Αθάνατο Πάσχα στο χωριό: Ένα νοσταλγικό ταξίδι σε περασμένες δεκαετίες – Τότε που ήμασταν παιδιά!

Χριστούγεννα στην πόλη και Πάσχα στο χωριό” και μεγαλύτερη αλήθεια από αυτήν δεν υπάρχει. Όπως είναι αλήθεια, ότι σχεδόν όλους τέτοιες ημέρες μάς πιάνει μια γλυκιά μελαγχολία και νοσταλγία για τα παιδικά μας χρόνια και πώς περνούσαμε τότε το Πάσχα στο χωριό.

Είτε μέναμε μόνιμα στο χωριό, είτε βρισκόμασταν εκεί για τις διακοπές του Πάσχα, ζούσαμε όλη τη διαδικασία, το τελετουργικό, αλλά και τα έθιμα που τις περασμένες δεκαετίες τηρούνταν ευλαβικά από τις μανάδες ή τις γιαγιάδες μας. Πώς να το κάνουμε, τότε καταλαβαίναμε Μεγάλη Εβδομάδα και Πάσχα.

Τώρα, δυστυχώς από τη μία οι φρενήρεις ρυθμοί της καθημερινότητας και τα εξαντλητικά ωράρια και από την άλλη το γεγονός ότι πολλά από τα έθιμα μπαίνουν στο χρονοντούλαπο της ιστορίας, περνάνε οι ημέρες της Μ. Εβδομάδας και δεν καταλαβαίνουμε τίποτα! Και όπως έλεγε και η γιαγιά μου “άμα δεν πας εκκλησία το Μεγαλοβδόμαδο, δεν καταλαβαίνεις Πάσχα“.

Γι’ αυτό, λοιπόν, είπαμε να κάνουμε ένα μικρό νοσταλγικό ταξίδι στο αθάνατο Πάσχα στο χωριό, τις περασμένες δεκαετίες, ειδικά του ’80, αλλά και ’90, κυρίως τα πρώτα χρόνια. Τότε που ήμασταν παιδιά (αποκαλύπτουμε και ηλικίες…). Και θυμόμαστε πώς τα περνούσαμε μέρα προς μέρα.

Μ. Τετάρτη

Στο δικό μας σπίτι, και στα περισσότερα στη γειτονιά, ήταν η μέρα του ασβεστώματος και της βαριάς καθαριότητας. Η μαμά ασβέστωνε τη μάντρα και τα σκαλάκια και όσα άλλα σημεία χρειάζονταν ασβέστη και ο μπαμπάς ξεχορτάριαζε την αυλή και το χωράφι δίπλα. Το μεσημέρι της Μ. Τετάρτης πηγαίναμε στην εκκλησία για το Ευχέλαιο, όπου ο παπάς μάς λάδωνε με λίγο βαμβάκι, ενώ παίρναμε και μαζί μας για να “λαδωθούν” όσοι από το σπίτι δεν είχαν έρθει και κατόπιν τυλίγαμε το βαμβάκι σε ένα αλουμινόχαρτο και το βάζαμε στο εικονοστάσι του σπιτιού, εκεί δηλαδή που είχαμε όλες τις εικόνες, μαζί με το καντηλάκι και τα στέφανα των γονιών.

Η μαμά, αν δεν είχε προλάβει τις δύο προηγούμενες ημέρες, έφτιαχνε τη Μ. Τετάρτη τα κουλούρια: αυγουκούλουρα κι εμείς οι Πελοποννήσιοι φτιάχναμε (και συνεχίζουμε δηλαδή, προζυμένια και ουζοκούλουρα, ναι είναι κουλούρια με ούζο). Και κάπου εδώ ξεκίναγε το μαρτύριό μας, καθώς νηστεύαμε όλο το Μεγαλοβδόμαδο και τα αυγοκούλουρα ήταν απαγορευμένα. Μας έσπαγε η μύτη, αλλά μόνο να τα μυρίσουμε μπορούσαμε. Κι αφού κρύωναν τα έβαζε η μαμά μέσα σε μια μαξιλαροθήκη και τα έκρυβε πίσω από την πόρτα του σαλονιού. Κάποια λίγα τα είχε για ντεκόρ στο τραπέζι.

%ce%b1%ce%b8%ce%ac%ce%bd%ce%b1%cf%84%ce%bf-%cf%80%ce%ac%cf%83%cf%87%ce%b1-%cf%83%cf%84%ce%bf-%cf%87%cf%89%cf%81%ce%b9%cf%8c-%ce%ad%ce%bd%ce%b1-%ce%bd%ce%bf%cf%83%cf%84%ce%b1%ce%bb%ce%b3%ce%b9%ce%ba0

Μ. Πέμπτη

Ήταν η μέρα που βάφαμε τα αυγά και βάζαμε στοίχημα αν θα σπάσει κανένα κατά το βάψιμο. Τη δεκαετία του ’80 έπαιζε μόνο το κόκκινο χρώμα. Η, δε, μπογιά περνούσε μέχρι και μέσα στον κρόκο. Γι’ αυτό και πολλές γυναίκες επέλεγαν να τα βάφουν με κρεμμύδι που ήταν και φυσικό υλικό. Κάποια στιγμή βγήκαν και τα αυτοκολλητάκια με διάφορα σχέδια όπως με τον Χριστό και τα κοτοπουλάκια και είχαμε ξετρελαθεί.

Το βράδυ στην εκκλησία ψάλλονταν τα 12 Ευαγγέλια, ενώ μετά το τέλος της λειτουργίας φτιάχναμε τον Επιτάφιο. Κάθε οικογένεια του χωριού είχε πάει λουλούδια, ενώ τον Επιτάφιο στόλιζαν οι ανύπαντρες κοπέλες. Εμείς τα παιδιά ψευτό-συμμετείχαμε, αφού την περισσότερη ώρα ήμασταν έξω στο προαύλιο της εκκλησίας και παίζαμε.

Μ. Παρασκευή

Η Μ. Παρασκευή ακόμη και για εμάς τα παιδιά που ζούσαμε στη δική μας ανεμελιά, ήταν μια μελαγχολική ημέρα. Μάλιστα, από παιδί, θυμάμαι πως ακόμη και ο καιρός ήταν μουντός σαν να πενθούσε και αυτός για τη Σταύρωση του Χριστού. Στο σπίτι δεν βάζαμε τραγούδια, διότι ήταν μια πένθιμη ημέρα και η μαμά δεν έκανε καμία δουλειά του σπιτιού.

Το πρωί πηγαίναμε στην εκκλησία για την Αποκαθήλωση. Τα κορίτσια ντύνονταν μυροφόρες (λευκό φόρεμα και μωβ κορδέλα, ενώ κρατούσαν ένα καλαθάκι με λουλούδια και κολόνια – τότε έπαιζε πολύ η Μυρτώ) και τα αγόρια παπαδάκια και κάθονταν όρθια γύρω από τον Επιτάφιο. Το ίδιο και το βράδυ στην περιφορά του Επιταφίου, τον οποίο συνόδευαν.

Μόλις τελείωνε η λειτουργία της Αποκαθήλωσης, άνοιγαν τα μαγαζιά. Τότε, ερχόταν η νονά, με έπαιρνε και πηγαίναμε μαζί για να μου αγοράσει τα πασχαλινά δώρα: παπούτσια, κάλτσες, ρούχα, λαμπάδα, σοκολατένιο κόκορα με μαύρη σοκολάτα – που τότε μύριζε πραγματικά σοκολάτα. Το τσουρέκι, τα κουλούρια και τα βαμμένα αυγά, ήταν αυτά που είχε φτιάξει η ίδια.

Το απόγευμα της Μ. Παρασκευής πηγαίναμε στο νεκροταφείο για να καθαρίσουμε τον τάφο του παππού και να ανάψουμε το καντήλι. Και όσο οξύμωρο και αν ακούγεται, είναι μια ωραία ανάμνηση γιατί σχεδόν όλες οι γυναίκες του χωριού και τα παιδιά βρίσκονταν στο νεκροταφείο για να καθαρίσουν ή να ασβεστώσουν τους τάφους. Και πήγαιναν τα γέλια και το κουτσομπολιό, σύννεφο.

Το βράδυ ήταν η περιφορά του Επιτάφιου σε όλο το χωριό. Και πάντα μου έκανε εντύπωση ότι επικρατούσε μια σιωπή σε όλη τη διαδρομή. Μικρή δεν έδινα μεγάλη σημασία στους ύμνους, όμως, μεγαλώνοντας κατάλαβα πόσο υπέροχοι είναι.

%ce%b1%ce%b8%ce%ac%ce%bd%ce%b1%cf%84%ce%bf-%cf%80%ce%ac%cf%83%cf%87%ce%b1-%cf%83%cf%84%ce%bf-%cf%87%cf%89%cf%81%ce%b9%cf%8c-%ce%ad%ce%bd%ce%b1-%ce%bd%ce%bf%cf%83%cf%84%ce%b1%ce%bb%ce%b3%ce%b9%ce%ba2

Μ. Σάββατο

Μετρούσαμε αντίστροφα τις ώρες για το βράδυ της Ανάστασης που θα φάμε. Μία εβδομάδα νηστείας ήταν αρκετή για εμάς τα παιδιά. Μάλιστα, τόσο τη Μ. Παρασκευή, όσο και το Μ. Σάββατο η νηστεία ήταν αυστηρή και δεν τρώγαμε ούτε το λάδι. Το μενού περιλάμβανε αλάδωτη μανέστρα και καλαμαράκια με το μωβ ζουμάκι και μπόλικο ψωμί ψημένο στον ξυλόφουρνο.

Το μεσημέρι κοιμόμασταν για να αντέξουμε το βράδυ, ενώ το απόγευμα έφερνε ο μπαμπάς το αρνί, το οποίο ετοίμαζε για την επόμενη ημέρα. Εμείς, πάλι, βοηθούσαμε τη μαμά σε όλη τη διαδικασία για να ετοιμάσει τις γαρδούμπες που θα τρώγαμε το βράδυ. Σε άλλα σπίτια έφτιαχναν μαγειρίτσα, στο δικό μας είχε πέσει απαγορευτικό.

Κι ερχόταν το βράδυ της Ανάστασης, όπου φορούσαμε τα καλά μας και πηγαίναμε στην εκκλησία όλο χαρά και λίγο πριν το “Χριστός Ανέστη”, την οικογενειακή μας αμαρτία τη λέω. Ως παιδιά είχαμε χαρά γιατί δείχναμε και τα καινούρια μας ρούχα και παπούτσια, ενώ κάναμε διαγωνισμό της καλύτερης λαμπάδας.

Η Ανάσταση στο χωριό ήταν – κατά κάποιο τρόπο – και το ντεμπούτο των φρεσκό-αρραβωνιασμένων ζευγαριών. Η μέλλουσα νύφη φορούσε ότι πιο γκράντε σε ρούχο, ενώ ήταν φορτωμένη με τα χρυσαφικά που της είχαν δωρίσει στους αρραβώνες. Κι εννοείται πως τραβούσε πάνω της όλα τα βλέμματα και σχολιάζονταν και το επόμενη μέρα στον καφέ της Λαμπρής. Τη λέω και αυτή την αμαρτία μου, του κουτσομπολιού.

Μέχρι να επιστρέψουμε σπίτι μετά την Ανάσταση, δεν έπρεπε να σβήσει το Άγιο Φως. Όταν φτάναμε,ο μπαμπάς με τη λαμπάδα έκανε το σήμα του σταυρού στο πάνω μέρος της πόρτας, με τη μάνα μου να ρίχνει δολοφονικές ματιές, μήπως και της μαυρίσει όλο τον τοίχο. Ωραίες οικογενειακές στιγμές.

Όπως ωραίο ήταν και το τραπέζι της Ανάστασης που πέφταμε με τα μούτρα.

Κυριακή του Πάσχα

Κι ερχόταν η πιο ωραία μέρα της εβδομάδας αν ήσουν παιδί. Όχι, ότι τις προηγούμενες ημέρες δεν παίζαμε, αλλά την Κυριακή του Πάσχα ήμασταν non stop. Επειδή στα δικά μας τα χρόνια – όχι και τόσο… παλαιολιθικά – δεν έπαιζε η ηλεκτρική σούβλα, το γύρισμα του οβελία το πηγαίναμε ρολόι.

Στη γειτονιά άκουγες παντού τραγούδια, οι χοροί στήνονταν από νωρίς, ενώ οι επισκέψεις στα σπίτια ο ένας στου άλλου, επιβάλλονταν. Οι μανάδες μας έπιναν καφέ κι εμείς από δίπλα τσιμπολογούσαμε τσουρέκι και κουλούρια και κάναμε το καθιερωμένο μας κους κους. Και αυτή η στιγμή, είναι που μου λείπει περισσότερο τώρα ως μεγάλη.

Την Κυριακή του Πάσχα τρώγαμε και το πρώτο μας παγωτό, αφού είχαμε ακούσει το κλασικό κήρυγμα να μη φάμε γιατί θα μας πιάσει ο λαιμός και πως στα ψυγεία ήταν τα περσινά. Αλήθεια, η δική σας μάνα σας το έλεγε αυτό με τα περσινά παγωτά; Και πως από τον Μάιο θα έφερναν τα… καινούρια; Εμείς, εννοείται δεν ακούγαμε. Τρώγαμε το πρώτο μας παγωτό και κάπου εκεί ξεκίναγε κι επίσημα η έναρξη του μετρήματος!

Διαβάστε επίσης

Θυμάστε τι περιλάμβανε το νηστίσιμο μενού της Μ. Εβδομάδας τη δεκαετία του ‘80; – Τότε που ήμασταν παιδιά

Το κόλπο του Τζεφιρέλι για να δώσει ένταση στο απόλυτα γαλάζιο βλέμμα του Ιησού

«Κωσταλέξι»: Η αληθινή ιστορία της Ελένης που είχε σοκάρει το Πανελλήνιο, έρχεται στο θέατρο Θησείον

Σχετικά Άρθρα
Πανσέληνος των Λουλουδιών: Γιατί ονομάστηκε έτσι - Ποια ζώδια θα επηρεάσει
Πανσέληνος των Λουλουδιών: Γιατί ονομάστηκε έτσι – Ποια ζώδια θα επηρεάσει
Γιατί η Νέα Παραλία Θεσσαλονίκης «βάφεται» ροζ;
Γιατί η Νέα Παραλία Θεσσαλονίκης «βάφεται» ροζ;
H Αθηνά Ματίς έκανε το πιο εύστοχο σχόλιο για τη φετινή Eurovision
H Αθηνά Ματίς έκανε το πιο εύστοχο σχόλιο για τη φετινή Eurovision
Eurovision 2024: To Nemo έσπασε το βραβείο λέγοντας «Θέλει φτιάξιμο όπως και ο διαγωνισμός»
Eurovision 2024: To Nemo έσπασε το βραβείο λέγοντας «Θέλει φτιάξιμο όπως και ο διαγωνισμός»
Σωστό βάρος, σωστή διατροφή, άσκηση και όχι κακές συνήθειες κρατούν μακριά τα νοσήματα
Σωστό βάρος, σωστή διατροφή, άσκηση και όχι κακές συνήθειες κρατούν μακριά τα νοσήματα
8 δότες έδωσαν ζωή σε 25 ασθενείς τις ημέρες του Πάσχα
8 δότες έδωσαν ζωή σε 25 ασθενείς τις ημέρες του Πάσχα

Ακολουθήστε μας στο Google News
και ενημερωθείτε πρώτοι για τα νέα άρθρα του