Η Μελίνα Μερκούρη άφησε την τελευταία της πνοή στο Νοσοκομείο Memorial της Νέας Υόρκης, την Κυριακή 6 Μαρτίου του 1994, ύστερα από πολύχρονη μάχη με τον καρκίνο. Η σορός της έφτασε στην Ελλάδα δύο μέρες αργότερα και τέθηκε σε λαϊκό προσκύνημα στο παρεκκλήσι της Μητρόπολης Αθηνών, ενώ ταυτόχρονα κηρύχθηκε τριήμερο εθνικό πένθος.

Ο θάνατός της προκάλεσε εκδηλώσεις συγκίνησης σε όλο τον κόσμο. Ήταν η πρώτη Ελληνίδα που κηδεύτηκε με τιμές αρχηγού κράτους. Αρκετοί πολιτικοί ηγέτες έστειλαν συλλυπητήρια μηνύματα στην οικογένειά της και στην Ελλάδα, ενώ την ώρα της κηδείας της τα θέατρα και τα μαγαζιά στο Μπρόντγουεϊ παρέμειναν κλειστά.

Η Μαρία Αμαλία Μερκούρη γεννήθηκε στις 18 Οκτωβρίου 1920 στο σπίτι του παππού της στην Αθήνα, ο οποίος είχε διατελέσει για πολλά χρόνια δήμαρχος Αθηναίων. Καταγόταν από φημισμένη οικογένεια πολιτικών, γεγονός που την έκανε να ασχοληθεί ενεργά με την πολιτική ζωή της Ελλάδας, με αποκορύφωμα την εκστρατεία για την επιστροφή των γλυπτών του Παρθενώνα.

Η ενασχόληση με την υποκριτική

Ωστόσο, ποτέ δεν ξέχασε τη μεγάλη αγάπη της για την υποκριτική. Τον Σεπτέμβριο του 1938 έγινε δεκτή στη Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου και εμφανίστηκε για πρώτη φορά στο θεατρικό σανίδι το 1944, στο θέατρο Βρετάνια με το θίασο του Γιώργου Παππά και του Αντώνη Γιαννίδη, στο έργο του Αλέξη Σολομού «Το μονοπάτι της Λευτεριάς».

Σκηνή από την ταινία «Ποτέ την Κυριακή»

Αρκετά σημαντική ήταν και η πορεία της στον διεθνή και ελληνικό κινηματογράφο. Η πρώτη της ταινία «Στέλλα» προβλήθηκε το 1955 σε σκηνοθεσία του Μιχάλη Κακογιάννη και σενάριο του Ιάκωβου Καμπανέλλη. Η ερμηνεία της χάρισε στην ταινία παγκόσμια αναγνώριση και βραβεύτηκε με τη Χρυσή Σφαίρα καλύτερης ξένης ταινίας του 1956, καθώς και με το βραβείο πρώτης γυναικείας ερμηνείας στο Φεστιβάλ των Καννών του 1955. Το 1960 έχασε το Όσκαρ για το «Ποτέ την Κυριακή» από την Ελίζαμπεθ Τέιλορ.

Η Μελίνα Μερκούρη με τον σύζυγό της Ζυλ Ντασέν

Στο Φεστιβάλ των Καννών γνωρίζει τον μεγάλο έρωτα της ζωής της, με τον οποίο έζησε μέχρι το τέλος. «Ζω με τον Ντασέν, τον αγαπώ, είναι καλύτερός μου. Και θα ήθελα αυτό να μην τελειώσει ποτέ». Ο Ζυλ Ντασέν και η Μελίνα Μερκούρη παντρεύτηκαν στις 18 Μαΐου 1966 στο δημαρχείο Λωζάνης. Ο Νίκος Κούρκουλος ήταν ο μόνος Έλληνας μάρτυρας στο γάμο. «Είναι η πιο ευτυχισμένη στιγμή στη ζωή μου. Θα ήθελα να είχαμε παντρευτεί στην Ελλάδα, αλλά τότε θα έπρεπε να καλέσουμε πολύ κόσμο και δεν ταίριαζε ο θόρυβος και η φασαρία σε μια απλή τελετή που επισφραγίζει τη συμβίωση 10 χρόνων», είχε δηλώσει η ίδια.

Η επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα

Η Μελίνα αποφάσισε να κάνει σκοπό ζωής την επιστροφή των γλυπτών το 1960, όταν στα γυρίσματα της ταινίας «Φαίδρα» οι Βρετανοί ζήτησαν πληρωμή για να αφήσουν το ελληνικό συνεργείο να βιντεοσκοπήσει τα γλυπτά.

Διετέλεσε υπουργός Πολιτισμού κατά τα χρονικά διαστήματα 1981-1989 και 1993-1994 σε όλες τις κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ, οπότε και όπως τόνισε ο Ανδρέας Παπανδρέου «άντεξε» και στους 16 ανασχηματισμούς κυβέρνησης, θέση που της έδωσε το έναυσμα για να ξεκινήσει εκστρατεία για την επιστροφή των μαρμάρων της Ακρόπολης, τα οποία βρίσκονται στις προθήκες του Βρετανικού Μουσείου.

Ξεκινάει την εκστρατεία για την επιστροφή των γλυπτών του Παρθενώνα, θίγοντας το θέμα επίσημα στη Διεθνή Διάσκεψη Υπουργών Πολιτισμού της UNESCO τον Ιούλιο του 1982 στο Μεξικό. «Πρέπει να καταλάβετε τι σημαίνουν τα μάρμαρα του Παρθενώνα για μας. Είναι το καμάρι μας. Είναι οι θυσίες μας. Είναι το υπέρτατο σύμβολο ευγένειας. Είναι φόρος τιμής στη δημοκρατική φιλοσοφία. Είναι η φιλοδοξία και το όνομά μας. Είναι η ουσία της ελληνικότητάς μας. Αν με ρωτήσετε εάν θα ζω όταν τα μάρμαρα του Παρθενώνα επιστρέψουν στην Ελλάδα, σας λέω πως ναι, θα ζω. Αλλά κι αν ακόμη δεν ζω πια, θα ξαναγεννηθώ».

από Μαρία Ιωαννάτου