήκες και παράλληλα διευρύνει, αναπτύσσει και εμπλουτίζει τις δράσεις της στο πλαίσιο της αντιμετώπισης της παγκόσμιας πανδημίας.

Ως φορέας της Κοινωνίας των Πολιτών βρίσκεται από την πρώτη μέρα στην πρώτη γραμμή των εξελίξεων.

Εμείς ήλθαμε σε επικοινωνία με την επιστημονικά υπεύθυνη σε δομή Ψυχικής Υγείας της ΑμΚΕ ΙΑΣΙΣ ψυχολόγο-ψυχοθεραπεύτρια Αλπέρτη Ιωάννα (MSc in Counselling Psychology- Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων ΕΟΠΠΕΠ ΕΒ 30832) και είχαμε μαζί της μία εφ’ όλης της ύλης συζήτηση για τις δύσκολες αυτές μέρες που διανύουμε…

Ποιες επιπτώσεις μπορεί να έχει ο εγκλεισμός εξαιτίας του κορωνοϊού στην ψυχολογία μας;

Αρχικά, είναι σημαντικό να αναφέρω ότι κάθε άνθρωπος παρουσιάζει διαφορετική συμπεριφορά στις εκάστοτε δύσκολες ή αντίξοες συνθήκες που προκύπτουν. Ένας καθοριστικός παράγοντας είναι η ψυχική του ανθεκτικότητα, ο τρόπος δηλαδή που αντιδρά σε αυτές. Υπάρχουν τρεις τρόποι αντίδρασης σε ένα συμβάν που πυροδοτεί το άγχος, αυτές είναι το πάγωμα, η πάλη, η φυγή (Freeze-Fight-Flight).

Ο εγκλεισμός και η κοινωνική απομόνωση έχει επηρεάσει την ψυχολογία μεγάλου ποσοστού ανθρώπων. Μερικά από τα συνήθη συμπτώματα που επιφέρει είναι το άγχος, η κατάθλιψη, ο θυμός, η νωθρότητα, η μοναξιά, ο εκνευρισμός, η στεναχώρια και η αντιδραστική συμπεριφορά. Άλλα συμπτώματα μπορεί επίσης να είναι η δυσκολία συγκέντρωσης, οι διαταραχές ύπνου καθώς και ψυχοσωματικές εκδηλώσεις όπως η αύξηση κατάχρησης ουσιών (π.χ. αλκοόλ και κάπνισμα) καθώς και η συναισθηματική πείνα.

Παρόλα αυτά μεγάλο ποσοστό των ανθρώπων έχοντας ξεπεράσει το πρώτο σοκ, έχουν καταφέρει να προσαρμοστούν σε μια νέα κανονικότητα και να δημιουργήσουν μια καθημερινή ρουτίνα κατά την οποία είναι ιδιαίτερα παραγωγικοί και αποτελεσματικοί ενώ λειτουργούν βοηθητικά στον κοινωνικό τους περίγυρο.

Πόσο αυξημένες είναι οι ανάγκες των ευπαθών ομάδων την περίοδο αυτή;

Σε καταστάσεις που πυροδοτούν έντονο στρες, όπως αυτή που βιώνουμε, οι ομάδες που πλήττονται συνήθως περισσότερο είναι τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, τα άτομα που παρουσιάζουν αυξημένη πιθανότητα να νοσήσουν λόγω χρόνιων υποκείμενων νοσημάτων, παιδιά και έφηβοι καθώς και άτομα που πάσχουν από κάποια ψυχική διαταραχή.

Αξίζει να σημειωθεί ότι οι ανάγκες των ομάδων που αναφέρονται παραπάνω ήταν και είναι πάντα αυξημένες. Παράγοντες όπως η τωρινή κατάσταση δημιουργούν ένα επιβαρυντικό πλαίσιο και για αυτό το λόγο σημαντική κρίνεται η τακτική θεραπευτική παρακολούθηση και επαφή ακόμα και από απόσταση με τον θεράποντα ιατρό, ώστε να αποτραπεί μια σοβαρή υποτροπή και επιδείνωση των συμπτωμάτων.

Επιπλέον, μεγάλη δυσκολία έχουν οι μεγαλύτεροι σε ηλικία καθώς και πολλοί ψυχιατρικοί ασθενείς διότι δε διαθέτουν την απαραίτητη τεχνολογική γνώση για να προσαρμόσουν την καθημερινότητα τους στις νέες τεχνολογικές απαιτήσεις που προκύπτουν στην καθημερινότητα όπως η αποστολή μηνυμάτων μετακίνησης, η άυλη συνταγογράφηση και η πληροφόρηση αναφορικά με επιδόματα και συντάξεις.

Πώς μπορούμε να μείνουμε αισιόδοξοι μέσα στον κυκεώνα πληροφοριών γύρω από τον κορωνοϊό;

Αυτό που χρειάζεται να κάνουμε είναι να εστιάζουμε τη σκέψη μας στο ΕΔΩ και ΤΩΡΑ, αυτό που ζούμε την εκάστοτε στιγμή! Είναι πολύ σημαντικό να νιώθουμε ευγνωμοσύνη για αυτά που έχουμε, για τις δυνατότητες που μας προσφέρονται. Το να σκεφτόμαστε και κάποιες θετικές πλευρές της δυσκολίας βοηθάει στη ρύθμιση του συναισθήματος. Ας κάνουμε μια θετική ανάγνωση της κατάστασης και αυτού που μας έχει ζητηθεί, να σκεφτούμε ότι για τους περισσότερους από εμάς δεν είναι κάτι εξαιρετικά δύσκολο και επίπονο.

Σημαντικό είναι να περιορίσουμε την πληροφόρηση που λαμβάνουμε μέσα στην ημέρα, να επιλέξουμε μία ή δύο έγκυρες πηγές ενημέρωσης και να παρακολουθούμε αυτές. Είναι πολύ σημαντική η οργάνωση της ημέρας και η διαχείριση του χρόνου, η δημιουργία δηλαδή μιας νέας ρουτίνας, ένα διαφορετικό προσωρινό πρόγραμμα. Να σκεφτόμαστε ότι για κάθε πρόβλημα υπάρχει μια λύση!

Χρειάζεται να δούμε τις ευκαιρίες αυτής της νέας συνθήκης. Να λοιπόν μια καλή ευκαιρία να νοηματοδοτήσουμε τη ζωή μας, να αξιοποιήσουμε τον χρόνο μας, να ενισχύσουμε την επικοινωνία με τα αγαπημένα μας πρόσωπα, να σχεδιάσουμε κάποια νέα δραστηριότητα και να βάζουμε καθημερινούς μικρούς στόχους για τήρηση του νέου προσωρινού προγράμματός μας. Είναι ευκαιρία και πρέπει να το δούμε σαν ευκαιρία να κάνουμε τις εργασίες που τόσο καιρό δεν προλαβαίναμε, να περάσουμε ουσιαστικό χρόνο με τους δικούς μας ανθρώπους, να δούμε τις ταινίες και τις παραστάσεις που για καιρό δεν προλαβαίναμε (μάλιστα υπάρχει πληθώρα αυτών δωρεάν στο διαδίκτυο), να ξεκινήσουμε μια νέα συνήθεια, διατροφή, γυμναστική, χαλάρωση, κατασκευές κτλ., να υποστηρίξουμε κάποιον άλλον άνθρωπο. Η επαφή με όλα μας τα συναισθήματα ευχάριστα και δυσάρεστα είναι φυσιολογική και αποδεκτή και όταν δυσκολευόμαστε να τα διαχειριστούμε υπάρχει η δυνατότητα ψυχοκοινωνικής υποστήριξης μέσα από τη γραμμή 10306. Πολύ βοηθητικές είναι οι ασκήσεις mindfulness που μπορούν να βοηθήσουν στη μείωση του στρες, υπάρχουν πάρα πολλές δωρεάν ασκήσεις χαλάρωσης στο διαδίκτυο και μπορείτε να βρείτε και μια δική μου εδώ.

Το σημαντικό δεν είναι να κάνουμε απλά θετικές σκέψεις αλλά να μειώσουμε τις αρνητικές και για να γίνει αυτό πρέπει να εστιάσουμε το μυαλό μας σε αυτό που κάνουμε την κάθε στιγμή. Να θυμάστε ότι δεν είστε μόνοι και ότι όλοι μαζί καλούμαστε να το περάσουμε αυτό!

Πώς συμβάλλει η ΙΑΣΙΣ σε όλη αυτήν την κατάσταση που βιώνουμε; Ποιος ο ρόλος της;

Η ΑμΚΕ ΙΑΣΙΣ ως φορέας της Κοινωνίας των Πολιτών βρίσκεται από την πρώτη μέρα στην πρώτη γραμμή των δράσεων.

Αναλυτικότερα:

• Πανελλαδική τηλεφωνική γραμμή ψυχολογικής υποστήριξης σε συνεργασία με το Υπουργείο Υγείας και το Δίκτυο ΑΡΓΩΣ, στην οποία μπορείτε να καλείτε σε 24ώρη βάση στο 10306.

• Πανελλαδική έρευνα σε συνεργασία με διακεκριμένους ακαδημαϊκούς για τις επιδράσεις της πανδημίας στην καθημερινή ζωή και τον ψυχισμό των πολιτών.

• Ψυχοκοινωνική κατ´οίκον υποστήριξη για ευπαθείς ομάδες σε συνεργασία με τα μέλη του Δικτύου ΑΡΓΩΣ, του Υπουργείου Υγείας και την Περιφέρεια Αττικής.

• Τηλεδιασκέψεις, γραμμή τηλεφωνικής υποστήριξης, παροχή φαρμάκων και συνταγογραφήσεων μέσω του Κέντρου Ημέρας ΙΑΣΙΣ σε καθημερινή βάση

• Τηλεδιασκέψεις και γραμμή τηλεφωνικής υποστήριξης σε καθημερινή βάση μέσω της ψυχοκοινωνικής υπηρεσίας του «Επίκεντρο» σε συνεργασία με την Action Aid Hellas.

• Παροχή δωρεάν ψηφιακού εκπαιδευτικού υλικού και συνεχής ενημέρωση μέσα από τα κανάλια επικοινωνίας.

• Αδιάλειπτη λειτουργία Μονάδων Υψηλής Προστασίας (Οικοτροφεία) για ευπαθείς ομάδες, λαμβάνοντας όλα τα απαραίτητα μέτρα.

• Στεγαστικές μονάδες για ευάλωτες ομάδες (Προστατευμένα Διαμερίσματα, Ξενώνες) με συνεχή παροχή υπηρεσιών και αγαθών.

• Παροχή ρουχισμού σε ευπαθείς ομάδες του πληθυσμού μέσω του Fabric Republic με μειωμένο ρυθμό λόγω των αυξημένων κανόνων ασφαλείας.

• Συνεχής επικοινωνία με τα μέλη και τους εθελοντές και προτάσεις για δημιουργική απασχόληση από το σπίτι μέσω του CONNECT YOUR CITY.

Οι μάχες που δώσαμε συλλογικά, πάντα νικητή είχαν την κοινωνία των πολιτών και έκαναν τo αδύνατο να μοιάζει δυνατό!

Υπάρχει κόσμος που δεν τηρεί τόσο ευλαβικά τα μέτρα προστασίας. Μπορεί κατά βάθος να πρόκειται για άρνηση ή δυσκολία αποδοχής της νέας αυτής κατάστασης στη ζωή τους;

Υπάρχουν άνθρωποι που όντως δεν τηρούν ευλαβικά τα μέτρα προστασίας, που ενδεχομένως τα βλέπουν με δυσπιστία και άρνηση. Αυτό συνδέεται με τις πεποιθήσεις τους, το αξιακό τους σύστημα και τον τρόπο που ερμηνεύουν τις καταστάσεις. Για κάποιους η άρνηση μπορεί να είναι ένας μηχανισμός άμυνας, όπου η άρνηση, η διαμαρτυρία και η αναστάτωση είναι ένα από τα στάδιά του. Κάποιοι άνθρωποι χρειάζονται περισσότερο χρόνο για να κατανοήσουν μια νέα κατάσταση, μια αλλαγή και να πάρουν αποφάσεις. Είναι προσωπική ευθύνη και επιλογή η στάση που κρατάμε απέναντι στις καταστάσεις!

Ποια είναι τα σημάδια που πρέπει να ανησυχήσουν κάποιον ότι πάσχει από μελαγχολία/κατάθλιψη κατά τη διάρκεια της καραντίνας;

Η αλλαγή της ρουτίνας, η διακοπή της εργασίας και των δραστηριοτήτων, διαταράσσουν την καθημερινότητά μας και αυτό μπορεί να οδηγήσει σε μειωμένη διάθεση και έλλειψη ενδιαφέροντος.

Αν κάποιος μετά το πρώτο σοκ και για αρκετές ημέρες μετά δεν έχει καταφέρει να προσαρμοστεί στα νέα δεδομένα και εμφανίζει έλλειψη κινήτρων, αίσθημα απελπισίας, τάση για κλάμα, έντονα αρνητικές σκέψεις σε ένα συνεχές, μειωμένη διάθεση, ευερεθιστότητα, αλλαγές στις καθημερινές συνήθειες (πρόγραμμα ύπνου, φαγητό κ.ά.) στροφή σε μη υγιεινές πρακτικές διαχείρισης όπως υπερφαγία, κατανάλωση αλκοόλ, κ.ά. και αν παρατηρεί ότι τα συναισθήματα του είναι τόσο έντονα που δεν μπορεί να τα διαχειριστεί, όπως είναι έντονο άγχος, κρίσεις πανικού, φόβοι, τότε καλό είναι να απευθυνθεί σε έναν ειδικό ψυχικής υγείας για να λάβει ψυχολογική υποστήριξη εξ αποστάσεως (τηλεφωνικά ή διαδικτυακά).

Σε κάθε περίπτωση το να αποδεχτούμε την αναγκαιότητα αλλά και τις δυσκολίες που η απομόνωση επιφέρει μπορεί να κατευνάσει την ανησυχία που σχετίζεται με τη δυσφορία από τον περιορισμό στο σπίτι.

Τι θα γίνει την επόμενη μέρα, όταν τελειώσει όλο αυτό και πρέπει να επιστρέψουμε στην κανονικότητά μας; Πιστεύετε ότι υπάρχουν άνθρωποι που θα δυσκολευτούν; Είναι φυσιολογικό;

Σίγουρα δεν μπορώ να γνωρίζω το τι θα γίνει μετά, απλά να κάνω εικασίες όπως όλοι μας. Έχω μάθει να εστιάζω στο τώρα και σε αυτό που συμβαίνει και σε πράγματα που είναι στον δικό μου έλεγχο. Έχοντας εμπιστοσύνη στον εαυτό μας, έχοντας περάσει και άλλες δυσκολίες στο παρελθόν, έχοντας ένα υποστηρικτικό δίκτυο πιστεύω ότι θα καταφέρουμε να ορθοποδήσουμε, καθότι ως άνθρωποι έχουμε έμφυτη την ικανότητα για ανθεκτικότητα. Σίγουρα κάποιοι θα δυσκολευτούν περισσότερο και άλλοι λιγότερο, διότι αυτό εξαρτάται από την προσωπικότητα, την προσαρμοστικότητα και την ψυχική ανθεκτικότητα του καθενός. Όπως όμως τώρα υπάρχει αλληλεγγύη και υποστήριξη έτσι πιστεύω ότι θα συνεχίσουμε και μετά με εφόδια που θα έχουμε κερδίσει από τη φάση αυτή της απομόνωσης.

Ποιες είναι οι ανησυχίες των πολιτών αυτή την περίοδο που διανύουμε; Ποια συμπεράσματα έχετε βγάλει από όσους καλούν στη γραμμή ψυχολογικής υποστήριξης 10306;

Βρισκόμαστε στις πρώτες μέρες λειτουργίας της τηλεφωνικής γραμμής 10306 και η ανταπόκριση του κόσμου είναι πολύ μεγάλη. Καθημερινά πολλοί συμπολίτες μας καλούν (και πάνω από μία φορά) στη γραμμή ψυχοκοινωνικής υποστήριξης για να πάρουν πληροφορίες σε ζητήματα που σχετίζονται με τη διαβίωση, τα επιδόματα, τις νέες ρυθμίσεις μετακίνησης, την άυλη συνταγογράφηση, τα συνταξιοδοτικά ζητήματα, θέματα επαναπατρισμού κ.ά.

Το 70% περίπου των περιπτώσεων (των κλήσεων που έχουν διαχειριστεί συνάδελφοι) αναφέρει ζητήματα που σχετίζονται με τον εγκλεισμό και θέματα που προκαλούνται από αυτόν. Διαχείριση άγχους/πανικού, ζητήματα θλίψης/μοναξιάς, διαχείριση θυμού, αναστάτωσης όπως και ψυχοσωματικές εκδηλώσεις. Πολλοί ανησυχούν για το τι θα γίνει μετά και πώς θα γίνει ομαλά η επιστροφή στην κανονικότητα, ενώ δεν λείπουν και κλήσεις που έχουν να κάνουν με ερωτήματα για μέτρα πρόληψης, όπου παραπέμπονται στην γραμμή του ΕΟΔΥ.

Αρκετοί είναι που επιλέγουν τη γραμμή παροχής ψυχιατρικής βοήθειας σε πάσχοντες από ψυχικό νόσημα, με σκοπό τη ρύθμιση της φαρμακευτικής τους αγωγής και την καθοδήγησή τους για τη συνταγοράφηση.

Κύρια ανάγκη όμως όλων είναι η επικοινωνία, η κατάθεση της προσωπικής ιστορίας του καθενός, των προβλημάτων του, των σκέψεων του σε έναν άνθρωπο που δεν θα τον κρίνει αλλά θα τον ακούσει με σεβασμό, ενεργητικά, υποστηρικτικά και με ενσυναίσθηση. Επιπλέον, είναι συγκινητικό και αξίζει να αναφερθεί ότι πολλοί συμπολίτες μας καλούν ξανά για να αναφέρουν ότι νιώθουν πιο ανακουφισμένοι και περισσότερο δυνατοί μετά τη συνομιλία θέλοντας να ευχαριστήσουν τον ειδικό που τους άκουσε.

Αξίζει να αναφέρουμε εδώ τους κωδικούς/επιλογές και τις ώρες της ΔΩΡΕΑΝ γραμμής ψυχοκοινωνικής υποστήριξης 10306, όπου μπορούν οι πολίτες να καλέσουν σε καθημερινή βάση:

1. Παροχή ψυχολογικής στήριξης: 24ωρη λειτουργία

2. Παροχή ψυχιατρικής βοήθειας σε πάσχοντες από ψυχικό νόσημα: λειτουργία από 08.00 έως 20.00

3. Παροχή ψυχολογικής στήριξης παιδιών και οικογενειών: 24ωρη λειτουργία

4. Παροχή ψυχολογικής στήριξης υγειονομικού προσωπικού: λειτουργία από 08.00 έως 20.00

5. Παροχή κοινωνικής στήριξης: λειτουργία από 08.00 έως 20.00

Οι δράσεις του ΙΑΣΙΣ κάνουν ανοιχτό κάλεσμα σε όποιον επιθυμεί να συνεργαστεί μαζί ή να ενταχθεί στα εθελοντικά του προγράμματα. Όσοι ενδιαφέρονται μπορούν να επικοινωνήσουν στο amkeiasis@gmail.com.

*Η Αλπέρτη Ιωάννα είναι πτυχιούχος του τμήματος Ψυχολογίας Παντείου Πανεπιστημίου Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών (αρ. αδειας 24271/08), με ειδίκευση στη Συμβουλευτική Συνθετική Ψυχολογία -BTEC Advanced Professional Diploma in Integrative Counselling (Level 7-Master Degree). Εργάζεται ως Ψυχολόγος στο Κέντρο Ημέρας της ΑμΚΕ ΙΑΣΙΣ (Ιούνιος 2019 εως σήμερα) ανοιχτή μονάδα ψυχοκοινωνικής αποκατάστασης πολλαπλών δράσεων (ψυχαγωγικών, θεραπευτικών, εκπαιδευτικών) και στο παρελθόν εργαζόταν στο Οικοτροφείο της ΑμΚΕ ΙΑΣΙΣ (Μάρτιος 2008 έως Μάιος 2019) – Μονάδα Ψυχοκοινωνικής Αποκατάστασης ατόμων με ψυχικές διαταραχές και νοητική υστέρηση ενώ είναι Επιστημονικά Υπεύθυνη του Προστατευμένου Διαμερίσματος ημιαυτόνομης διαβίωσης (Σεπτέμβριος 2014 έως σήμερα). Έχει μετεκπαίδευση στην Κλινική Ψυχοπαθολογία, στη Γεροντολογία-Ψυχογυριατρική, στη Συστημική προσέγγιση, την ασθενοκεντρική προσέγγιση και στη Ψυχική Υγεία Παιδιών και Εφήβων. Επιπλέον εμπλέκεται ενεργά στο σχεδιασμό και την υλοποίηση Ευρωπαϊκών προγραμμάτων Erasmus+ και είναι πιστοποιημένη Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων από τον ΕΟΠΠΕΠ με αριθμό μητρώου ΕΒ 30832.