Τον πρωτοείδα φοιτήτρια στο Αμόρε, στο σοκαριστικά ωμό «Shopping and Fucking», και έκτοτε τον ακολουθώ σε όλα του τα βήματα. Εκ των υστέρων διάβασα με έκπληξη πως και αυτός φοιτητής ήταν τότε ακόμη, στη Σχολή του Εθνικού.



Το 2001 τιμήθηκε με τον Σταυρό του Δημήτρη Χορν για τον ρόλο του στην θεατρική παράσταση «Το στρίψιμο της Βίδας», ενώ το 2011 βραβεύθηκε από την Ελληνική Ακαδημία Κινηματογράφου με το βραβείο α΄ ανδρικού ρόλου για τον ρόλο του στην ταινία “απ’ τα κόκαλα βγαλμένα”.

Ο λόγος για τον Αργύρη Ξάφη, η πορεία του οποίου χαρακτηρίζεται από προσεκτικά και προσεγμένα βήματα στο χώρο του θεάτρου, του κινηματογράφου, ακόμη και της τηλεόρασης (τον έχουμε δει σε σειρές του Πάνου Κοκκινόπουλου).

Το καλοκαίρι που μας πέρασε τον είδαμε στην Επίδαυρο, να ενσαρκώνει τον «Αγαμέμνονα» υπό τη σκηνοθετική μπαγκέτα της Ηώς Βουλγαράκη, ενώ αυτήν την περίοδο ετοιμάζεται να πρωταγωνιστήσει στο θέατρο Τέχνης, στο έργο του Τόμας Μπέρνχαρντ, «Ρίττερ, Ντένε, Φος» μαζί με τη Λουκία Μιχαλοπούλου και τη Στεφανία Γουλιώτη.
Εμείς με αφορμή την παράσταση αυτή -που σκηνοθετεί η Μαρία Πρωτόπαππα- είχαμε μία πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση μαζί του.


Τι σε γοητεύει στο έργο αυτό του Μπέρνχαρντ; 

Ο δαίμονας κάτω απ’ τον οποίο φτιάχτηκε αυτό το έργο έχει -για μένα- από τις ακριβότερες δοσολογίες ανηθικότητας, βαθιάς αγάπης, ασταμάτητης παραδοξότητας, προπατορικής ενοχής, ξερής αδιαμεσολάβητης αλήθειας, ρομαντισμού και κυνισμού, εξάρτησης, ανάγκης ύπαρξης και καλλιτεχνικής διάνοιας που έχω συναντήσει. Απαιτεί από τους ηθοποιούς και τον σκηνοθέτη να ανοίξουν σε αυτές τις περιοχές της καλλιτεχνικής τους ύπαρξης για να υπάρξουν και στον κόσμο του έργου. Είναι προκλητικό να το δοκιμάσεις με ακρίβεια, με αντικειμενικότητα και ασχολίαστα.

«Ρίτερ, Ντένε, Φος». Μας σκιαγραφείς τους χαρακτήρες του και τις δυναμικές του τριγώνου αυτού;

Ομοιότητες: Και οι τρεις τους, ποτέ δεν ταίριαξαν με τον κόσμο, υπερβολικά εκκεντρικά, υπερβολικά ασυνήθιστα, ευφυή αδέλφια που όλοι τα αντιπαθούσαν. Για παραδοξότητα τους κατηγορούσαν πάντα. Με ύψιστες απαιτήσεις σε όλα, αυτοκαταστροφική λαχτάρα για ανθρώπους και οι τρεις. Η τεράστια περιουσία που έπεσε στα χέρια τους, έκανε όλους τους άλλους… άχρηστους.

Διαφορές: Οι αδελφές έμειναν στο σπίτι, ο αδελφός έφυγε. Η μεγαλύτερη έγινε το σπίτι, η μητέρα όλων. Η μικρή, η παραχαϊδευμένη ίσως και η χωρίς κανένα ρόλο έγινε το φτερό χωρίς έρμα στον άνεμο. Ο αδελφός, έφυγε σε μια ύψιστη προσπάθεια αυτοπροσδιορισμού, χάθηκε στον κόσμο της φιλοσοφίας, κλείστηκε οικειοθελώς σε ψυχιατρείο. Οι αδελφές του ηθοποιοί και αυτός αντι-καλλιτέχνης. Αναζητώντας τη λογική.

Πώς συνδέεται με το σήμερα το έργο;

Το έργο δεν έχει κανένα έλεος. Ακριβώς εκεί. Αβοήθητα και μοχθηρά τέρατα σε αλληλοσφαγή στην προσπάθειά τους να υπάρξουν. 

Πόσο εγκλωβιζόμαστε μέσα στις οικογένειές μας. Μπορούμε να αποτινάξουμε ποτέ όλα αυτά τα βιώματα ή παίζουν για πάντα μέσα σαν κασέτα;

Η άγια οικογένεια είναι ένας μύθος. Όσο παράφοροι, όσο ανυπόταχτοι και μοναδικοί σε όλα θέλουμε και διεκδικούμε να είμαστε, όσο πιο κυρίαρχοι και δυνατοί σε όλα αναζητάμε να είμαστε πατώντας ασυνείδητα και συνειδητά τα πάντα και τους πάντες γύρω μας, τόσο το ήθελαν και το θέλουν και οι γεννήτορές μας. Η συμφωνία συνύπαρξης μεταξύ μας όσο και αορίστου χρόνου να μοιάζει, πάντα είναι υπό κρίση. Αν συνδυάσεις αυτά τα κίνητρα με την αναπόδραστη εξάρτηση και λατρεία, έχεις το πιο επικίνδυνο κλουβί του κόσμου. Και έχοντας κληρονομήσει τα πάντα από αυτούς, συνεχίζουμε προς τους επόμενους, φτιάχνοντας μια αλυσίδα από κλουβιά προς το διηνεκές.

Θα ήθελες να είσαι πλούσιος; Γοητεύεσαι γενικά από τα υλικά αγαθά; 

Αν μπορούσα να μου εξασφαλίσω την ψυχική μου υγεία, ναι. Θα ήθελα. Αν μπορούσα να εξασφαλίσω πως δε θα γινόταν εις βάρος κάποιου -αδύνατον-, ναι. Θα το ‘θελα. Αλλά πιο πολύ θα ‘θελα να μην υπάρχει αδικία, πιο πολύ θα ‘θελα να κερδίζουν η αγάπη, η λογική και η αλληλεγγύη από το να γίνω οτιδήποτε.

Τι είναι αυτό που θα έλεγες πως σε καθορίζει;

Μανία με την τέχνη μου. Υπερβολή ενασχόλησης. Τεράστια ανάγκη καλλιτεχνικής συνύπαρξης. Πάθος για το bitcoin. Αποδοχή της διπλής μου γειωμένης και απογειωμένης φύσης. Θάρρος και αμεσότητα.

Διαβάζεις γενικά λογοτεχνία; Πώς επιλέγεις τα έργα και που θα παίξεις, αλλά και που θα σκηνοθετήσεις;

Ναι διαβάζω. Τα έργα που επιλέγω να σκηνοθετήσω είναι αυτά που αγκυροβολούν μέσα μου και δεν λένε να φύγουν. Αν το νιώσω αυτό ξέρω ότι ήρθε πάλι η ώρα να το κάνω. Σε αυτά που παίζω όταν είμαι με την ομάδα μου, είναι μια συλλογική κίνηση προς τα εμπρός και παρακάτω μέσα από ασταμάτητη ανάγνωση κειμένων. Όταν παίζω εκτός ομάδας πάνω από όλα με αφορά το ποιοι θα είναι οι υπόλοιποι συνεργάτες και αν πιστεύω ότι με πάνε παρακάτω στην τέχνη μου ή σαν άνθρωπο.

Το 2020 θα σε δούμε στο νέο έργο του Καλαβριανού στο Εθνικό, ενώ με την ομάδα Πυρ θα ανεβάσετε το “Μάκιναλ” της Σόφι Τρέντγουελ στο θέατρο του Νέου Κόσμου. Θες να μας πεις δυο λόγια για τα έργα αυτά;

Το κείμενο του Γιάννη γράφεται αυτή την στιγμή και την τελική του μορφή δεν την ξέρω ακόμα. Ξέρω το θέμα και την συνθήκη. Η φθορά και η μάχη του ανθρώπου εναντίον της. Η ιστορία εκτυλίσσεται σε ένα ξενοδοχείο. 

Στο «Μάκιναλ» που θα κάνουμε αργότερα με τους ΠΥΡ, το οποίο πρόκειται για ένα κείμενο πραγματικό αριστούργημα και στα σημαντικότερα έργα όλων των εποχών, η θεματική αφορά στη θέση της γυναίκας μέσα σε μια μηχανική-αυτοματοποιημένη κοινωνία, μέσα από την ιστορίας μια κοπέλας που σκοτώνει τον σύζυγό της και καταδικάζεται σε θάνατο. Βασισμένο στην πραγματική ιστορία της πρώτης γυναίκας που εκτελέστηκε στην ηλεκτρική καρέκλα στη Νέα Υόρκη. 

Επίσης θα σκηνοθετήσω το «Έτσι πεθαίνουμε» με μια ομάδα απολύτως νέων ηθοποιών, οι περισσότεροι εκ των οποίων ήταν μαθητές μου στη σχολή -τώρα πλέον επαγγελματιών ηθοποιών- εξαιρετικά άξιων. Αυτό είναι ένα σύγχρονο χορικό ποίημα, μια μηχανή λόγου ασταμάτητη, παράδοξη και αστεία, γραμμένη πολλές φορές με την ανορθόδοξη ποιητικότητα του Ταραντίνο, του Μπονιουέλ ή των Radiohead. Μια τρέλα που οφείλω στον εαυτό μου να την δοκιμάσω.

Η τηλεόραση σε ενδιαφέρει; Φέτος βλέπουμε πολλούς και πολύ αξιόλογους συναδέλφους σου να πρωταγωνιστούν σε σειρές. Πιστεύεις πως αλλάζει κάτι στο τηλεοπτικό τοπίο;  

Αυτή τη στιγμή δεν με ενδιαφέρει ιδιαίτερα. Δεν βλέπω καν εδώ και αρκετά χρόνια τηλεόραση. Όταν βλέπω ανθρώπους που έχουν εκτεθεί πολύ σε αυτήν μπορώ να διακρίνω το φοβερό στρες που τους προκαλεί όλος αυτός ο βομβαρδισμός καταστροφολογίας, μεσημεριανού κουτσομπολιού, απάνθρωπων διαγωνισμών και φτηνά αγορασμένων τούρκικων σήριαλ. Γιατί να το περάσω αυτό; Απ΄ την άλλη φέτος, μετά τη δυνατότητα του Cash Rebate που είναι από τους σημαντικότερους νόμους που έχουν ψηφιστεί για την δυνατότητα δημιουργίας ταινιών και σήριαλ, όντως βλέπουμε να γίνονται νέες σειρές που δείχνουν μάλιστα πολύ αξιόλογες. Δεν έχω άποψη για αυτές μιας και δεν έχω δει, αλλά οι ηθοποιοί που παίζουν για να το επέλεξαν σημαίνει ότι κάτι είδαν καλό και ελπιδοφόρο σε αυτές. Πολλούς τους αγαπώ και τους εμπιστεύομαι, άρα είμαι και εγώ αισιόδοξος διαμέσου αυτών.

Τι σε εκνευρίζει περισσότερο γύρω σου; 

Με εκνευρίζει η απολυτότητα των απόψεων που έχει ξεφύγει πια στα σόσιαλ, όπως και η ευκολία εκφοράς γνώμης για τα πάντα. Κανείς δεν το χρειάζεται αυτό. Μακάρι να ξαναγίνει της μόδας και να αποκτήσει την αξία που της αξίζει η σιωπή.

Δουλεύεις πολύ με νέα παιδιά. Τι παίρνεις από αυτό; Σαν άνθρωπος θα σε χαρακτήριζες αισιόδοξο;

Απόλυτα αισιόδοξο, ναι. Αντίθετα με την γενιά μας και τις προηγούμενες τα παιδιά που αποφασίζουν και σπουδάζουν να γίνουν ηθοποιοί είναι τρομακτικά συνειδητοποιημένα για το πού πηγαίνουν και για το δύσκολο δρόμο που επέλεξαν. Τα περισσότερα έχουν σπουδάσει και κάτι άλλο, το επίπεδο δυνατοτήτων είναι πολύ υψηλό και αυτό που μας περιμένει τα επόμενα χρόνια, αν μπορέσουμε σωστά να τους μεταδώσουμε τις μοναδικές δυνατότητες που έχει η συνεργασία και η εμβάθυνση στο χρόνο σαν επιλογή, θα δούμε καταπληκτικά πράγματα στην τέχνη μας. 

Το όνειρό σου, αυτό που θα ήθελες να πετύχεις στο μέλλον ποιο είναι;

Να καταλάβουν οι παραγωγοί την αξία της πρόβας, να πληρώνεται τουλάχιστον εξίσου με τις παραστάσεις και να δούμε επιτέλους έναν οργανισμό να την χρηματοδοτεί. Να επενδύσει δηλαδή κάποιος επιτέλους στην διαδικασία και όχι στο τελικό προϊόν, αποτέλεσμα. 

από Γεωργία Οικονόμου