rss twitter facebook
Athens

28/04/2017
Mostly sunny
27°C
29/04/2017
Intermittent clouds
26°C
 
Thessaloniki

28/04/2017
Mostly sunny
26°C
29/04/2017
Intermittent clouds
26°C
 

Η νεοελληνική συνήθεια του Χ

1

Μια καινούρια συνήθεια του λαού μας, που σιγομαγειρευόταν εδώ και χρόνια, τώρα όμως με την κρίση λες κι έχει έρθει κι έχει στερεοποιήσει τις πιο αρνητικές πτυχές της. H συνήθεια του ‘βάζω Χ σε ανθρώπους’. Καθώς το βλέπω και το ακούω από πολύ κόσμο πολύ συχνά πια , σκέφτηκα να γράψω αναλυτικά για τη νεοελληνική αυτή συνήθεια του Χ. Μέχρι τώρα έχει πλήξει τους ανθρώπους που είναι κοινωνικά αποκλεισμένοι -για διάφορους λόγους. Όμως η δυναμική της είναι τόσο ανησυχητικά ανερχόμενη και ύπουλη, και το επίπεδο της συνειδητοποίησής μας τόσο χαμηλό και αδρανές, που πολύ φοβάμαι ότι μέσα στα επόμενα χρόνια το Χ θα πλήξει ακόμη και τις λεγόμενες στενές οικογενειακές σχέσεις. Η παράδοση που μέχρι τώρα τις προστάτευε, δεν νομίζω ότι θα μπορέσει να αντέξει την ορμή της κατάθλιψης, της άγνοιας και του εγωκεντρισμού που έρχεται ως υπερηχητικό τρένο. Άκουσα πρόσφατα από μεσήλικη γυναίκα να λέει για τον μονάκριβο νεαρό γιο της: «Ετοιμάζομαι και για την οριστική διαγραφή» (του παιδιού της από τη ζωή της). Ακραίο ίσως, αλλά σε λίγο καιρό αν συνεχίσουμε έτσι, δεν θα είναι πια ασυνήθιστο…
Τι ακριβώς είναι; Βάζω Χ στους ανθρώπους, delete, εξαφανίζομαι, δεν με αφορούν πλέον, «δεν καλύπτουν τις ανάγκες μου» (όπως λέει η πιο καταναλωτική, ελαφρολαϊκή όψη της ποπ ψυχολογίας), κόβω κάθε επικοινωνία, γενικά, ο άλλος δεν υπάρχει για μένα. Ούτε το πατροπαράδοτο ‘χρόνια πολλά’ στις γιορτές. Χ. Πολλές φορές το καλύπτουμε πίσω από ένα γενικόλογο ‘χαθήκαμε’, όμως το ‘χαθήκαμε’ είναι πάντα επιλογή…

 

Ας δούμε ένα αλφάβητο παραδειγμάτων του Χ:
-Η Α. χρόνια φίλη με τη Β., βρήκε μια νέα φίλη σε μια περίοδο που η Β. ήταν πολύ στεναχωρημένη λόγω προβλημάτων στη σχέση της. Η Α. έβαλε Χ στη Β. γιατί ήθελε ‘να περνά καλά με τους φίλους της κι όχι να ψυχοπλακώνεται’.
-Η Γ. σε μέση ηλικία βρέθηκε αντιμέτωπη με σοβαρά προβλήματα υγείας. Οι επαφές και τα τηλεφωνήματα σιγά σιγά αραίωσαν, καθώς οι άλλοι πάγωναν από φόβο απέναντι στη συγκεκριμένη ασθένεια, ενώ ταυτόχρονα η προοπτική του θανάτου της Γ. τους οδηγούσε να σκεφτούν ότι δεν είναι πια ‘καλή μακροπρόθεσμη επένδυση’ στον κοινωνικό τους κύκλο, καθώς υπήρχαν πιθανότητες να έφευγε από τη ζωή σε σύντομο διάστημα. Χ λόγω υγείας.

-Η Δ. εισέπραξε Χ από όλες τις φίλες, τους φίλους και τα φιλικά ζευγάρια, όταν χώρισε με τον άνδρα της. Από ‘αποκατεστημένη’, έγινε τώρα ‘καημένη’, κι ως εμφανίσιμη και ομιλητική, έγινε τώρα ‘απειλή’. Οι άνδρες δεν είχαν καν επιλογή καθώς οι γυναίκες τους επέβαλλαν το Χ προς τη Δ. Γυναικεία αλληλεγγύη!

-Ο Ε. εξομολογήθηκε στον παιδικό του φίλο Ζ. για την ανεργία του, την ανέχειά του και τον τρόμο του για το μέλλον. Η απάντηση; Μετά από κάποιες γενικόλογες παρηγοριές, ο Ζ του έβαλε Χ. Φοβόταν ακόμη και να πλησιάζει πια τον Ε. μη τυχόν και οι ατυχίες του είναι κολλητικές…

-Η Η. έμαθε από τη φίλη της Θ. ότι μόλις χώρισε από το σύζυγό της. Το αποτέλεσμα; Της έβαλε ένα ωραίο Χ. Όταν μάλιστα η Θ. πήρε το θάρρος να την ρωτήσει γιατί, η Η. απάντησε «αυτό που σου συνέβη με σόκαρε». Και βέβαια όταν σοκαριζόμαστε, μία είναι η λύση: Χ (!!)

–Ο Ι. μετά από χρόνια σε ασταθή εργασία και ασταθείς σχέσεις είχε αρχίσει να κυλά σιγά σιγά στην κατάθλιψη. Ο ίδιος αποτραβήχτηκε και αραίωσε τα τηλεφωνήματα με τους φίλους του. Ένιωθε πια ότι δεν είχε το κουράγιο ή τη διάθεση. Οι φίλοι με τη σειρά τους δεν επέμειναν, δεν νοιάστηκαν αρκετά, δεν προσπάθησαν. ‘Αφού δεν μας παίρνει αυτός, δεν θα τον πάρούμε ούτε κι εμείς’. Το Χ γράφηκε κι από τις δυο πλευρές.

-Η Κ. ξεκίνησε ένα νέο πρότζεκτ στην εταιρία της, χωρίς όμως να συμπεριλάβει το φίλο και στενό της συνεργάτη Λ. Πράγματι ο Λ. δεν θα μπορούσε να ανταποκριθεί στο συγκεκριμένο έργο, όμως καθώς η Κ. δεν μπορούσε να βρει τον τρόπο να του το πει ευθέως (νόμιζε ότι θα τον προσβάλλει) απομακρυνόταν σιγά σιγά από εκείνον και σε φιλικό επίπεδο. Με τον τρόπο της, η Κ. έβαλε Χ στον Λ., αλλά και ο Λ. όταν έμαθε για την ασχολία της χωρίς να τον προσκαλέσει, της έβαλε Χ κι αυτός.

-Η Μ. ήταν πάντα πολύ ελεγκτική με τους άλλους. Παρότι η φίλη της Ν. είχε βρει τον τρόπο να συμπεριφέρεται απέναντί της, όταν σε κάποιο σοβαρό θέμα η Μ επέμενε να γίνει το δικό της και η Ν αρνήθηκε, η Μ. έβαλε Χ στη Ν. ‘My way or the highway’ όπως λένε στο Αμέρικα….

-Ο Ξ. σημείωσε μια σημαντική επαγγελματική επιτυχία. Επιφυλακτικός σχετικά με τους ανθρώπους που θα μπορούσε να το μοιραστεί, τελικά το είπε σε έναν φίλο του που γνώριζε χρόνια, τον Ο. Όμως ο Ο εκείνη την περίοδο αντιμετώπιζε έντονη κρίση αυτοπεποίθησης λόγω πολλαπλών ακυρώσεων και στασιμότητας στη δική του δουλειά. Όσο κι αν δεν το ήθελε, ο Ο. ένιωθε ζήλια. Επειδή η ζήλια είναι πολύ άσχημο συναίσθημα, ο Ο. απέφευγε τον Ξ. για να μην ενεργοποιείται η ζήλια του. Τελικά του έβαλε Χ.

-Η Π. είχε χαμηλή αυτοεκτίμηση και διαβάζοντας διάφορα για το θέμα αυτό, αποφάσισε ότι από εδώ και στο εξής, δεν θα έχει στη ζωή της ανθρώπους που την κριτικάρουν. Όταν κάποια μέρα βγήκε βόλτα με τη φίλη και συνεργάτιδά της Ρ., η Π. παραπονιόταν για τα καπρίτσια της κόρης της. Τότε η Ρ., αντανακλώντας κι επαυξάνοντας σε αυτά που ήδη η Π. έλεγε, της είπε «α, μάλλον την έχετε καλομάθει». Η Π. το πήρε σαν κριτική, κι επειδή είχε ορκιστεί μέχρις εσχάτων να μην αφήσει κανέναν να της θίξει την αυτοεκτίμηση, έβαλε Χ στην Ρ, παρόλο που η Ρ την είχε τιμήσει πολλές φορές στη συνεργασία τους και είχαν μοιραστεί πολλά μεταξύ τους. Χ, ούτε απαντήσεις στα μηνύματα, τίποτα. Χ λόγω αυτό-εκτίμησης!!!!

-Η Σ. εμπιστεύτηκε στη φίλη της Τ. ότι όταν ήταν μικρή την κακοποιούσαν οι γονείς της στο σπίτι. Παρά τις σπουδές στο χώρο ψυχικής υγείας και λοιπά, η Τ πολύ απλά της έβαλε Χ μετά από αυτό. Θέματα όπως η παιδική κακοποίηση είναι για μελέτες περιπτώσεων των ψυχολόγων-όχι να τους έχουμε και φίλους!

-Ο Υ. απέκτησε παιδάκι με ψυχοκινητικά προβλήματα. Ως μωρό δεν ήταν τόσο εμφανές, μετά από 2-3 χρόνια όμως που η διαφορά με τα άλλα ήταν πια εμφανέστατη, οι φίλοι κι ακόμη και οι συγγενείς αραίωσαν έως ότου εξαφανίστηκαν. Χ. Αυτό δεν θέλουμε ούτε να το βλέπουμε. Εμείς θέλουμε μόνο τις χαρούμενες οικογένειες με τα τέλεια παιδάκια να τραγουδούν ευτυχισμένα γύρω από την τούρτα το ‘happy birthday’…

-Ο Φ. ήταν χρόνια μόνος στην προσωπική του ζωή αλά είχε ένα ευρύ κύκλο από φίλους και γνωστούς καθότι αρκετά χιουμορίστας και χαρισματικός. Μέχρι εκεί καλά. Όταν όμως εκμυστηρεύτηκε στο φίλο του Χ ότι αυτή η χρόνια μοναξιά τον πονούσε και μάλιστα έβαλε και τα κλάματα μπροστά του, ο Χ το θεώρησε ατό υπερβολική αδυναμία, είδε μια άλλη όψη πίσω από το ‘πάντα καλά’ κι εξαφανίστηκε. Χ. Αν δεν είσαι αυτό που θέλω, τότε για μένα απλά δεν είσαι τίποτα- η φιλοσοφία του Χ.

-Ο Ψ. ήταν παιδικοί φίλοι με την Ω. Μια μέρα της εκμυστηρεύτηκε ότι ήταν ερωτευμένος μαζί της. Παρότι η Ω του εξήγησε ότι δεν είχε τα ίδια αισθήματα, αισθανόταν από εκείνη τη μέρα και μετά άβολα μαζί του. Παρότι δεν την ξανα-ενόχλησε για το θέμα, τον απέφευγε και στο τέλος του έβαλε Χ. Χ λόγω αδυναμίας διαχείρισης άβολων συναισθημάτων.

 
Όλες αυτές –και πολλές άλλες- ιστορίες συμβαίνουν καθημερινά. Έλλειψη κοινωνικών δεξιοτήτων; Δεν ξέρουμε πώς να επικοινωνήσουμε στα δύσκολα και σταματούμε την επικοινωνία; Αδιαφορία; Προκατάληψη; Ιδιοτέλεια; Κατανάλωση ανθρώπων; Όλα αυτά μαζί, αλλά αυτό που κυρίως έχω παρατηρήσει στο λαό μας είναι ο φόβος της ευαλωτότητας και της οποιαδήποτε δυστυχίας ή πόνου του άλλου. Θέλουμε ο άλλος να είναι χαρούμενος, θετικός, τέλειος ή τουλάχιστον έτσι να δείχνει και ας είναι επιφανειακό. Η οποιαδήποτε ευαλωτότητα μας φοβίζει και τρέχουμε μακριά. Απορρίπτοντας τον άνθρωπο, νομίζουμε ότι προστατευόμαστε από τη θλίψη του. Πολλοί το έχουν καταλάβει ότι για να έχεις σήμερα κάποιο κοινωνικό κύκλο . πρέπει να δείχνεις πάντα ευάερος και ευήλιος και ποτέ, ποτέ, μα ούτε μία φορά, να μην δείξεις τον εσωτερικό σου πόνο. Μια άλλου είδους απανθρωπιά, ένα άλλου είδους μάρκετινγκ έχει διαβρώσει τις ανθρώπινες σχέσεις και το επόμενο στάδιο αυτού του είδους είναι να διαβρώσει και τις άμεσες οικογενειακές σχέσεις. Σε λίγο θα βάζουμε Χ ακόμη και στον αδερφό μας για να μην μας ‘ψυχοπλακώνει…’

 
Η έλλειψη κοινωνικοσυναισθηματικής αγωγής και τα πολλά λανθασμένα μηνύματα σχετικά με τις ανθρώπινες σχέσεις έχουν οδηγήσει το λαό μας σε αυτό το σημείο. Όσο περισσότεροι στο λαό μας εγγραφούν σε κύκλους ομαδικής ψυχοθεραπείας, τόσο το καλύτερο. Έχουμε δώσει υπερβολικό βάρος στις οικογενειακές σχέσεις, αλλά για να λειτουργήσει μια κοινωνία δεν αρκούν οι οικογενειακές σχέσεις. Χρειάζεται να λειτουργήσουν με τιμιότητα, αγάπη, ενδιαφέρον και σταθερότητα και οι φιλικές και οι συνεργατικές και οι συναδελφικές σχέσεις. Το τουρκοκρατικό κατάλοιπο των ‘δικών μας ανθρώπων’ έχει ήδη κάνει διάτρητη την κοινωνική συνοχή. Οι επιφανειακές σχέσεις σε επίπεδο ρόλων (αλλά όταν σταματούν αυτοί οι ρόλοι, οι σχέσεις διακόπτονται) μας εμποδίζει να είμαστε άνθρωποι κα χωρίς την ανθρωπιά μας δεν μπορεί ούτε η κοινωνία, ούτε η οικογένεια να προχωρήσει. Αν δεν μάθουμε να εξασκούμε την αγάπη στους γύρω μας, δεν θα μπορούμε να κάνουμε πράξη καμία αγάπη πουθενά. Αν συνεχίσουμε στην καταστροφική πορεία του Χ, θα καταλήξει ο λαός που κάποτε γλένταγε και μοιραζόταν και χόρευε σε κύκλο, να περιδιαβαίνει ο καθένας μόνος του, χαμένος μέσα στην απόλυτη λύπη του προσωπικού του Χ και να μη μιλά ο ένας στον άλλον ‘μη τυχόν και με καταθλίψει…’

 

Από την Πρεκατέ Βικτωρία, Ψυχολόγος/Εκπαιδευτικός

Γράψτε το σχόλιό σας.
* Παρακαλώ εισάγετε το σχόλιο σας με ελληνικούς χαρακτήρες, πεζά (μικρά γράμματα).