Θεατρική σκηνοθέτις, διασκευάστρια και συγγραφέας έργων με έμφαση στη σύγχρονη όπερα και τα νέα μέσα. Ιδρύτρια και διευθύντρια του χώρου τέχνης «Βυρσοδεψείο» και της ομάδας ODC Ensemble τιμήθηκε φέτος για δεύτερη φορά με το «Βραβείο Fulbright» για την έρευνα της στο Πανεπιστήμιο του Στάντφορντ για το έργο «Oedipus: Sex with Mum was Blinding», καθώς και με το διεθνές βραβείο «Music Theatre now 2018-9» για την παράσταση «Το σπήλαιο».



Ο λόγος για την Έλλη Παπακωνσταντίνου που μετά την τεράστια επιτυχία σε μία από τις ωραιότερες σκηνές στον κόσμο, στο BAM (Fisher) του Μπρούκλυν, έρχεται με το έργο «Oedipus: Sex with Mum Was Blinding» σε μουσική σύνθεση των Τηλέμαχου Μούσα και Julia Kent για δέκα μόνο παραστάσεις στο θέατρο Σφενδόνη!
Με αφορμή το έργο αυτό -που αποτελεί μία υβριδική όπερα και βασίζεται στον Οιδίποδα Τύραννο και συνδυάζει το ζωντανό βίντεο και τη χρήση νέων τεχνολογιών- εμείς μιλήσαμε μαζί της.

Πείτε μας λίγα λόγια για το τι σας ενέπνευσε στην παράσταση αυτή και εξηγήστε μας τον τίτλο της… Oedipus: Sex with Mum Was Blinding. Ο τίτλος παίρνει τον Οιδίποδα και τον τοποθετεί στην σύγχρονη εποχή. Είναι μια άμεση αναφορά στον Alain de Botton;


Όταν ο Βρετανός φιλόσοφος επισκέφτηκε την Daily Mirror και μίλησε με την ομάδα που παράγει τους τίτλους της ταμπλόιτ εφημερίδας τους περιέγραψε κάποια κλασικά έργα και τους ζήτησε να τα περιγράψουν με ένα τίτλο. Ξεκίνησε με τον Σέξπιρ και όταν έφτασε στον Οιδίποδα η απάντηση ήταν: «Sex with Mum was Blinding». Σκέφτηκα ότι ακριβώς αυτό και θυμούνται για το μύθο του Οιδίποδα οι περισσότεροι (το ότι έκανε σεξ με τη μητέρα του και τυφλώθηκε). Βάζοντας αυτόν τον τίτλο ήθελα να σχολιάσω αυτό το γεγονός και να αφήσω χώρο για την πολιτική/φιλοσοφική διάσταση στην οποία και επικεντρώθηκα. 

Πόση παρέμβαση/επέμβαση αντέχουν οι αρχαίοι κλασικοί; Εσείς πώς αντιμετωπίσατε τα όσα έχει πει ο Σοφοκλής;

Εργάστηκα πάνω σε ένα μύθο που είναι κοινό κτήμα και αναφορά όλης της ανθρωπότητας. Οι αρχαίοι κλασικοί αντέχουν όση παρέμβαση αντέχει ο κάθε θεατής μου. Με την έννοια ότι το έργο μου καλεί τον καθένα από μας να κοιταχτεί στον καθρέφτη και να κάνει το δικό του ταξίδι.
Η παράσταση στηρίζεται στην συνθήκη ότι ο χορός είμαστε εμείς. Εμείς ζούμε σε έναν κόσμο πανούκλας, ένα κόσμο αποσύνθεσης, ψυχικής και ηθικής σήψης. Αποκομμένοι από την πραγματική ζωή της πόλης, μπροστά σε οθόνες υπολογιστών και τηλεοράσεων ζητάμε βοήθεια από τους ηγέτες μας από κάτι απολειφάδια πολιτικούς τους ψηφίζουμε σύμφωνα με την τηλεοπτική τους περσόνα. Δεν πιστεύω στη δύναμη της μάζας. Η μάζα σκοτώνει την ιδιοφυία και την ιδιαιτερότητα. Πιστεύω στην προσωπική αφύπνιση, στη Μία /στον Έναν που θα σταθεί απέναντι στις ορδές των πολλών.  

Τι είναι αυτό που κυρίως σας συγκλονίζει στον μύθο του Οιδίποδα;

Ότι η ταυτότητά μας είναι ένα μυστήριο, ένα θρίλερ. Η πιο συναρπαστική αναζήτηση είναι αυτή του εαυτού μας. Πότε μας διαφεύγει, πότε παγιώνεται και νομίζουμε ότι ξέρουμε τι κάνουμε και ποιοι είμαστε. Αλλά μένει πάντα σε μια ρευστότητα. 

Μπορούμε τελικά ν’ αλλάξουμε τη φύση της ανθρωπότητας;

Όχι. Φέτος έζησα για κάποιες μέρες στο στρατόπεδο συγκέντρωσης και εξόντωσης του Μαουτχάουζεν, στην Αυστρία, καλεσμένη του Φεστιβάλ Der Regionen, όπου ανέβασα το έργο μου «The kindly ones» βασισμένο στις Ικέτιδες του Αισχύλου και σε ανέκδοτο έργο του Ιάκωβου Καμπανέλλη. Αυτές οι μέρες ήταν αρκετές για να σβήσει μέσα μου κάθε ψευδαίσθηση για την πιθανότητα βελτίωσης στη φύση της ανθρωπότητας. Η ανθρωπότητα θα αλλάζει σύμφωνα με τους νόμους της Ανάγκης της συμπαντικής Ανάγκης κι όχι σύμφωνα με τις πρόθεση του ανθρώπου. Επειδή καταστρέφουμε το περιβάλλον μας -και αν συνεχίσουμε έτσι σε τριάντα χρόνια θα είναι ανεξέλεγκτες οι επιπτώσεις- κάποιοι άνθρωποι έχουν αρχίσει να αφυπνίζονται. Όμως είναι η Ανάγκη που θα υποχρεώσει όλο και περισσότερους να απέχουν από την κατανάλωση κρέατος. Αυτό τώρα σημαίνει ότι ο άνθρωπος είναι σε θέση να αλλάξει τη φύση της ανθρωπότητας; Δεν νομίζω. 

Γύρω από ποιους νοηματικούς άξονες κινείται και τι θέλετε να πείτε με την παράσταση αυτή; 

Αντλώντας από τον αρχαίο μύθο, έφτιαξα ένα νέο έργο με κύριο θέμα την ελεύθερη βούληση. Κατά πόσο δηλαδή είμαστε πράγματι σε θέση να «χτίσουμε» εμείς την ζωή μας (σύμφωνα με το Αμερικάνικο όνειρο) ή αν είμαστε παιδιά της Τύχης (μιας προσχεδιασμένης Τύχης, όπως τελικά αποκαλύπτεται στον Σοφόκλειο Οιδίποδα). Αυτό είναι το κύριο δίπολο πάνω στο ανοίγω διάλογο με την Σοφόκλεια τραγωδία, αλλά και με την Πολιτεία του Πλάτωνα καθρεφτίζοντας αυτό το ερώτημα στο ψυχαναλυτικό (ιδιωτικό), πολιτικό (συλλογικό) και στο μυθικό πεδίο. 

Το έργο παρακολουθεί τον μυθικό Οιδίποδα που αυτοαποκαλείται (όπως στον Σοφοκλή) «αρχιτέκτονας» του εαυτού του, και καθρεφτίζεται σε άλλα πρόσωπα που είναι και αυτά κατά κάποιο τρόπο «σύγχρονοι Οιδίποδες»: Μια ψυχαναλυόμενη, ένας ερευνητής γνωσιακών επιστημών που μας καλεί να διαδράσουμε ως άλλοι Οιδίποδες και να ξανασκεφτούμε τη σχέση μας με τις selfies και τον καθρέφτη, ένας Οιδίποδας γυναίκα, ένας Οιδίποδας νεαρό αγόρι κ.α. Περισσότερο από ποτέ σήμερα γνωρίζουμε για τις άλλες ζωές των άλλων ανθρώπων. Ζωές που το σύστημα μας υπόσχεται ότι μπορούμε να ζήσουμε αρκεί να το θελήσουμε! Το Αμερικάνικο όνειρο.. Μοιραζόμαστε όλοι ενοχές για τις ζωές αυτές που επιθυμήσαμε, αλλά δεν καταφέραμε να κάνουμε δικές μας.  

Διαβάζω στο δελτίο τύπου πως πρόκειται για μία υβριδική όπερα. Τι εννοείτε και ποιος ο ρόλος της μουσικής του Τηλέμαχου στην παράσταση;

Ο ρόλος της μουσικής είναι πρωτευούσης σημασίας εφόσον πρόκειται για μια σύγχρονη όπερα. Είναι αυτό που αποκαλεί ο Βάγκνερ, Gesamkunstwerk, μια σύνθεση όλων των τεχνών, μια συναισθησία, όπου συμμετέχουν όλες οι αισθήσεις. Ο Τηλέμαχος Μούσας συνέθεσε όλη τη φωνητική μουσική, μονωδιακή και χορωδιακή την οποία ερμηνεύουν δύο λυρικές σοπράνο, μια μέτζο σοπράνο, μια τζαζ τραγουδίστρια και μια ανδρική φωνή (Λητώ Μεσσήνη, Αναστασία Κατσιναβάκη, Αμάντα Κριτσωτάκη, Νάσια Γκόφα & Μάνος Λιδάκης) καθώς και όλες τις πιανιστικές συνθέσεις που στη Νέα Υόρκη παίζονταν ζωντανά από ένα βιρτουόζο αμερικανό πιανίστα (MishaPiatigorsky) όπως και τα τζαζ τραγούδια ενώ η Τζούλια Κεντ (γνωστή για τη σόλο καριέρα της αλλά και  ως ενορχηστρώτρια των Antony & the Johnsons) συνέθεσε και ενορχήστρωσε αποκλειστικά τα μέρη του τσέλου τα οποία παίζει ζωντανά στη σκηνή. Ελπίζω να καταφέρουμε να βρούμε τα απαραίτητα χρήματα για να παίξουμε στην Ελλάδα την παράσταση με τους Αμερικάνους συντελεστές και έτσι να φέρουμε την Τζούλια στην Αθήνα.

Επειδή από τον τίτλο ακόμη του έργου «παίζετε» με την έννοια της τυφλότητας… Πόσο τυφλοί πιστεύετε πως είμαστε σήμερα στις κοινωνίες που ζούμε. Πώς θα μπορέσουμε να «δούμε»;

Μόνο με την προσωπική αφύπνιση κι όχι μέσα από την ασφάλεια του όχλου. 

Μελλοντικά σχέδια;  

Παρουσιάζουμε στις 7 και 8 Οκτώβρη στο Μέγαρο Θεσσαλονίκης στο πλαίσιο των Δημητρίων τις παραστάσεις «REVOLΤ ATHENΣ» και «CAVE» στα ελληνικά και αγγλικά και με ελληνικούς υπέρτιτλους. Θα παρουσιαστεί στο πλαίσιο της πλατφόρμας που οργανώνει ο Σάββας Πατσαλίδης για την προώθηση του ελληνικού έργου. Είναι δύο παραστάσεις που περιοδεύουμε στο εξωτερικό με επιτυχία και βραβεύσεις. Χαίρομαι πολύ που θα δείξουμε επί τέλους δουλειά της ομάδας στην Θεσσαλονίκη.  Επίσης, γράφω ένα καινούργιο έργο με τίτλο «Persephone: I only died last night”και κεντρικό άξονα την οικολογία. Το έργο θα ανέβει στο Μέγαρο Μουσικής τον ερχόμενο Μάρτιο σε πρωτότυπη μουσική σύνθεση του Δημήτρη Μαραγκόπουλου.

Ταυτότητα παράστασης
Σύλληψη, σκηνοθεσία και libretto: Έλλη Παπακωνσταντίνου
Πρωτότυπη μουσική: Τηλέμαχος Μούσας, Julia Kent
Real time cinematic environments: Stephanie Sherriff
Επιστημονικός συνεργάτης: Professor Μάνος Τσακίρης
Φωτισμοί: Έλλη Παπακωνσταντίνου
Κοστούμια: Jolene Richardson
Σύλληψη, σχεδιασμός και υλοποίηση Μασκών: Μαριτίνα Κέλερη & Χρυσάνθη Αυλωνίτη

Performers:
Master of Ceremony: Μάνος Λιδάκης
Τειρεσίας/Χορός: Αναστασία Κατσιναβάκη
Γυναίκα: Βάλια Παπαχρήστου
Ερευνητής: Γιάννης Ασκάρογλου
Ιοκάστη/Χορός: Νάσια Γκόφα
Αγόρι (Νεαρός Οιδίποδας): Παναγιώτης Λέκκας
Οιδίποδας/Χορός: Λητώ Μεσσήνη, Αμάντα Κριτσωτάκη

Πληροφορίες
11-20 Οκτωβρίου 2019
Ώρα έναρξης: 21:00
Διάρκεια παράστασης: 100’
Τιμές εισιτηρίων: 12€ γενική είσοδος
Προπώληση εισιτηρίων μέσω viva.gr και από τα ταμεία του θεάτρου

Θέατρο Σφενδόνη, Μακρή 4, Μακρυγιάννη
Πληροφορίες-κρατήσεις: 21 5515 8968

από Γεωργία Οικονόμου