Το πρόβλημα της παχυσαρκίας στη χώρα μας έχει πάρει μεγάλες διαστάσεις, πράγμα που αποδεικνύεται και από το γεγονός ότι η Ελλάδα βρίσκεται ανάμεσα στις χώρες της Ευρώπης με τα υψηλότερα ποσοστά παιδικής παχυσαρκίας. Αυτό δείχνει ότι το πρόβλημα ξεκινάει από νωρίς στην παιδική ηλικία και επιδεινώνεται στην πορεία της ζωής με δυσάρεστες επιπτώσεις στην υγεία.

Στην ίδια μελέτη που παρουσίασε ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας στο συνέδριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη Μελέτη της Παχυσαρκίας στη Βιέννη, τονίστηκε ότι οι υπέρβαροι και παχύσαρκοι κινδυνεύουν περισσότερο από τουλάχιστον 12 διαφορετικούς καρκίνους, πέντε περισσότερους από ό,τι πριν από μία δεκαετία, σύμφωνα με νέα έκθεση του Παγκόσμιου Ταμείου Έρευνας για τον Καρκίνο, που δόθηκε στη δημοσιότητα.

Η νοσογόνος παχυσαρκία είναι μια σοβαρή χρόνια ασθένεια που χαρακτηρίζεται από τη συσσώρευση λίπους και την αύξηση του σωματικού βάρους, η οποία οφείλεται σε πολλούς παράγοντες -γενετικούς, διατροφικούς, ψυχολογικούς, κοινωνικούς κ.ά. Υπάρχουν περιπτώσεις ανθρώπων που είναι σχεδόν αδύνατον να φτάσουν στο κανονικό βάρος και να το διατηρήσουν με δίαιτες και συντηρητικές μεθόδους. Για το λόγο αυτό, ζητήσαμε από τον κ. Χάρη Παππή, Διευθυντή Γ’ Χειρουργικής Κλινικής Νοσοκομείου Υγεία, Υπεύθυνο Τμήματος Βαριατρικής Χειρουργικής, Πρόεδρο του Δ.Σ. της Ελληνικής Χειρουργικής Εταιρείας Παχυσαρκίας και Εκπρόσωπο της Ελλάδας στο International Federation for Surgery of Obesity, να μας εξηγήσει τα πάντα γύρω από τις χειρουργικές επεμβάσεις για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας.

Ποιες ηλικίες αποφασίζουν να προχωρήσουν σε χειρουργική επέμβαση και ποιο φύλο περισσότερο;


Στις περισσότερες μελέτες που περιέχουν δημογραφικά στοιχεία για τα χειρουργεία παχυσαρκίας, οι γυναίκες είναι πολύ περισσότερες ποσοστιαία, με τους αριθμούς να κυμαίνονται από 70-80% έναντι των ανδρών που καλύπτουν το υπόλοιπο 20-30%.

Για τις γυναίκες επιλέγεται συνήθως η γαστρική παράκαμψη (by-pass) ως επέμβαση και ακολουθεί η επιμήκης γαστρεκτομή (sleeve ή μανίκι, όπως μεταφράζεται στην ελληνική) και τελευταίος ο γαστρικός δακτύλιος. Στους άνδρες, προηγείται η επιμήκης γαστρεκτομή και ακολουθεί το by-pass. Φαίνεται πως το γεγονός ότι οι άνδρες είναι περισσότερο καταναλωτές ποσότητας επηρεάζει την τελική επιλογή της επέμβασης.

Σχεδόν το 70% των επεμβάσεων γίνονται σε ηλικίες μεταξύ 35-55 έτη με μέσο όρο τα 44 έτη, ενώ τα όρια κυμαίνονται από 18 ετών μέχρι τα 65.

Επειδή η παχυσαρκία αποτελεί μία από τις αιτίες υπογονιμότητας στον δυτικό κόσμο, μετά από ένα χειρουργείο, θα βελτιωθεί η ικανότητα σύλληψης της γυναίκας;

Η παχυσαρκία αποτελεί σημαντικό παράγοντα υπογονιμότητας, ιδίως στις γυναίκες. Οι καταστροφικές συνέπειες της παχυσαρκίας στον καταμήνιο κύκλο και στη λειτουργία των ωοθηκών έχουν μελετηθεί εκτενώς. Έτσι, ο σχετικός κίνδυνος αναστολής της ωορρηξίας υπερτριπλασιάζεται σε γυναίκες με δείκτη μάζας σώματος πάνω από 27 (δηλαδή, για παράδειγμα, με ύψος 1.60 και βάρος 70 κιλά).

Η απώλεια βάρους αποκαθιστά την τακτικότητα στην περίοδο της γυναίκας και τις πραγματικές ωορρηξίες με αποτέλεσμα τη σημαντική αύξηση της γονιμότητας. Όλες οι μελέτες δείχνουν αποκατάσταση του προβλήματος μέχρι και στο 70% των γυναικών που ήταν μη γόνιμες πριν από την επέμβαση.

Από ποια ηλικία και μετά μπορεί να πραγματοποιηθεί η επέμβαση;

Όπως αναφέρθηκε και παραπάνω, οι επίσημες οδηγίες προβλέπουν χειρουργική παρέμβαση μετά τα 18 έτη και μέχρι τα 65. Σε πολλές χώρες του κόσμου όμως, σε ιδιαίτερα σοβαρές καταστάσεις ενδέχεται υπό προϋποθέσεις να αποφασιστεί παρέμβαση σε εφήβους ή και υπερήλικες. Αυτό σημαίνει πως υπάρχει ομάδα ειδικών που θα παρακολουθεί στενά τα άτομα αυτά, τουλάχιστον για τα πρώτα 2-3 χρόνια, ώστε να καλυφθούν οι ιδιαίτερες ανάγκες τους και να αποφευχθούν ανεπιθύμητες βλάβες.

Κατά πόσο η παχυσαρκία μπορεί να θεωρηθεί υπεύθυνη για την εμφάνιση κάποιων καρκίνων;

Όλο και περισσότερες διεθνείς έρευνες καταδεικνύουν τη σχέση της παχυσαρκίας με τον καρκίνο, αλλά και τη δραματική μείωση του κινδύνου μετά από βαριατρικές επεμβάσεις.

Η παχυσαρκία φαίνεται ότι συμβάλλει στο 10% των καρκίνων στις γυναίκες και στο 3,5% των καρκίνων στους άνδρες, ενώ συνδέεται με το 15-20% όλων των θανάτων από καρκίνο. 60 μελέτες έδειξαν ότι η δίαιτα και η άσκηση μπορούν να μειώσουν τον δυνητικό κίνδυνο για καρκίνο. Έτσι, για παράδειγμα, έχει φανεί ότι η απώλεια άνω των 9 κιλών μειώνει τον κίνδυνο καρκίνου κατά 11% ιδίως στον μετεμμηνοπαυσιακό καρκίνο μαστού.

Στη βαριατρική χειρουργική τα δεδομένα είναι πολύ πιο εντυπωσιακά. Έχει μελετηθεί ότι για κάθε 10% απώλειας βάρους μειώνεται κατά 14% ο κίνδυνος καρκίνου. Ο μέσος ασθενής που χάνει 27% του βάρους του σε ένα χρόνο εμφανίζει μείωση του κινδύνου καρκίνου κατά 46%! Οι καρκίνοι που φαίνεται να συνδέονται με την παχυσαρκία είναι ο καρκίνος του παχέος εντέρου, ο μετεμμηνοπαυσιακός καρκίνος μαστού, ο καρκίνος του ενδομητρίου, των νεφρών, του οισοφάγου, του στομάχου και του ήπατος.

Τι πρέπει να προσέχει ο ασθενής ώστε μετά την επέμβαση να μην ξαναπάρει κιλά;

Η χειρουργική επέμβαση για τη σοβαρή παχυσαρκία αποτελεί ένα πολύ ισχυρό όπλο στην αντιμετώπιση του υπερβάλλοντος βάρους αλλά και σειράς συνοδών παθήσεων, όπως ο σακχαρώδης διαβήτης, η υπέρταση, οι υπερλιπιδαιμίες, οι άπνοιες στον ύπνο και πολλές άλλες. Για το καλύτερο αποτέλεσμα απαιτείται η ενεργή συμμετοχή του ασθενούς με τροποποίηση της διατροφικής του συμπεριφοράς, την προσθήκη άσκησης στο καθημερινό πρόγραμμά του και τη διαχείριση ψυχολογικών προβλημάτων που είναι δυνατόν να υπονομεύουν την προσωπική αυτοβελτίωση.

Η προσπάθεια για μια ολιστική αντιμετώπιση του περίπλοκου προβλήματος της παχυσαρκίας είναι αντικείμενο ομάδας ειδικών που όμως απευθύνονται σε συνειδητοποιημένους ασθενείς που έχουν πάρει απόφαση να αλλάξουν σελίδα στη ζωή τους. Στην περίπτωση που ο ασθενής απομακρυνόμενος από την ιατρική ομάδα «κλέβει» συστηματικά την επέμβαση, τότε διατρέχει σοβαρό κίνδυνο να μην επιτύχει το μέγιστο του αποτελέσματος ή και να ξαναπάρει βάρος, ακυρώνοντας όλη την προσπάθεια που έχει κάνει.

από Μαρία Ιωαννάτου