Ποιος το φανταζόταν ότι ανάμεσα στις πολυκατοικίες και τους πολύβουους δρόμους της Αθήνας, υπάρχουν κτίρια που η αρχιτεκτονική τους θυμίζει ιστορικά παλάτια του εξωτερικού!



Επειδή μας αρέσει να ανακαλύπτουμε νέα μέρη και την ιστορία πίσω από αυτά, αυτή τη φορά θα σας ξεναγήσουμε σε 5 πύργους της Αθήνας, ώστε να προγραμματίσετε την επόμενη επίσκεψή σας. Φορέστε άνετα παπούτσια, διαβάστε το άρθρο μας για να είστε πλήρως ενημερωμένοι για ό,τι πρόκειται να δείτε και ξεκινάμε!

Παλατάκι Χαϊδαρίου

Το Παλατάκι είναι διατηρητέο κτίριο που ανήκει στο Δήμο Χαϊδαρίου από το 1979. Το κτίριο βρίσκεται επί της Λεωφόρου Αθηνών, στη συμβολή της με την Στρατάρχου Καραϊσκάκη. Στη θέση αυτή έλαβε χώρα η Μάχη του Χαϊδαρίου (1826). Το Παλατάκι αποτελεί τυπικό δείγμα αρχιτεκτονικής ρομαντικού ιστορισμού με νεογοτθικά στοιχεία. Βασικά του χαρακτηριστικά είναι ο φρουριακός χαρακτήρας (επάλξεις, γωνιακοί πύργοι, στενά παράθυρα), οι ραδινές αναλογίες και τα γοτθικίζοντα διακοσμητικά στοιχεία (παράθυρα επιστεφόμενα από οξυκόρυφα τόξα, εξωτερικός κεραμοπλαστικός διάκοσμος, διαμόρφωση επάλξεων και γωνιακών πυργίσκων).


Ο Πύργος αποτελείται από δύο ορόφους, οι οποίοι αποτελούνται από περίτεχνα διακοσμημένα δωμάτια, οροφογραφίες με επιβλητικά έπιπλα, δώμα και ημίυπόγειο, όπου κάποτε βρίσκονταν τα μαγειρεία και οι βοηθητικοί χώροι. Στη θέση αυτών σήμερα είναι η Δημοτική Βιβλιοθήκη Χαϊδαρίου. Ο μικρός αριθμός των αιθουσών υποδεικνύει ότι το κτίριο χρησιμοποιούνταν ως εξοχική κατοικία, υπόθεση που ενισχύεται και από τη σχετικά μεγάλη απόσταση που χωρίζει το Παλατάκι από το κέντρο των Αθηνών.Στον προαύλιο χώρο του βρίσκονταν ένας ξενώνας, στάβλοι, ελαιοτριβείο και όλα περιβάλλονταν από ανθώνες, ελαιώνες και φοίνικες, συνολικής έκτασης 30 στρεμμάτων. Σήμερα διασώζονται ο ξενώνας, που είναι το επονομαζόμενο Κτίριο Νικολάου Γύζη και οι στάβλοι ,όπου στεγάζεται το αναψυκτήριο “Το Ιστορικό”.

Πύργος Βασιλίσσης

Ο Πύργος της Βασιλίσσης είναι η βασιλική έπαυλη που κατασκευάστηκε στη θέση ενός παλιού πύργου. Το κτίσμα είναι γοτθικού ρυθμού κατ ‘απομίμηση του πύργου Ηochenschwangau στην Βαυαρία όπου γεννήθηκε ο Όθωνας.

Πιθανολογείται πως είναι έργο του Φρανσουά Λουί Φλοριμόν Μπουλανζέ ή του Κ. Χάνσεν. Είναι ένα μοναδικό μνημείο της νεογοτθικής αρχιτεκτονικής στην Ελλάδα. Το κτίριο στην Επτάλοφο εγκαινιάστηκε στις 13/25 Αυγούστου του 1854, ημέρα των γενεθλίων του Βασιλιά Λουδοβίκου, πατέρα του Όθωνα. Η Αμαλία θέλησε μ’αυτόν τον τρόπο να ευχαριστήσει και να τιμήσει τον πεθερό της, που αγαπούσε ιδιαίτερα και ο οποίος ήδη από το 1848 είχε αναγκαστεί λόγω του γνωστού σκανδάλου με την Λόλα Μοντέζ να παραιτηθεί από τον θρόνο.

Η είσοδος στο κτήμα είναι μνημειακή καθώς ορθώνεται με την μορφή κάστρου με επάλξεις και μικρότερους πύργους σε βαθμιδωτή διάταξη. Εξέχουσα θέση για την φιλοξενία επισήμων γευμάτων είχε η κεντρική αίθουσα του Πύργου με την περίτεχνη διακόσμηση. Η έντονα κυανή ατμόσφαιρα των τοίχων και της οροφής με τη χρυσή γεωμετρική διακόσμηση, το ξύλινο πάτωμα από διαφορετικά είδη ξύλου στα πρότυπα της σχολής του Μονάχου, ο χρυσοποίκιλτος και έντονα χρωματικός σε μπλε και κόκκινες ζώνες διάκοσμος, τα μικροέπιπλα και τα φωτιστικά σε καθαρά γοτθικό ρυθμό, αναδεικνύουν τη βούληση της Αμαλίας να προβάλει μια ρομαντική διακοσμητική τάση.

Μετά την έξωση των βασιλέων, η κυβέρνηση κήρυξε το κτήμα δημόσια περιουσία. Η διαχείρισή του ανατέθηκε στο Υπουργείο Οικονομικών που το παρέδωσε στη συνέχεια στο νέο βασιλέα Γεώργιο. Το 1863 το κτήμα αποδόθηκε και πάλι δια πληρεξουσίου στον Όθωνα. Μετά τον θάνατό του αγοράστηκε από τον βαρώνο Σίνα για να πουληθεί στην οικογένεια Γεωργίου Παχή. Κατόπιν πέρασε στην οικογένεια Σερπιέρη (η κόρη του Γ. Παχή, Λαυρία, παντρεύτηκε τον Φερνάνδο Σερπιέρη).

Με νόμο του μεσοπολέμου που απαγόρευε την μεγάλη ακίνητη περιουσία η Οικογένεια Σερπιέρη αναγκάστηκε να παραχωρήσει το μεγαλύτερο μέρος του Κτήματος στο Ελληνικό Δημόσιο και να κρατήσει μόνο 250 στρέμματα μέσα στα οποία βρίσκεται σήμερα και ο Πύργος Βασιλίσσης. Η τεράστια έκταση του Κτήματος αποτελεί σήμερα το Πάρκο Περιβαλλοντικής Ευαισθητοποίησης Αντώνης Τρίτσης. O Πύργος Βασιλίσσης σήμερα ανήκει στην Γεωργοκτηνοτροφική Εμπορική Κτηματική Εταιρία Ιλίου Α.Ε.

Πύργος Μαυρομιχάλη

Πλησίον της οδού Αχαρνών, επί της Αλκιβιάδου, βρίσκεται ακόμη ένα από τα τελευταία δείγματα του εκλεκτικισμού στην Αθήνα. Ο πύργος, ο οποίος ανήκε στον στρατηγό Μαυρομιχάλη, φαίνεται πως οικοδομήθηκε στα τέλη του 19ου, σε μια εποχή που τα νεοκλασικά κτίρια, ιδιαίτερα του Τσίλερ, άρχιζαν να πληθαίνουν στην πόλη. Τα σχέδια για την ανέγερση του κτιρίου έκανε ένας στρατιωτικός αρχιτέκτονας, του οποίου άλλα έργα δεν διασώζονται ή δεν έχουν εντοπιστεί μέχρι σήμερα. Το μόνο που γνωρίζουμε γι’ αυτόν είναι πως γεννήθηκε το 1849, έζησε στην Κέρκυρα, στην Αθήνα και στο εξωτερικό και ήταν αδελφός του Αλέξανδρου Ράλλη, γνωστού λογοτέχνη, ποιητή, μεταφραστή και, κυρίως, υπέρμαχου του δημοτικισμού στη γραφή. Αν παρατηρήσει κανείς το κτίριο εξωτερικά, θα αντιληφθεί πως διαθέτει αρκετά γοτθικά στοιχεία στην πρόσοψη, στο μπαλκόνι και στα παράθυρά του. Στη στέγη του υπάρχουν, μάλιστα, ψευδο-αμυντικά συστήματα, εμπνευσμένα από τα μεσαιωνικά κάστρα, που είχαν σχεδιαστεί έτσι για να στέκονται εκεί πολεμιστές.

Αρκετοί υποστηρίζουν πως θυμίζει μανιάτικο αρχοντικό. Αν, μάλιστα, λάβει κανείς υπόψη του την καταγωγή της οικογένειας των Μαυρομιχάληδων, είναι πολύ πιθανή αυτή η εκδοχή, καθώς στη Μάνη υπάρχουν τα διάσημα πυργόσπιτα, ένα εκ των οποίων ανήκε στην οικογένεια. Το 1993 ο πύργος κρίθηκε διατηρητέος από το υπουργείο Πολιτισμού και έκτοτε είναι σε πολύ καλή κατάσταση. Ακριβώς δίπλα του, στον αριθμό 3 της Αλκιβιάδου, βρίσκεται το αρχοντικό της οικογένειας Καρατζά, το οποίο χτίστηκε την ίδια περίοδο με τον πύργο. Σήμερα και τα δύο κτίρια ανήκουν στην Ευαγγελική Εκκλησία.

Έπαυλις Κουλούρα

Ένας πύργος ξεχωριστός σε νεογοτθικό-νεομεσαιωνικό ρυθμό με ταυτόχρονη ύπαρξη νεοκλασσικής διακόσμησης. Το 1896 έγινε η αγορά του οικοπέδου από τον Σπ. Δεσπόζιτο (επιχειρηματία μεταλλείων). Ένα χρόνο μετά άρχισε να χτίζεται η έπαυλη, η οποία ολοκληρώθηκε το 1906. Το 1907 νοικιάζεται και αξιοποιείται ως «Αναρρωτήριον και Υδροθεραπευτήριον Μηλιαρέση». Οι υπηρεσίες που προσέφερε ήταν υψηλού επιπέδου για εκείνη την εποχή και απευθυνόταν στην καλή κοινωνία. Έτσι χρησιμοποιήθηκε μέχρι το 1923.

Το 1911 πεθαίνει ο ιδιοκτήτης. Μετά τον θάνατό του και όσο ακόμα ο πύργος χρησιμοποιείται ως αναρρωτήριο, το 1917 αγοράζεται από τον Αθανάσιο Κουλούρα (Υδραίο εφοπλιστή). Το 1923 σταματά η χρήση του ως αναρρωτήριο και κατοικείται πλέον από τον νέο ιδιοκτήτη και την γυναίκα του. Μετά από χρόνια όμως, πεθαίνει η γυναίκα του και ο Κουλούρας ξαναπαντρεύεται. Έζησαν μαζί εκεί μέχρι το 1953. Τη χρονιά αυτή απεβίωσε ο ιδιοκτήτης Κουλούρας. Η δεύτερη γυναίκα του Βέρα, πεθαίνει το 1979. Δια της διαθήκης της Βέρας Κουλούρα, ο Πύργος δωρίζεται στο Μουσείο Μπενάκη και το οποίο μέχρι σήμερα είναι ο ιδιοκτήτης του.

Τρεις δεκαετίες μετά – για την ακρίβεια μετά από 33 χρόνια – το φθινόπωρο του 2012, το Μουσείο Μπενάκη ξεκινάει με χρηματοδότηση ΕΣΠΑ, το έργο για την αποκατάσταση και επαναχρησιμοποίηση του Πύργου. Έτσι, από τον Οκτώβριο του 2017 λειτουργεί ως Μουσείο Παιχνιδιών. Αξιοσημείωτο είναι ότι κατά την διάρκεια των εργασιών αποκαλύφθηκε και έγινε γνωστή και η ύπαρξη ενός καταφυγίου. Η είσοδός του βρίσκεται στο υπόγειο του πύργου, από όπου και ξεκινά και καταλήγει δια μέσου της πλευράς της Τρίτωνος, στο πίσω οικόπεδο.

Πύργος της Δουκίσσης της Πλακεντίας

Το πραγματικό της όνομα ήταν Σοφί ντε Μαρμπουά Λεμπρέν, αλλά στην Ελλάδα έγινε γνωστή ως Δούκισσα της Πλακεντίας, μετά τον γάμο της με τον δούκα της ομώνυμης ιταλικής πόλης. Η φιλελληνική της δράση την έφερε στην Αθήνα μετά την απελευθέρωση, όπου αποφάσισε να ζήσει με την κόρη της, χτίζοντας πολλά και επιβλητικά σπίτια, με κορυφαίο το Καστέλλο της Ροδοδάφνης, τον Πύργο Δουκίσσης στην Πεντέλη, που λέγεται πως κρύβει φοβερά μυστικά.

Όλα ξεκίνησαν όταν η Δούκισσα έχασε την κόρη της, την οποία λάτρευε τόσο, ώστε να την κρατήσει ταριχευμένη στο τότε σπίτι της στην οδό Πειραιώς. Όταν όμως μια πυρκαγιά αποτέφρωσε το σώμα της κόρης της, εκείνη έγινε δύστροπη και αντικοινωνική, αγόρασε κτήματα στην περιοχή του Πεντελικού, υποσχόμενη έργα κοινής ωφέλειας στους μοναχούς και κλείστηκε στον Πύργο της, καλύπτοντάς τον με ένα πέπλο μυστηρίου. Έκτοτε, οι αστικοί μύθοι δεν σταμάτησαν να την περιβάλλουν: Λέγεται πως πραγματοποιούσε μυστηριώδη συμπόσια με παράξενους καλεσμένους, πως διατηρούσε σχέσεις με λήσταρχους της εποχής και πως είχε ασπαστεί τον σατανισμό μετά τον απογοητευτικό χαμό της κόρης της. Σήμερα, ο Πύργος φιλοξενεί το Πολιτιστικό κέντρο Κοινότητας Πεντέλης. Η ίδια έγινε και… σταθμός του μετρό κοντά στο Χαλάνδρι, οι κάτοικοι του οποίου της είχαν ιδιαίτερη αδυναμία καθώς έχτισε το γεφύρι στο ρέμα της περιοχής.

από Μαρία Ιωαννάτου