«Παπαφλέσσας»: 5 άγνωστες ιστορίες της υπερπαραγωγής που μας καθηλώνει κάθε 25η Μαρτίου

Δεν υπάρχει περίπτωση να έρθει η 25η Μαρτίου και να μην δείξει η τηλεόραση τον «Παπαφλέσσα», ένας συνδυασμός που είναι βαθιά ριζωμένος στην συνείδησή μας εδώ και χρόνια. Και φυσικά, δεν σταματάμε να τον βλέπουμε…

Μπορεί να έχουμε μάθει απ’ έξω κάθε σκηνή της all time classic αυτής παραγωγής για την επέτειο της Ελληνικής Επανάστασης, ωστόσο υπάρχουν πράγματα που ούτε μας έχουν περάσει από το μυαλό και ίσως οι μόνοι που θα μπορούσαν να αποκαλύψουν τo backstage είναι οι ίδιοι οι πρωταγωνιστές.

Σε δηλώσεις τους κατά καιρούς, τόσο η Κάτια Δανδουλάκη, η οποία υποδύθηκε την Κατερινιώ, σύντροφο του Παπαφλέσσα, όσο και ο Γιώργος Κυρίτσης που ενσάρκωσε τον υπασπιστή του Ιμπραήμ (Στέφανος Στρατηγός) έχουν αποκαλύψει μικρές, άγνωστες ιστορίες από τα γυρίσματα.

Όπως ειχε αποκαλύψει ο Γιώργος Κυρίτσης τα γυρίσματα κράτησαν περίπου τρεις με τρεισήμισι μήνες και έγιναν όλα στα Αμπελάκια Θεσσαλίας και στο Πήλιο. Οι εσωτερικοί χώροι ήταν όλοι σε στούντιο στη Λάρισα, καμία σκηνή δεν γυρίστηκε σε στούντιο στην Αθήνα.

«Εγώ τότε δεν έκανα θέατρο, αλλά ο Δημήτρης ο Παπαμιχαήλ ανέβαζε μαζί με τη Βουγιουκλάκη ένα έργο του Ρούσσου νομίζω, τη Βασίλισσα Αμαλία, δεν είμαι και τόσο σίγουρη. Για να καταφέρνει, λοιπόν, να είναι παρών και στα γυρίσματα της ταινίας και στο θέατρο, τον έφερναν μετά την παράσταση με ελικόπτερο και τον ξαναγύριζαν πίσω για να προλάβει την επόμενη μέρα να είναι ξανά στο Θέατρο Αλίκη. Αυτή η κατάσταση ήταν σχεδόν καθημερινή», είχε αναφέρει σε συνέντευξή του στο Oneman ο κ.Κυρίτσης..

Με κομπάρσους… φαντάρους

«Θυμάμαι ότι για τις σκηνές μαχών χρησιμοποιήθηκαν και πάρα πολλοί στρατεύσιμοι που υπηρετούσαν τη θητεία τους. Δύσκολη παραγωγή, πολλά συνεργεία συγχρόνως, τέσσερις βοηθοί σκηνοθέτες, και οι δύο Φωτόπουλοι (Διονύσης, Βασίλης) στα σκηνικά. Θα μπορούσα να αποκαλέσω αυτή την ταινία μια «ηρωική επένδυση» ακριβώς επειδή γυρίστηκε στο τέλος εκείνου του κινηματογράφου. Σκέφτομαι σήμερα ότι τότε, όντας και τόσο νέα, δεν μπορούσα με τίποτε να φανταστώ το μέγεθος της τρέλας που είχαμε για να γίνει ο «Παπαφλέσσας» αλλά και οι «Σουλιώτες», ταινίες που παίζονται κάθε χρόνο από τότε και δεν έχουν ξεπεραστεί ακόμα», είχε αναφέρει από την πλευρά της η Κάτια Δανδουλάκη.

«5 η ώρα το πρωί φεύγαμε απ’ το ξενοδοχείο στη Λάρισα, ανεβαίναμε στα Αμπελάκια, για να βαφτούμε, να ετοιμαστούμε και να γυρίσουμε τις σκηνές μας. Οι φουκαριάρηδες οι στρατιώτες σηκώνονταν από ακόμα πιο νωρίς, τους ξυπνούσαν από τις 3, ήταν εντελώς διαλυμένα τα παιδιά. Σκέψου ότι κάποιος μπορεί να είχε σκοπιά 12-2 και στις 6 το πρωί, έπρεπε να κάνει έφοδο στο Μανιάκι», είχε αναφέρει σχετικά ο Γιώργος Κυρίτσης.

Το κοτέτσι και η μάνικα

Η Κάτια Δανδουλάκη, μιλώντας στο Oneman είχε θυμηθεί ένα επικό σκηνικό στην σκηνή σε μία σπηλιά, όπου λέει στον Παπαφλέσσα τη μοίρα του με το κόκκαλο ενός πουλιού.

«Αυτή η σπηλιά χωρούσε ίσα ίσα τον Παπαμιχαήλ, εμένα και το συνεργείο σκεβρωμένο, δηλαδή μια μηχανή, τον σκηνοθέτη και τον βοηθό του. Χωρούσαμε ίσα ίσα μέσα στη σπηλιά και μείναμε εκεί μέσα κοντά στις οκτώ ώρες, μέσα στο κρύο και την υγρασία. Αν δεν κάνω λάθος το γύρισμα έγινε στη Μακρυνίτσα και θυμάμαι τον Δημήτρη να λέει αφού τελειώσαμε, “λοιπόν, την επόμενη φορά να μπούμε να το κάνουμε σε κοτέτσι το γύρισμα”, γιατί πραγματικά ήταν τόσο μικρό το σημείο, ήταν τόσο ο ένας πάνω στον άλλον, αλλά ήμασταν όλοι ταγμένοι σ’ αυτό που κάναμε, ήταν αυτοθυσιαστική δουλειά. Πολλές φορές έλεγα στον εαυτό μου “τι θέλω εγώ στο βουνό και στον λόγγο, εγώ που είμαι του καναπέ;”. Αργότερα, μετά από χρόνια, όταν έκανα τηλεόραση και τα γυρίσματα ήταν εσωτερικά, ήμουν πανευτυχής. Την ταλαιπωρία του εξωτερικού γυρίσματος δεν την ήθελα ποτέ, ενώ οι περισσότεροι ηθοποιοί τρελαίνονται για αυτά. Γενικά οι συνθήκες των γυρισμάτων ήταν πολύ σκληρές, έκανε και αρκετό κρύο τότε πάνω στα βουνά, ήταν χειμώνας. », επεσήμανε.

Σε μια άλλη σκηνή θυμάμαι, πάλι στη Μακρυνίτσα, όπου έπρεπε να πέφτει καταρρακτώδης η βροχή, είχαν έρθει με αντλίες και μας καταβρέχανε. Αυτή η σκηνή κράτησε δυο με τρεις ώρες, και μετά για να μην πάθουμε τίποτα, καμιά πνευμονία, μας τρίβανε με τσικουδιά, με ρακί στην πλάτη για να καταφέρουμε να ζεσταθούμε. Και όλο αυτό συνέβαινε 12 με 3 το πρωί, μέσα σε τρομερό κρύο. Ευτυχώς πάντως δεν πάθαμε ποτέ τίποτα, δεν κρυώσαμε ποτέ στα γυρίσματα που κάναμε στους εξωτερικούς χώρους. Θυμάμαι πολύ έντονα τέτοιες στιγμές ταλαιπωρίας, αισθανόμουν κι εγώ ότι έκανα στρατιωτική θητεία, αλλά συγχρόνως υπήρχε κι ένα πάθος για τη δουλειά, το γευόμασταν αυτό που κάναμε, το ευχαριστιόμασταν, παρά τη μεγάλη κούραση, και αυτή είναι η ειδοποιός διαφορά με το σήμερα, ότι ο πιεσμένος χρόνος που απαιτείται για τέτοιες δουλειές, και το άγχος που υπάρχει, καλύπτουν τη χαρά», είχε πει η κυρία Δανδουλάκη.

Το δυσθεώρητο κόστος και η enfant gâté του ελληνικού σινεμά

Η ταινία κέρδισε πολλές πρωτιές και βραβεία, ενώ έχει περάσει στην ιστορία ως μία από τις ακριβότερες παραγωγές του ελληνικού κινηματογράφου, μιας και το κόστος της άγγιξε δυσθεώρητα για την εποχή χρηματικά ποσά.

Στην παραγωγή ο Φίνος συνεργάστηκε με τον Τζέιμς Πάρις, ο οποίος έχοντας θητεύσει ως διευθυντής παραγωγής σε ταινίες της 20th Century Fox, είχε επιστρέψει στην Ελλάδα στα τέλη της δεκαετίας του ’50, δίνοντας στον ελληνικό κινηματογράφο έναν χολιγουντιανό -θα μπορούσε να πει κανείς- αέρα, ενώ λένε ότι χάρη σε εκείνον έγινε γνωστή η έννοια της «υπερπαραγωγής».

Ο Φίνος επιστράτευσε μέχρι και γερανούς που είχε φέρει από τη Γαλλία, ενώ χρησιμοποίησε και υπερσύγχρονα για την εποχή μέσα. Μάλιστα, λέγεται ότι η επιμονή του στην άρτια τεχνική υποδομή, τον είχε φέρει αρκετές φορές σε σύγκρουση με τον Πάρις, που έβλεπε τον προϋπολογισμό της ταινίας να εκτινάσσεται στα ύψη.

Έτσι λοιπόν, ο «Παπαφλέσσας» κόστισε ούτε λίγο, ούτε πολύ 12 εκατομμύρια δραχμές, ένα ποσό που «ζάλιζε» εκείνη την εποχή.

Εκτός από την Κάτια Δανδουλάκη και τον Δημήτρη Παπαμιχαήλ, στην ταινία πρωταγωνίστησε η αφρόκρεμα του ελληνικού κινηματογράφου με τον Αλέκο Αλεξανδράκη στο ρόλο του Κανέλλου Δεληγιάννη, τον Άγγελο Αντωνόπουλο ως Νικόλαο Σκουφά, τον Στέφανο Στρατηγό ως Ιμπραήμ Πασά, Λαυρέντη Διανέλλο ως παπά-Γιώργης, τον νεαρό τότε Χρήστο Πολίτη ως Δημήτριο Υψηλάντη και τον Δημήτρη Ιωακειμίδη ως Θεόδωρο Κολοκοτρώνη.

Και μπορεί ο ρόλος του να ήταν σχετικά μικρός, όμως, η ερμηνεία του θεωρείται συγκλονιστική, με χαρακτηριστική τη σκηνή που φωνάζει: «Έλληνες» και βγάζει ένα σύντομο και πατριωτικό λόγο στον κόσμο.

Το μακιγιάζ των ηθοποιών είχαν επιμεληθεί κορυφαίοι ψιμμυθιολόγοι της εποχής, οι οποίοι έδωσαν τον καλύτερό τους εαυτό για να αποδώσουν τις μορφές των ηθοποιών όσο το δυνατό πιο «κοντά» στα πραγματικά πρόσωπα.

Η σκηνογραφία και τα κοστούμια έφεραν την υπογραφή, του Διονύση Φωτόπουλου, ενώ τη μουσική της ταινίας υπέγραψε ο Κώστας Καπνίσης και είχε επιρροές και από την ανατολή, ώστε να εναρμονίζεται με το ύφος της ταινίας.

Η επεισοδιακή πρεμιέρα, τα γιούχα στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης και τα ηρεμιστικά του Παπαμιχαήλ

Ο «Παπαφλέσσας» έκανε πρεμιέρα τον Οκτώβριο του 1971, στον κινηματογράφο Αττικόν, κόβοντας 297.817 εισιτήρια, ενώ τερμάτισε στην 10η θέση, ανάμεσα σε 90 ταινίες.

Ωστόσο, η πρεμιέρα της μπορεί να χαρακτηριστεί επεισοδιακή απασχολώντας τον Τύπο της εποχής. Η Χούντα την περίοδο εκείνη στήριζε τις λεγόμενες πατριωτικές ταινίες, επιπλέον είχε φιλικές σχέσεις με τον Τζέιμς Πάρις, οπότε μάλλον δεν ήταν έκπληξη η παρουσία της στρατιωτικής ηγεσίας του ΓΕΕΘΑ στην πρεμιέρα.

Ο Φίνος, όμως, ενοχλήθηκε από την παρουσία και σύμφωνα με τα δημοσιεύματα, λίγο πριν από το τέλος της προβολής, αποχώρησε διακριτικά με τη σύζυγό του Τζέλα, καθώς δεν ήθελε να έλθει σε επαφή μαζί τους.

Και κάπως έτσι, λίγο μετά έλαβε τέλος και η συνεργασία της Φίνος με την εταιρεία του Πάρις.

Μια άγνωστη ιστορία για τον Δημήτρη Παπαμιχαήλ είχε δημοσιεύσει παλιότερα ο σπουδαίος δημοσιογράφος Δημήτρης Λυμπερόπουλος. Μια ιστορία για την οργισμένη αντίδραση του σπουδαίου ηθοποιού όταν κάποιοι γιούχαραν την ταινία Παπαφλέσσας στην οποία πρωταγωνιστούσε.

Σύμφωνα με τις πηγές, στις 22 Σεπτεμβρίου 1971 ήταν η μέρα προβολής της ταινίας της Φίνος Φιλμς και του Τζέιμς Πάρις «Ο Παπαφλέσσας», στο 12ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης. Από νωρίς το πρωί το κοινό είχε κατακλύσει τα ταμεία προκειμένου να αγοράσει ένα εισιτήριο για να δει την πολυαναμενόμενη ταινία με πρωταγωνιστή τον Δημήτρη Παπαμιχαήλ.

Όλοι οι συντελεστές και οι ηθοποιοί είχαν συγκεντρωθεί έξω από την αίθουσα της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών. Μαζί με τον κόσμο περίμεναν για να εισέλθουν στην αίθουσα ο Δημήτρης Παπαμιχαήλ και η Αλίκη Βουγιουκλάκη.

Μάλιστα όταν έφτασε ο Δημήτρης Παπαμιχαήλ με τη σύζυγό του, Αλίκη Βουγιουκλάκη, το κοινό τον αποθέωσε. Ο Τύπος της εποχής έγραφε χαρακτηριστικά ότι εκείνη την ημέρα έκλεψε τη δόξα από την Αλίκη, και για πρώτη φορά το χειροκρότημα ήταν πολύ πιο έντονο για τον πρωταγωνιστή.

Άλλωστε το ποιος από τους δύο θα προκαλούσε τα πιο πολλά χειροκροτήματα στις κοινές εμφανίσεις τους ήταν το αγαπημένο θέμα του Τύπου.

Η προβολή δεν διακόπηκε, αλλά ο πρωταγωνιστής έγινε έξαλλος με τη συμπεριφορά του κοινού.

«Μίσησα την οργανωμένη οχλαγωγία του Φεστιβάλ. Εκείνων που μετέτρεψαν την αίθουσα σε εξέδρα γηπέδου. Ντροπή τους τέτοια ασέβεια», είπε ο Παπαμιχαήλ στον δημοσιογράφο Δημήτρη Λυμπερόπουλο. Ο ηθοποιός δεν μπορούσε να κρύψει την πικρία του. Ο ρόλος του Παπαφλέσσα είχε χαρακτηριστεί από τους κριτικούς ως ο «καλύτερος της καριέρας του», ενώ η ταινία είχε θεωρηθεί «υπερπαραγωγή» για τα δεδομένα της εποχής, αφού είχε κοστίσει 12 εκατομμύρια δραχμές. Στις γυρίσματα είχαν συμμετάσχει 3000 στρατιώτες που πήραν μέρος στις κινηματογραφικές μάχες. Η απογοήτευσή του ηθοποιού ήταν τόσο μεγάλη που δεν δίστασε να ζητήσει και την κατάργηση του θεσμού του Φεστιβάλ Κινηματογράφου.

«Δεν σεβάστηκαν τίποτε. Εξεπλάγην. Επρόκειτο για ένα φαιδρό συρφετό αγέλης, φανατικών της εξέδρας. Καφενόβιους. Ήρθαν με σκοπό να μετατρέψουν το Φεστιβάλ σε εμποροπανήγυρη. Για αυτό είναι προτιμότερο να καταργηθεί», υπογράμμιζε ο ηθοποιός. Η συνέντευξη Παπαμιχαήλ στο Δ. Λυμπερόπουλο στην εφημερίδα »Απογευματινή».

Για την ιστοραί, η ταινία «Παπαφλέσσας» απέσπασε διθυραμβικές κριτικές στο Φεστιβάλ, ενώ απέσπασε τα βραβεία «Καλύτερης Σκηνοθεσίας» και «Αρτιότερης Παραγωγής», ενώ δόθηκε και «Τιμητική Διάκριση» στο Δημήτρη Φωτόπουλο για τη συμβολή του.

Ο έρωτας Δανδουλάκη – Παπαμιχαήλ που έμεινε κρυφός

Ένας έρωτας που είδε το φως της δημοσιότητας πολλά χρόνια μετά, ήταν εκείνος ανάμεσα στον Δημήτρη Παπαμιχαήλ και την Κάτια Δανδουλάκη. Οι δυο τους γνωρίστηκαν στη διάρκεια των γυρισμάτων της ταινίας, «Παπαφλέσσας» το 1971 και σύντομα έγιναν ζευγάρι. 

Η ζωή αντέγραψε το σενάριο, αφού η ηθοποιός δεν άργησε να υποκύψει στη γοητεία του «Παπαφλέσσα». Ωστόσο, η σχέση τους δεν είχε γίνει γνωστή  μέχρι που το ανέφερε ο ίδιος ο Δημήτρης Παπαμιχαήλ στο βιβλίο του.

Από την πλευρά της η Κάτια Δανδουλάκι, μετά από λίγα χρόνια είχε μιλήσει για τη σχέση αυτή, λέγοντας – μεταξύ άλλων – πως η ίδια δεν θα αναφερόταν ποτέ σε σχέσεις της με ανθρώπους που δεν θα ήθελαν να αναφερθούν.

Διαβάστε επίσης:

Νίκος Εγγονόπουλος: Ο μεγάλος Έλληνας σουρεαλιστής ζωγράφιζε και εξώφυλλα μόδας (εικόνες)

Τριήμερο 25ης Μαρτίου: 5 προορισμοί με άρωμα… Ελληνικής Επανάστασης!

25η Μαρτίου: Προτάσεις εξόδου από το πρωί μέχρι το βράδυ, μέσα στο πνεύμα της ημέρας

Ναυσικά Διαμαντοπούλου

Recent Posts

Διέρρευσε: Ποια θα είναι η συμπαρουσιάστρια του Λιάγκα στο Πρωινό

Το είπαν στον αέρα του ΑΝΤ1, τυχαία ή εσκεμμένα, δεν γνωρίζουμε. Το σίγουρ είναι, πάντως,…

20 λεπτά ago

Ρήξεις πρόσθιου χιαστού: Γιατί είναι πιο συχνές στις γυναίκες

Οι γυναίκες αθλήτριες είναι γνωστό ότι έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο να τραυματίσουν τον πρόσθιο χιαστό σύνδεσμό…

53 λεπτά ago

Ενδοοικογενειακή βία στο Βόλο: Την απειλούσε με κατσαβίδι μπροστά στο ανήλικο παιδί τους

Είναι αδιανόητο αυτό που φώναζε ο σύζυγος απειλώντας τη γυναίκα του με κατσαβίδι μπροστά στο…

3 ώρες ago

Τα κορίτσια ξενυχτάνε και φοράνε σούπερ μίνι… σπάζοντας το πρωτόκολλο

Σε διακοπές στη Μαγιόρκα βρίσκεται αυτή την περίοδο η βασιλική οικογένια της Ισπανίας και ένα…

3 ώρες ago

Αυτή είναι η σωτήρια κίνηση για απώλεια βάρους

Το βάρος και οι θερμίδες για πολλές από εμάς έχουν γίνει ένας μόνιμος εφιάλτης, που…

5 ώρες ago

Πέθανε η πρωταγωνίστρια του θρυλικού “Grease”, Ολίβια Νιούτον Τζον

Έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 73 ετών η Ολίβια Νιούτον Τζον, η τραγουδίστρια και…

12 ώρες ago