Αδαμαντία Γρηγοριάδου: Η άγνωστη ιστορία της Ζουρτσάνας αγωνίστριας που σήκωσε το σπαθί της εναντίον των Τούρκων

αδαμαντία-γρηγοριάδου-η-άγνωστη-ιστο

Η Αδαμαντία Γρηγοριάδου γεννήθηκε στην Ζούρτσα στις 12 Μαΐου του 1770. Πατέρας της ήταν ο Θεόδωρος Παπαθεοδωρόπουλος και μητέρα της η Αναστασία Σακελλαρίου.

Ο πατέρας της* ( που αργότερα οι γιοι του πήραν το επώνυμο Οικονόμου / Οικονομόπουλοι) ήταν εύπορος προεστός και αργότερα έγινε και κληρικός. Εστάλη βεκίλης στην Κωνσταντινούπολη, προσέφερε πολλές υπηρεσίες στο χωριό, δεν έλαβε μέρος στην επανάσταση καθώς ήταν υπέργηρος όταν αυτή ξεκίνησε.

Η οικογένειά της ήταν πολύτεκνη. Είχε τρία κορίτσια και πέντε αγόρια. Ο μάρτυρας επίσκοπος Μεθώνης Γρηγόριος ήταν αδελφός της. Αλλά και τα υπόλοιπα αδέλφια της αρματώθηκαν την λευτεριά και πολέμησαν τον κατακτητή.

Σχετικά άρθρα: Ηλέκτρα Αποστόλου- η «άγνωστη» αγωνίστρια της Εθνικής Αντίστασης και υπέρμαχος των γυναικείων δικαιωμάτων

Ελένη Μπούκουρα-Αλταμούρα: Η πρώτη Ελληνίδα ζωγράφος γεννήθηκε το 1821 – Ντύθηκε άντρας και έφυγε στην Ιταλία

Την περίοδο εκείνη στην Κυπαρισσία διέμενε η οικογένεια Γρηγοριάδη (αρχικά ονομαζόταν Παπαφωτόπουλοι), η οποία καταγόταν από την Ζούρτσα. Ο Φώτιος Γρηγοριάδης ήταν βεκίλης – γερουσιαστής. Ο γιος του Γρηγόριος διέτελεσε, επίσης, βεκίλης και μωραγιάννης από το 1790 έως το 1819.

Ο Γρηγόριος, λοιπόν, όταν πρωτοδιορίστηκε Βεκίλης το 1790 ήρθε στην Ζούρτσα, όπου διέμενε η οικογένεια της Αδαμαντίας, προφανώς έχοντας κατέβει από την γειτονική Άλβενα.

Ο Γρηγόριος είχε έρθει να αναζητήσει σύζυγο και η Αδαμαντία δεν τον άφησε ασυγκίνητο. Βρήκε στην λεπτοκαμωμένη αυτή κοπέλα την ιδανική σύντροφο της ζωής του. Σύντομα παντρεύτηκαν και στις 12 Μαΐου 1793 γεννά στην Κυπαρισσία τον πρωτότοκο γιο τους Αθανάσιο, ενώ δύο χρόνια αργότερα στις 10 Νοεμβρίου 1795 γεννιέται στην Ζούρτσα ο δεύτερος γιος, ο Γεώργιος.

Η οικογένεια του συζύγου της ήταν οικονομικά ισχυρή με περιουσία κινητή και ακίνητη να αγγίζει το ποσό των 4.000.000.δραχμών. Χρήματα τα οποία διέθεταν αφειδώς σε πολεμικό εξοπλισμό και συντήρηση ενόπλων πατριωτών. Βέβαια, την περίοδο εκείνη που δεν είχε επίσημα ξεκινήσει η επανάσταση, οι υπόδουλοι περιορίζονταν σε μικρό συμπλοκές με τους Τούρκους.

Τον Μάρτιο του 1769 έγινε μια πιο γενικευμένη συμπλοκή και σημειώθηκαν ταραχές σ’ όλη την Πελοπόννησο. Λόγω της ανάμειξής του στα επεισόδια αυτά ο πατέρας του Γρηγορίου Φώτιος δολοφονείται στις 12 Μαΐου του 1790. Ο Γρηγόριος διαδέχεται τον πατέρα του στο αξίωμα, διαμένοντας στην Κυπαρισσία αλλά διατηρώντας και το πατρικό σπίτι στην Ζούρτσα ( κοντά στην Αγία Τριάδα) το οποίο συχνά επισκέπτεται. Σ΄αυτό το σπίτι θα μείνει για μεγάλο διάστημα η σύζυγός του Αδαμαντία μετά την δολοφονία του στην Τρίπολη από τον Τούρκο Απτούλ το στις 18 Φεβρουαρίου 1819. Ο Απτούλ είχε ακριβώς την ίδια τύχη με τον Γρηγόριο, ο νόμος του αντιπεπενθότος. Μετά την δολοφονία του, ο γιος του Αθανάσιος τον διαδέχθηκε στο αξίωμα του προεστού και η οικογένεια εις μνήμην του πεσόντα υιοθέτησε το επώνυμο Γρηγοριάδη.

Η Αδαμαντία μένει λοιπόν χήρα, με δυο γιους. Ο Αθανάσιος αντικατέστησε τον πατέρα του στα καθήκοντά του αλλά παρά το οξύ πνεύμα του δεν έλαβε σπουδαία μόρφωση. Αντίθετα ο μικρότερος γιος της «ήτο ανήρ γραμματισμένος, φιλόφρων και ευτράπελος».

Οι δυο γιοι της αφιερώνονται στον αγώνα κατά των Τούρκων και εκείνη μένει στην Ζούρτσα. Ο Αθανάσιος μένει στην Κυπαρισσία αλλά επισκέπτεται τακτικά τη μάνα του στο πατρικό το οποίο έχει μετατραπεί σε στρατηγείο των επαναστατών.

Η ίδια η Αδαμαντία καλούσε τους πατριώτες στο σπίτι της, τους εφοδίαζε με τρόφιμα και όπλα και δεν φοβόταν να σηκώσει το σπαθί της εναντίον των Τούρκων. Λέγεται πως κάποιο Πάσχα ο καδής απαγόρευσε τους πυροβολισμούς για το βράδυ της Ανάστασης. Ποιος -ακόμη και σήμερα- θα μπορούσε να διανοηθεί Λαμπρή χωρίς τουφεκίδι ; Μάλλον κανένας. Η ευσεβής και αντιδραστική Αδαμαντία εφοδίασε με όπλα συγγενείς και φίλους και παρήγγειλε στον καδή πως το έθιμο θα τηρηθεί. Ο Τούρκος φοβούμενος την δυναμική της πήρε πίσω την διαταγή του και στην μικρή εκκλησία της Αγίας Τριάδας οι χριστιανοί Ζουρτσάνοι γιόρτασαν την Ανάσταση, προσβλέποντας βεβαίως και στην Ανάσταση του Γένους.

Μόλις ετοιμάστηκε η επανάσταση η Αδαμαντία έδωσε, σαν άλλη σπαρτιάτισσα μάνα, χρήματα και όπλα στα παιδιά της και την 25η Μαρτίου του 1821 μετά την θεία λειτουργία στην εκκλησία του Αγίου Νικολάου κηρύχθηκε η επανάσταση στην Ζούρτσα και πλήθος αγωνιστών κινήθηκε προς την Κυπαρισσία με αρχηγό τον γιο της Αθανάσιο που αναγνωρίστηκε ως αρχηγός της Επανάστασης στην ευρύτερη περιοχή.

Οι γιοι της μαζί με τον αδελφό της επίσκοπο Μεθώνης και πολλούς πατριώτες με δικά τους σώματα ενόπλων, έδιναν τις μάχες τους σε ολόκληρη την Πελοπόννησο.

Το 1827 ο Ιμπραήμ με το φονικό στρατό του σκόρπιζε το θάνατο στα χωριά της Τριφυλίας. Η Αδαμαντία δεν άφησε στην τύχη τους τα γυναικόπαιδα και τους ηλικιωμένους Στρατολόγησε σωματοφύλακες και με καμήλες και μουλάρια τους μετέφερε στα βουνά για να γλιτώσουν την σκλαβιά .

Η Αδαμαντία, που στο μεταξύ είχε γίνει ο τρόμος των Τούρκων, δεν ξεχνούσε τους συγγενείς της στην Άλβενα.

Τον Οκτώβριο του 1827 και με τον Ιμπραήμ να λυμαίνεται την περιοχή μας, αρρώστησε ο θείος της, Κωνσταντίνος Σακελλάριος και την κάλεσε να τον επισκεφτεί. Μα την ίδια μέρα ο Ιμπραήμ εκπόρθησε το ηρωικό χωριό. Αυτή βλέποντας την λαίλαπα να πλησιάζει, επωμίζεται τον ασθενή θείο και τρέχει στα όρη να γλιτώσουν. Όμως δεν πρόλαβε να πάει μακριά γιατί την έφτασε ένας ιππέας Τουρκοαιγύπτιος. Αφήνει τον γέροντα στην άκρη και με επιδεξιότητα αποφεύγει την φονική σφαίρα. Τραβάει το δικό της όπλο και του ρίχνει το μοιραίο βόλι. Παίρνει το άλογό του και με αυτό μεταφέρει τον εξαντλημένο θείο της στη Ζούρτσα.

Με την λήξη της επανάστασης το ελεύθερο ελληνικό κράτος αναγνώρισε την προσφορά των παιδιών της και άλλων Ζουρτσάνων, οι οποίοι τιμήθηκαν με παράσημα ανδρείας. Όμως η έλευση του Όθωνα και η απόλυτη μοναρχία ήταν αντίθετα με τις φιλελεύθερες αρχές που οι Εθνοσυνελεύσεις είχαν θεσπίσει ( και στις οποίες αρκετοί Ζουρτσάνοι παρέστησαν ως πληρεξούσιοι).

Όπως και οι περισσότεροι Έλληνες έτσι και οι Ζουρτσάνοι δεν άντεξαν την Βαυαρική απολυταρχία. Έγινε μια κίνηση στο χωριό με πρωτοβουλία του Γιωργάκη Πιπιλή ,παρουσία γνωστών αγωνιστών. Εν τέλει ο Κολοκοτρώνης, ο Αθανάσιος Γρηγοριάδης, ο Γιωργάκης Πιπιλής και πολλοί άλλοι που συμμετείχαν συνελήφθησαν και φυλακίστηκαν στο Ναύπλιο.

Η Αδαμαντία στιγμή δεν δείλιασε, συνοδευόμενη από δέκα οπλοφόρους, πήγε στο παλάτι του αντιβασιλιά και με απαράμιλλη ευγλωττία έβαλε το λιθαράκι της για να δοθεί αμνηστία στους κρατούμενους.

Ο Αθανάσιος έφτασε στο αξίωμα του Γερουσιαστή στη Γερουσία που συστάθηκε με το σύνταγμα του 1844. Πέθανε στην Αθήνα το 1871. Ο αδελφός του που και αυτός πολέμησε με αυτοθυσία στον αγώνα έζησε στην Κυπαρισσία. Πέθανε το 1858.

Η Αδαμαντία έζησε πολλά χρόνια στην Αθήνα μαζί με την οικογένεια του Αθανασίου, την σύζυγό του Δόμνα και τα παιδιά τους Πηνελόπη, Γρηγόρη και Σοφία. Πέθανε στις 10 Ιουλίου 1873 σε ηλικία 103 ετών . Η εγγονή της, Πηνελόπη, αυτήκοος μάρτυρας των βιωμάτων της γιαγιάς της,τα διέσωσε από την λήθη με ένα άρθρο της στην «εφημερίδα των κυριών» που δημοσιεύτηκε στις 21.10.1890.

* Σημείωση: ο Παπαθεοδώρου αλλού αναφέρεται ως Ζουρτσάνος και αλλού ως Αλβαινέος. Οι απογόνοί του εγγράφως πιστοποιούν πως πρόκειται για καθαρά ζουρτσάνικη οικογένεια. Επίσης ο Ι . Πιπιλής στο βιβλίο του ξεκαθαρίζει πως λανθασμένα καταγράφτηκαν ότι κατάγονται από την Άλβαινα. Καταλήξαμε στο συμπέρασμα πως, όπου κι αν γεννήθηκε, έζησε και στα δύο χωριά σε διάφορες φάσεις της ζωής του.

Η Ζούρτσα και η Άλβαινα (που διοικητικά τότε ανήκαν στην Αρκαδία) στήριξαν την επανάσταση, υπέστησαν φοβερές καταστροφές στο πέρασμα του κατακτητή, ωστόσο αντιστάθηκαν σθεναρά και συχνά οι κάτοικοί τους άλλοτε ήρθαν σε επιγαμίες μεταξύ τους ή κατέφευγαν στο ένα ή το άλλο μέρος για ασφάλεια.

Επεξήγηση όρου

Μωραγιάννης: γερουσιαστής , επιφανής προεστός που διορίζονταν με σουλτανικό φιρμάνι ,αφού όμως προηγουμένως είχε εξελεγεί με ψηφοφορία από τους άλλους προεστούς που συνέρχονταν σε συνέλευση. Είχαν στη διάθεση τους υπηρέτες Τούρκους, Έλληνες,  Αλβανούς καθώς και άλογα. Για το λόγο αυτό, δηλαδή για την εξασφάλιση περισσότερων ψήφων για την εκλογή τους, οι Γρηγοριαδαίοι είχαν μετακομίσει στην Κυπαρισσία αλλά έμεναν και στη Ζούρτσα.

Επιμέλεια: Γαννίκου Ελένη, φιλόλογος

Νέα Φιγαλεία – Ιανουάριος 2021

%ce%b1%ce%b4%ce%b1%ce%bc%ce%b1%ce%bd%cf%84%ce%af%ce%b1-%ce%b3%cf%81%ce%b7%ce%b3%ce%bf%cf%81%ce%b9%ce%ac%ce%b4%ce%bf%cf%85-%ce%b7-%ce%ac%ce%b3%ce%bd%cf%89%cf%83%cf%84%ce%b7-%ce%b9%cf%83%cf%84%ce%bf0

Ζούρτσα 1821: Η Βιογραφία της Α. Γρηγοριάδου αγωνίστριας στην Επανάσταση κυκλοφορεί τέλος Μαρτίου

Το βιβλίο «Ζούρτσα 1821», το οποίο έγραψε μετά από έρευνα η φιλόλογος Ελένη Γιαννίκου και στο οποίο περιλαμβάνεται και η βιογραφία της αγωνίστριας Αδαμαντίας Γρηγοριάδου, πρόκειται να κυκλοφορήσει μέχρι το τέλος Μαρτίου. Η Αδαμαντία Γρηγοριάδου, αγωνίστρια στην Επανάσταση το 1821, οι γιοι της, τα αδέλφια της, οι Ζουρτσάνοι αγωνιστές, τα δημοτικά τραγούδια που παραπέμπουν σ’ εκείνα τα χρόνια και άλλα τεκμήρια αποκαλύπτουν λιτά και δωρικά την πολύπλευρη προσφορά της Ζούρτσας (Νέας Φιγαλείας) στην εθνική παλιγγενεσία. (από το οπισθόφυλλο της έκδοσης).

Η έκδοση είναι χωρισμένη σε δύο μέρη, στο πρώτο με υπότιτλο «Από το μελάνι στο μάρμαρο» παρατίθενται βιογραφικά στοιχεία της Αδαμαντίας Γρηγοριάδου και στο δεύτερο με τίτλο «Η Τουρκοκρατία στο κόλι της Ζούρτσας» αναφέρονται όλα τα πρόσωπα και γεγονότα εκείνης της εποχής.

Το βιβλίο προλογίζει η ιστορικός και αρχαιολόγος Μαρία Γ. Πιπιλή, ενώ φιλοξενούνται άρθρα του συγγραφέα Στάθη Παρασκευόπουλου, του συγγραφέα, ιστορικού ερευνητή Ευάγγελου Γιαννικόπουλου και του Κώστα Κατσάμπουλα.

%ce%b1%ce%b4%ce%b1%ce%bc%ce%b1%ce%bd%cf%84%ce%af%ce%b1-%ce%b3%cf%81%ce%b7%ce%b3%ce%bf%cf%81%ce%b9%ce%ac%ce%b4%ce%bf%cf%85-%ce%b7-%ce%ac%ce%b3%ce%bd%cf%89%cf%83%cf%84%ce%b7-%ce%b9%cf%83%cf%84%ce%bf2

Ακολουθεί το άρθρο της εγγονής της Αδαμαντία Παπαθεοδωροπούλου-Γρηγοριάδου

Πηνελόπη Γρηγοριάδου, άρθρο στην «εφημερίδα των κυριών»* που δημοσιεύτηκε στις 21.10.1890.

ΑΔΑΜΑΝΤΙΑ ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΟΥ

Ο βίος της σεβαστής ταύτης δεσποίνης μητρός του αειμνήστου Γερουσιαστού Αθανασίου Γρηροριάδου, συμπίπτει πολυτίμως προς τας λαμπράς και αιματηράς αναμνήσεις της Ελληνικής επαναστάσεως του 1821. Ο οίκος αυτής έτυχε να διαδραματίσει εν τη εθνική ημών παλιγγενεσία ικανώς περιφανές μέρος.

Εις την ψυχήν της αειμνήστου Αδαμαντίας Γρηγοριάδου είχον αναπτυχθή πλήρεις οι πόθοι των αρίστων αισθημάτων του πατριωτισμού, οίτινες και διέφλεγον τον ένδοξον οικόν της. Εγεννήθη τη 12 Μαΐου εν έτει 1770 εν τη κωμοπόλει Ζούρτσα εκ πατρός μεν Θεοδώρου Παππαθεοδωροπούλου, διασήμου προεστού της Αρκαδίας, εκ μητρός δε καταγομένης εξ αρχαίας και επισήμου οικογενείας των Σακελλαρίων. Οι γονείς της ήσαν άνθρωποι ευσεβείς και πλουσιώτατοι.

Η Αδαμαντία Γρηγοριάδου έσχεν αδελφόν τον Γρηγόριον, Επίσκοπον Μεθώνης, γενικόν αρχηγόν της πολιορκίας των δύω φρουρίων Νεοκάστρου και Μεθώνης τω 1821, ζωγρηθέντα μαχόμενον κατά του Ιμβραήμ Πασσά εις την εν Ναυαρίνω ναυμαχίαν του 1825 και αποθανόντα εν σκοτεινή φυλακή του φρουρίου Μεθώνης.

΄Ητο θέρος του έτους 1790. Η οικογένεια της Αδαμαντίας διέμενεν εν Ζούρτζη, όπου ο Γρ. Γρηγοριάδης, γόνος περιφανούς οικογενείας, ελθών εκ Κυπαρισσίας μετά συνοδείας προς θήραν, είδε την Αδαμαντίαν. Θαυμάσας δε το πνεύμα, το κάλλος και την σωφροσύνην αυτής, προετίμησε την αξιέραστον ταύτην κόρην της κωμοπόλεως, πασών των προτεινομένων αυτώ εν Πελοποννήσω. Εν τω γάμω τούτω ηνώθησαν δύο περιφανείς οίκοι της Αρκαδίας, αποκτήσαντες τέκνα ως τα ονόματα εκλέϊσαν τας σελίδας της ιστορίας της Ελληνικής επαναστάσεως.

Τα ευγενή αυτών αισθήματα οι υιοί της Αδαμαντίας Γρηγοριάδου οφείλουσιν εις την μητέρα των, ήτις άπαντα τον βίον αυτής αφιέρωσεν εις την τούτων πατριωτικήν αγωγήν και εκπαίδευσιν. Εν τη ευγενεί ταύτη ενασχολήσει της τοσαύτην ησθάνετο χαράν και ευτυχίαν, η Αδαμαντία, ώστε διετηρείτο εύθυμος και φαιδρά και εν αυταίς ταις δυστυχίαις, αίτινες επήγαζον εκ των πιέσεων και των αλλεπαλλήλων δυστυχιών των δυσχερεστάτων εκείνων χρόνων. Αντί μύθων και συνήθων διηγήσεων, η ηρωϊκή εκείνη μήτηρ δεν έπαυεν επαναλαμβάνουσα εις τα τέκνα της: Παιδιά μου, είμεθα δούλοι, πρέπει όμως μίαν ημέραν να γίνωμεν ελεύθεροι. Πρέπει παιδιά μου, να γίνητε ανδρείοι, δια να πολεμήσητε και ελευθερώσητε την δυστυχή πατρίδα μας. Ιδετε πόσα δεινά υποφέρομεν και ιδία πόσα υφίσταται ο πτωχός λαός. Τοιουτοτρόπως ενέπνεεν εις τας απαλάς των τέκνων της καρδίας την φιλοτιμίαν και φιλοπατρίαν και το άσπονδον μίσος κατά των εχθρών.

Ο σύζυγος της διαβληθείς εις τους Τούρκους, ως υποθάλπων δια του πλούτου του επαναστατικά κινήματα, εδολοφονήθη παρ’ αυτών τη 22 Φεβρουαρίου του 1819, διατελέσας Προεστός μεν της Αρκαδίας από του 1794-1798, σύμβουλος δε της Πελοποννήσου από του 1812-1816.

Από της ημέρας εκείνης η δυστυχής Αδαμαντία ώφειλε να αναπληρώσει τον σύζυγόν της εν τη διαχειρίσει της περιουσίας και τη προστασία των τέκνων της. Ο πρωτότοκος υιός αυτής Αθανάσιος, ενήλιξ ήδη, διωρίσθη κοτζάμπασης, αύτη όμως, γυνή δραστηρία και ευφυής, είχεν αναλάβει την προσωπικήν διεύθυνσιν πάντων των κτημάτων της.

Διανυκτερεύσασα πότε εις χάνι, κατά την από ενός εις άλλου χωρίου μετάβασίν της, επετέθη κατά Τούρκου, τολμήσαντος να τη απευθύνη απρεπείς λέξεις, δια πιστολίου και γιαταγανίου, ήθελε δ’ αναμφιβόλως τον φονεύσει, εάν ούτος δεν ετρέπετο εις φυγήν.

Αλλοτε πάλιν αύτη μόνη εκ των κατοίκων ολοκλήρου του χωρίου, αντέστη εις την ρητήν απαγόρευσιν των Τούρκων, όπως μη οι χριστανοί ρίπτωσιν όπλα κατά την εορτήν του Πάσχα.

Σuνεκάλεσεν εν τω οίκω της τους αδελφούς και συγγενείς της μετά των υιών της, πληρώσασα δε αυτή η ιδία όπλα και πιστόλια, είπεν εις τους παρισταμένους: Ρίψατε παιδιά μου, ρίψατε όσα τουφέκια θέλετε, και όποιος τολμά ας έλθη να μας εμποδίση. Στέλλει δε συγχρόνως προς τον Τούρκον προϊστάμενον μήνυμα, δι’ ου ανήγγελλεν αυτώ, ότι το θρησκευτικόν έθιμον των χριστιανών θα τελεσθή, και ότι η αντίστασις των Τούρκων θα έχη δυσάρεστα αποτελέσματα. Ούτος θαυμάσας το θάρρος της γυναικός, κατέστειλε την οργήν των ιδικών του και ούτως οι χριστιανοί εώρτασαν το Πάσχα των με πυροβολισμούς.

Αλλ’ ο ηρωϊσμός της γυναικός εκείνης ανεδείχθη εν όλη αυτού τη επιβλητικότητι κατά την επανάστασιν του 1821. Ο εκ δύο χιλ. πρώτος στρατός της Τριφυλλίας, ο στρατολογηθείς εντός ολίγων ημερών υπό την αρχηγίαν των υιών αυτής και άλλων εξόχων πατριωτών, ήτο έτοιμος προς εκστρατείαν την 27 Μαρτίου του έτους 1821. Η Αδαμαντία δεν ελιποψύχησε, αλλ΄ούτε εδυσανασχέτει δια τον επικείμενον κατά των τέκνων της κίνδυνον. Αύτη εκαθάρισε τας πανοπλίας των επλήρωσε τας θήκας των σφαιρών και πυρίτιδος και περιέζωσεν ιδιοχείρως την χαρίεσσαν και ηρωϊκήν οσφύν των υιών της δια του ξίφους: Αγαπημένα μου παιδιά, είπεν απευθυνομένη προς πάντας τους εν τω οίκω της συναθροισθέντας νέους, υπάγετε όπου η θρησκεία και το υπέρ της δυστυχισμένης πατρίδος μας καθήκον σας καλεί. Στρέφουσα δε προς τους υιούς της ιδιαιτέρως τον λόγον, προσέθηκε: Προσέξατε! Εχετε να εκδικήσητε το αδίκως χυθέν αίμα εκείνου, όστις τοιούτον έντιμον σας εκληροδότησεν όνομα. Ή φανήτε άξιοι του ονόματος τούτου επιστρέφοντες νικηταί, ή να χαθήτε πολεμούντες τους εχθρούς.

Η Αδαμαντία γυνή περιωρισμένης αναπτύξεως ηγνόει βεβαίως το ταν ή επί τας των Σπαρτιατίδων, προφέρουσα τας λέξεις ταύτας. Αλλ’ εκ του αυτού ορμωμένη ασθήματος, είπεν εις την αφελή επαρχιακήν της φράσιν ακριβώς ότι η ολιγόλογος Σπαρτιάτις εννόει δια του «ταν ή επί τας». Τους λόγους της ηρωϊκής μητρός υπεδέχθησαν βροντώδεις ζητωκραυγαί και ενθουσιώδεις πυροβολισμοί, οίτινες υπήρξαν το πολεμικόν συγχρόνως εμβατήριον του νεοσυλλέκτου τούτου εξ εθελοντών στρατού.

Αλλά μετά την αναχώρησιν των ανδρών η Τριφυλλία έμεινεν έρμαιον των εχθρικών επιδρομών. Ο Ιμβραήμ Πασάς κατέστη η μάστιξ των χωρίων και κωμοπόλεων της Τριφυλλίας.

Η Αδαμαντία Γρηγοριάδου εγένετο τότε ο από μηχανής θεός των γυναικοπαίδων και δυστυχών γερόντων. Στρατολογήσασα ορεινούς τινας, οίτινες ηκολούθουν ως σωματοφύλακες τα μετ’ αυτής γυναικόπαιδα και προμηθευθείσα αφθόνους τροφάς, ας μετέφερε δια καμήλων και ημιόνων ανεχώρησε μετ’ αυτών εις τα όρη, απαλάξασα ούτω τόσας δυστυχείς υπάρξεις βεβαίου εξανδραποδισμού.

Κατά τον μήνα Οκτώβριον του 1827 αύτη είχε κατέλθει εις Άλβαινα, χωρίον πλησίον της Ζούρτσης κείμενον, ίνα επισκεφθή τον εκ μητρός θείον της Κωνσταντίνον Σακελλάριον, δεινώς πάσχοντα. Κατά την ημέραν της αυτόθι μεταβάσεώς της ο Ιμβραήμ Πασσάς εποιήσατο νέαν εις Τριφυλλίαν έφοδον, εκπορθήσας και το χωρίον, εν ω ευρίσκετο η Αδαμαντία. Αύτη ιδούσα τον κίνδυνον, έλαβεν επί των ώμων της τον λιπόθυμον εκ των πόνων και του φόβου πάσχοντα θείον της και ήρξατο να τρέχη εις τα όρη. Εν τη αναχωρήσει της ιππεύς τις Μαμελούκος σπεύδει αγρίως μαινόμενος εις καταδίωξίν της, την καταφθάνει δε επί της κορυφής λόφου, εφ’ ης αύτη προσφυγούσα εξηντλημένη είχεν εναποθέση τον αναίσθητον γέροντα. Ο στρατιώτης πυροβολεί κατ’ αυτής, αλλ’ η ηρωϊς δι επιδεξίας στροφής αποφεύγει την κατά της κεφαλής της διευθυνομένην σφαίραν. Ταχεία δε ως αστραπή σκοπεύει δια του πυροβόλου της τον διώκτην της και αφίνει αυτόν άπνουν επί του ίππου του, εφ ου ανήλθε μετά του αναισθήτου πάντοτε θείου της και δια στενωπού, αγνώστου εις τον εχθρόν, μετέβη μετά του πολυτίμου φορτίου της εις την πεδιάδα της Ζούρτσης, ένθα είχον στροπεδεύση οι υιοί της.

Μετά την δια τόσων αγώνων και θυσιών απελευθέρωσιν της μικράς γωνίας της Ελληνικής γης και επί της Αντιβασιλείας ο υιός αυτής Αθανάσιος συνεκατηγορήθη μετά του Θεοδώρου Κολοκοτρώνη και άλλων, ως υποκινούντες στάσιν και ενεκαθείρχθη μετ’ αυτών εις υγράς και σκοτεινάς ειν Παλαμηδίω φυλακάς. Η Αδαμαντία και πάλιν μετέβη εις Ναύπλιον συνοδευομένη υπό δέκα οπλοφόρων της, μετέβη εις το ανάκτορον του αντιβασιλέως και τόσον ευγλώττως και θαρραλέως συνηγόρησεν υπέρ των φυλακισμένων παρά τω αντιβασιλεί, ώστε συνετέλεσεν εις επίσπευσιν της παραχωρηθείσης γενικής αμνηστείας. Συσταθείσης δε γερουσίας το 1844, πρωθυπουργούντος του αοιδίμου Αλεξάνδρου Μαυροκορδάτου, η Αδαμαντία έσχε την ευχαρίστησιν να ίδη τον υιόν αυτής Αθανάσιον γερουσιαστήν. Ο θάνατος πάντων των τέκνων της επίκρανε τας τελευταίας ημέρας του βίου της ηρωϊκής ταύτης γυναικός, ήτις απεβίωσεν εν προβεβηκυία ηλικία τη 10 Ιουλίου του 1873 εν Αθήναις.

*«εφημερίδα των κυριών»*: Γυναικεία εφημερίδα, που γραφόταν αποκλειστικά από γυναίκες για γυναίκες. Ψυχή της έκδοσης της εφημερίδας υπήρξε η ρεθυμνιώτισσα εκπαιδευτικός, δημοσιογράφος και πρωτοπόρος φεμινίστρια Καλλιρρόη Παρρέν.

Την εφημερίδα μπορείτε να δείτε στην Ψηφιοθήκη του ΑΠΘ.

Σχετικά Άρθρα
%cf%86%ce%bf%ce%af%ce%b2%ce%bf%cf%82-%ce%b4%ce%b5%ce%bb%ce%b7%ce%b2%ce%bf%cf%81%ce%b9%ce%ac%cf%82-%ce%b4%ce%b7%ce%bc%ce%ae%cf%84%cf%81%ce%b7%cf%82-%ce%ba%ce%b1%cf%81%ce%b1%ce%bd%cf%84%ce%b60
Φοίβος Δεληβοριάς – Δημήτρης Καραντζάς ετοιμάζουν επιθεώρηση με αφορμή το 1821
%ce%b9%cf%83%cf%84%ce%bf%cf%81%ce%af%ce%b1-%cf%84%ce%b7%cf%82-%ce%b5%ce%bb%ce%bb%ce%ac%ce%b4%ce%b1%cf%82-%cf%84%ce%bf%cf%85-20%ce%bf%cf%8d-%ce%b1%ce%b9%cf%8e%ce%bd%ce%b1-%ce%bc%ce%b90
«Ιστορία της Ελλάδας του 20ού αιώνα»: Μια σειρά συζητήσεων από το ΠΙΟΠ
%ce%bf-%cf%80%ce%b1%cf%81%ce%ac%cf%86%ce%bf%cf%81%ce%bf%cf%82-%ce%ad%cf%81%cf%89%cf%84%ce%b1%cf%82-%cf%84%ce%bf%cf%85-%ce%bb%cf%8c%cf%81%ce%b4%ce%bf%cf%85-%ce%b2%cf%8d%cf%81%cf%89%ce%bd%ce%b1-%ce%b30
Ο παράφορος έρωτας του Λόρδου Βύρωνα για τον νεαρό Τζον Έντλεστον στη Λυρική
%cf%80%ce%b5%cf%81%ce%b9%ce%b7%ce%b3%ce%b7%ce%b8%ce%b5%ce%af%cf%84%ce%b5-%ce%b4%ce%b9%ce%b1%ce%b4%ce%b9%ce%ba%cf%84%cf%85%ce%b1%ce%ba%ce%ac-%cf%83%cf%84%ce%b7%ce%bd-%ce%ad%ce%ba%ce%b8%ce%b5%cf%830
Περιηγηθείτε διαδικτυακά στην έκθεση «Ίων Δραγούμης: Στο Μεταίχμιο Ανατολής και Δύσης»
%ce%b1%ce%bd%cf%84%ce%b9%ce%bc%ce%b5%cf%84%cf%89%cf%80%ce%af%ce%b6%ce%bf%cf%85%ce%bc%ce%b5-%cf%84%ce%b7%ce%bd-%ce%b5%cf%80%ce%b1%ce%bd%ce%ac%cf%83%cf%84%ce%b1%cf%83%ce%b7-%cf%83%ce%b1%ce%bd0
«Αντιμετωπίζουμε την Επανάσταση σαν το καλό σαλόνι του σπιτιού μας. Το κρατάμε κλειστό και το ανοίγουμε μόνο στις γιορτές»
%cf%84%ce%b1-%ce%bb%ce%ac%ce%b2%ce%b1%cf%81%ce%b1-%cf%84%ce%bf%cf%85-%cf%83%ce%ae%ce%bc%ce%b5%cf%81%ce%b1-%cf%83%ce%b5-%ce%bc%ce%af%ce%b1-%ce%ad%ce%ba%ce%b8%ce%b5%cf%83%ce%b70
Τα λάβαρα του σήμερα σε μία έκθεση

Ακολουθήστε μας στο Google News
και ενημερωθείτε πρώτοι για τα νέα άρθρα του