Αρχική > Συνεντεύξεις > «Ανδρόγυνο»: Οι μεγαλύτερες αλήθειες λέγονται πάντα σαν αστείο

«Ανδρόγυνο»: Οι μεγαλύτερες αλήθειες λέγονται πάντα σαν αστείο

Το «Ανδρόγυνο», η νέα παράσταση της Life After Death Theatre Company που παρουσιάζεται κάθε Παρασκευή στο θέατρο Vault, μας συστήνεται αρχικά σαν μία στερεοτυπική φάρσα για τη σχέση των δύο φύλων. Αυτό σημαίνει ότι για μία ώρα περίπου θα γελάσετε με την καρδιά σας με όσα… «στερεοτυπικά»  ζωντανεύουν επί σκηνής ανάμεσα στο Αρσενικό και το Θηλυκό, τα οποία αναλύει και σχολιάζει η Επιστημονική Κοινότητα. 

Τα φαινόμενα όμως απατούν. Ένα απρόοπτο συμβάν λίγο πριν το τέλος της παράστασης θα έρθει να ανατρέψει τα δεδομένα παγώνοντας το γέλιο στα πρόσωπα των θεατών. Η Χριστίνα Σαμπανίκου, που υπογράφει το κείμενο, και η Βίκυ Αδάμου, που σκηνοθετεί την παράσταση, δεν θέλουν απλά να μας κάνουν να γελάσουμε με τα «στερεότυπα» που χαρακτηρίζουν τις ερωτικές σχέσεις. Στην πραγματικότητα χρησιμοποιούν τα στερεότυπα για να τα αποδομήσουν αποκαλύπτοντας πίσω από αυτά μία κοινωνία βαθιά συντηρητική, που βασιλεύει η πατριαρχία και η έμφυλη βία. Και το κάνουν αποφεύγοντας κάθε σοβαροφάνεια και διδακτισμό. Χωρίς κανένα επιμύθιο. Στο φινάλε αφήνουν τον θεατή βυθισμένο στις σκέψεις του και αντιμέτωπο με μία αλήθεια που σοκάρει: 137 γυναίκες σκοτώνονται κάθε μέρα από άνδρες, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του ΟΗΕ.

Η Χριστίνα Σαμπανίκου, ή αλλιώς η «Επιστημονική Κοινότητα» στην παράσταση, και ο Ελισαίος Βλάχος, που υποδύεται το «Αρσενικό» στερεότυπο (δίπλα στην Βίκυ Αδάμου που υποδύεται το Θηλυκό σε διπλή διανομή με την Αλίκη Αβδελοπούλου) μίλησαν στο Infowoman για το «Ανδρόγυνο» και τα «καυτά» ζητήματα τα οποία θέτει επί τάπητος.   

Πώς γεννήθηκε το «Ανδρόγυνο»; Υπήρχε κάτι που να σας κινητοποίησε να ασχοληθείτε με τη σχέση των δύο φύλων;

Χριστίνα: Το «Ανδρόγυνο» γεννήθηκε ως ανάγκη και ιδέα στο μυαλό της Βίκυς Αδάμου. Το συζητήσαμε και μετά ως ομάδα το εξελίξαμε. Είναι ένα θέμα που μας καίει όλους. Υπάρχει κάτι πιο δύσκολο από τις ανθρώπινες σχέσεις; 

Η παράσταση μιλάει για τα στερεότυπα.  Πόση αλήθεια μπορεί να κρύβει ένα στερεότυπο;

Ελισαίος: Τα στερεότυπα είναι βγαλμένα από την αλήθεια. Ταυτόχρονα μπορούν να την συσκοτίσουν. Αν χρησιμοποιήσεις τα στερεότυπα για να καθρεφτίσεις κάποιες συμπεριφορές σου, μπορείς να συνειδητοποιήσεις πολλά. Αν τα χρησιμοποιήσεις για να ορίσεις όλες τις συμπεριφορές, θα έχεις κάνει μια επιπόλαιη γενίκευση.

Χριστίνα: Οι στερεοτυπικές αντιλήψεις είναι τόσο βαθιά εδραιωμένες στο υποσυνείδητο μας που πάντα βρίσκουν χαραμάδες για να εκδηλωθούν. Θέλει πολλή δουλειά για να τις ξεριζώσεις και ακόμα και τότε μπορεί σε ανύποπτο χρόνο να επανεμφανιστούν. Αν είχαν μορφή θα ήταν σαν τα ζιζάνια. 

Πού εντοπίζετε εσείς τις διαφορές ανάμεσα στο αρσενικό και το θηλυκό, όσον αφορά τον τρόπο που σκέφτονται και βιώνουν την ύπαρξή τους;

Χριστίνα: Παντού. Είναι δύο εντελώς παράταιρα είδη που καλούνται να συμβιώσουν αρμονικά κάτω από την ίδια στέγη. Χρειάζεται κατανόηση και το να μπορείς καθημερινά να «μπαίνεις στα παπούτσια» του άλλου. 

Ελισαίος: Δεν ξέρω αν υπάρχουν διαφορές βιολογικά προερχόμενες κι ούτε μπορώ να παρέμβω σ’ αυτές. Κάθε άνθρωπος μπορεί να σκέφτεται και να βιώνει διαφορετικά την ύπαρξή του. Κι αυτό οφείλουμε κατ’ αρχάς να το ακούμε και κατόπιν να προσπαθούμε να το αποδεχθούμε.

Τελικά το «μαζί» – με όλη τη σημασία της λέξης – είναι εφικτό, όταν μιλάμε για τα δύο φύλα;

Χριστίνα: Το «μαζί» είναι εφικτό όταν και τα δύο μέλη της σχέσης το αξιολογούν ως κάτι σημαντικό. Χωρίς αυτό βέβαια να σημαίνει πως πρέπει να υποστεί αλλοιώσεις η κάθε προσωπικότητα για να μπορέσει να συνυπάρξει. Χρειάζεται μια λεπτή ισορροπία που βρίσκεται όταν υπάρχει πραγματική αγάπη και νοιάξιμο. 

Ελισαίος: Το μαζί είναι μια διαρκής επανατοποθέτηση ανάμεσα στις δικές μας ανάγκες και τις ανάγκες του άλλου ανθρώπου.

Η στερεοτυπική σχέση αρσενικού – θηλυκού αποδίδεται στην παράσταση μέσω της παντομίμας και του σωματικού θεάτρου. Γιατί αποφύγατε τον λόγο σε αυτή την αναπαράσταση;

Χριστίνα: Η γλώσσα του σώματος λέει πολλά περισσότερα απ’ όσα το στόμα μπορεί να αρθρώσει. Στην παράσταση είναι μοιρασμένα όλα μεταξύ παντομίμας και λόγου με τρόπο που και τα δύο λειτουργούν υποστηρικτικά και συμβάλουν στην ανάδειξη και των δύο στοιχείων με την υπέροχη σκηνοθεσία της Βίκυς Αδάμου. 

Ελισαίος: Οι σωματικές συμπεριφορές και οι χειρονομίες είναι πιο αναγνωρίσιμες. Το λεκτικό πολύ συχνά δεν φανερώνει την πραγματικότητα. Πόσες φορές δεν λέμε «καλημέρα» ενώ όλα τα υπόλοιπα φανερώνουν «τον κακό σου τον καιρό»;

Υπάρχει κάποια από τις στερεοτυπικές σχέσεις που «ζωντανεύετε» με την οποία να νιώθετε πιο οικεία με έναν τρόπο;

Ελισαίος: Αναγνωρίζω μικρά και μεγάλα κομμάτια του εαυτού μου, του τρόπου που έχω λειτουργήσει μέσα στις σχέσεις, σε κάθε στερεοτυπική σχέση.

Χριστίνα: Σε όλες αναγνωρίζω κομμάτια μου ή κομμάτια της σχέσης δικών μου ή – και αυτό είναι το πιο σημαντικό- στερεοτυπικούς ρόλους και καταστάσεις της κοινωνίας μας. Κάτι που βλέπουν και οι θεατές γι’ αυτό και ταυτίζονται με όσα διαδραματίζονται και με όσα συζητάω μαζί τους στο διαδραστικό κομμάτι. 

Πόσο συμφωνείτε με την ανάλυση που κάνει η Επιστημονική Κοινότητα;

Ελισαίος: Η Επιστημονική Κοινότητα τα λέει καλά. Από τα λόγια στην πράξη οι αποστάσεις μεγαλώνουν, γίνονται χαώδεις. Πρέπει να βουτήξουμε στην πράξη για να ελέγξουμε την εγκυρότητα της θεωρίας.

Χριστίνα: Η Επιστημονική Κοινότητα την οποία ερμηνεύω είναι η αυθεντία, η κάτοχος της αλήθειας και της γνώσης μέχρι που με μια αναπάντεχη τροπή αποκαλύπτει το ανθρώπινο πρόσωπο της. Συμφωνώ με όσα λέει, αφού τα έγραψα κάνοντας και μια αντίστοιχη μελέτη πριν και πολλή συζήτηση με την ομάδα, χωρίς αυτό να σημαίνει φυσικά πως ταυτίζομαι σαν Χριστίνα. Είναι ένας ρόλος και όπως κάθε ρόλος κάπου ακουμπάει μέσα μας και κάπου όχι. Το θέμα είναι το κοινό να αποδεχτεί την ταύτιση, εκεί κρίνεται η επιτυχία. 

Τελικά το «Ανδρόγυνο» είναι κωμωδία ή δράμα;

Χριστίνα: Είναι και τα δύο. Είναι μια στερεοτυπική φάρσα. Μια κωμωδία με δραματικό υπόβαθρο ή ένα δράμα με κωμικό πρόσωπο. Οι μεγαλύτερες αλήθειες λέγονται πάντα ανάλαφρα και σαν αστείο. 

Ελισαίος: Νομίζω θα το αδικούσαμε αν το ορίζαμε στερεοτυπικά, κωμωδία ή δράμα. Την στιγμή που θα το ορίσεις από τη μια πλευρά θα σου γλιστρήσει από την άλλη.

Αν μπορούσατε να αλλάξετε κάτι στη σύγχρονη κοινωνία όσον αφορά τον τρόπο που αντιμετωπίζει τα δύο φύλα, τι θα ήταν;

Χριστίνα: Τον ρόλο της γυναίκας ως γατούλας, ως αδύναμης που χρειάζεται προστασία, ως αναγκασμένης να υπομένει την αρσενική αυθαιρεσία. 

Ελισαίος: Η πατριαρχία είναι βαθιά ριζωμένη σε κάθε θεσμό. Πατρίδα, Θρησκεία, Οικογένεια. Και έχουμε ποτιστεί όλοι απ’ αυτήν. Διαρκώς οφείλουμε να θέτουμε υπό αμφισβήτηση κάθε πράξη που αναπαράγει τα στερεότυπά της.