Η ιδέα της ίδρυσης Πανεπιστημίου στην Ελλάδα, υπαρκτή ήδη από τον καιρό του Αγώνα για την Ανεξαρτησία, υλοποιήθηκε στις 14 Απριλίου 1837 με την έκδοση του διατάγματος «Περί συστάσεως του Πανεπιστημίου», που οδήγησε στην ίδρυση και λειτουργία του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Αρχικά ονομάστηκε «Οθωνικό Πανεπιστήμιο» από το όνομα του πρώτου βασιλιά της Ελλάδας και αποτελούνταν από 4 ακαδημαϊκά Τμήματα και 52 φοιτητές. Καθώς αποτελούσε το πρώτο Πανεπιστήμιο του νεοσύστατου νεοελληνικού κράτους, αλλά και της ευρύτερης βαλκανικής και μεσογειακής περιοχής, απέκτησε σημαντικό κοινωνικο-ιστορικό ρόλο, ο οποίος υπήρξε καθοριστικός για την παραγωγή συγκεκριμένης γνώσης και πολιτισμού μέσα στη χώρα.

Το 1841 οι διοικητικές υπηρεσίες και τα εκπαιδευτικά τμήματα μεταφέρθηκαν στο σημερινό ευρέως γνωστό ως «κεντρικό κτήριο» του Πανεπιστημίου Αθηνών, το οποίο το 1932 ονομάστηκε επίσημα Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, προς τιμή του Ιωάννη Καποδίστρια, του πρώτου Κυβερνήτη της Ελλάδας μετά την απελευθέρωση του έθνους.

Στα πολλά χρόνια λειτουργίας του έχει προσφέρει στη χώρα ένα κέντρο πνευματικής παραγωγής, παρακινώντας τη λειτουργία κύκλων διανοουμένων μέσα και έξω από τους χώρους του. Στις μέρες μας εξακολουθεί να προσφέρει σημαντικές κοινωνικές υπηρεσίες, καθώς το επιστημονικό και διδακτικό προσωπικό του συχνά συμμετέχει σε εθνικές και διεθνείς επιτροπές, διεκπεραιώνει εκπαιδευτικά και άλλα ερευνητικά έργα, οργανώνει και συμμετέχει σε σεμινάρια για ποικίλες κοινωνικές ομάδες, πολλές φορές παράλληλα με την πλήρη απασχόλησή του στο Πανεπιστήμιο. Μία από τις σημαντικότερες συνεισφορές του αφορά στο χώρο της εθνικής υγείας, καθώς οι φοιτητές των επιστημών υγείας που κάνουν την πρακτική τους προσφέρουν τις ιατρικές τους υπηρεσίες στο κοινό, υπό την επίβλεψη του διδακτικού προσωπικού.

Με ένα σύνολο επιστημονικών και πολιτιστικών εκδηλώσεων, το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών θα αναδείξει την προσφορά του στην Επιστήμη, την Έρευνα και την Κοινωνία γενικότερα, καθώς και τις προοπτικές του για το μέλλον, δηλαδή τις προοπτικές του Δημόσιου Πανεπιστημίου, με την ευκαιρία της συμπλήρωσης 180 χρόνων αδιάλειπτης λειτουργίας από την ίδρυσή του (1837-2017).

• 3/5 – Κεντρική εκδήλωση με κύριο ομιλητή τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας κ. Πρ. Παυλόπουλο και προβολή ταινίας μικρού μήκους για την ιστορία και την προσφορά του ΕΚΠΑ
• 6/5 – Ημέρα ελεύθερης πρόσβασης στα Μουσεία του ΕΚΠΑ
• 7/5 – Αγώνας δρόμου στην Πανεπιστημιούπολη και συναυλία
• 17/5 – Επιστημονική εκδήλωση με θέμα «Η συμβολή των Επτανήσων στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών»
• 24/5 – Μουσική εκδήλωση στη Φιλοσοφική Σχολή
• 26-28/5 – Κοινές καλλιτεχνικές εκδηλώσεις ΕΚΠΑ-Δήμου Αθηναίων στο χώρο της Αθηναϊκής τριλογίας. Το ΕΚΠΑ ξεκινά μια ευρύτερη συνεργασία με το Δήμο Αθηναίων. Πρώτο βήμα αυτής της συνεργασίας είναι η συνδιοργάνωση με το Δίκτυο Πολιτισμού του Δήμου Αθηναίων (Athens Culture Net) ενός τριήμερου καλλιτεχνικού αφιερώματος στα Προπύλαια του Πανεπιστημίου Αθηνών, στο πλαίσιο του εορτασμού των 180 χρόνων του ΕΚΠΑ.

Παράλληλα, ανακοινώθηκαν και μια σειρά από άλλες δραστηριότητες που αφορούν στον εορτασμό για το υπόλοιπο έτος:

• 1/7 – Ηρώδειο: Συναυλία σε συνεργασία με το Φεστιβάλ Αθηνών και με σημαντικά ονόματα της ελληνικής μουσικής
• 28/6 – Εκδήλωση για 30 χρόνια Erasmus+
• Βραδιές Ερευνητή στο ΕΚΠΑ την τελευταία εβδομάδα του Σεπτεμβρίου
• Ημέρα «ανοικτών πυλών» στις 3/11, για την επίσκεψη μαθητών/τριών των δύο τελευταίων τάξεων του Λυκείου στις Σχολές και Τμήματα του Πανεπιστημίου Αθηνών
• Εβδομάδα καλλιτεχνικής φοιτητικής δημιουργίας στις αρχές Νοεμβρίου, με συμμετοχή φοιτητικών σχημάτων του ΕΚΠΑ και δράσεις με θέατρο, μουσική, χορό, τραγούδι, φωτογραφία
• Νοέμβριος-Δεκέμβριος: Έκθεση «180 χρόνια ΕΚΠΑ» στη Βουλή των Ελλήνων σε συνεργασία με το Ίδρυμα για τον Κοινοβουλευτισμό και τη Δημοκρατία
• Δεκέμβριος: Συνέδριο με θέμα «Πανεπιστήμιο και κρίσεις»

Επίσης, ανακοινώθηκε η συνεργασία του ΕΚΠΑ με τα ΕΛΤΑ για τη δημιουργία συλλεκτικών φιλοτελικών προϊόντων με θέμα τα 180 χρόνια λειτουργίας του ΕΚΠΑ. Ειδική σειρά 200 αριθμημένων συλλεκτικών φύλλων γραμματοσήμων θα διατίθεται στον χώρο του ΕΚΠΑ στις 3/5.

από Μαρία Ιωαννάτου